ٶسكەمەندە «ٷلكەن التايدىڭ ترانسشەكارالىق كەڭٸستٸگٸ: دەموگرافييالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك-مەدەني پروتسەستەرٸ – ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا نىساندارى» اتتى جاستاردىڭ حالىقارالىق جازعى مەكتەبٸنٸڭ اشىلۋ سالتاناتى ٶتتٸ.
«التاي – بٸزدٸڭ ورتاق ٷيٸمٸز» حالىقارالىق ٷيلەستٸرۋ كەڭەسٸنٸڭ شەشٸمٸمەن بيىل ٶسكەمەندە تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان شاراعا قوستاناي, پاۆلودار, قاراعاندى, ماڭعىستاۋ, اتىراۋ وبلىستارىنان كەلگەن جاستار ورتالىقتارىنىڭ ديرەكتورلارى مەن جەتەكشٸ ماماندارى, سونداي-اق, رەسەيدٸڭ التاي ٶلكەسٸ مەن التاي رەسپۋبليكاسى, قىتايدىڭ شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونومييالى رايونى, موڭعولييانىڭ بايان-ٶلگەي جەنە قوبدا ايماقتارىنان كەلگەن ساراپشىلار ٶز ەلدەرٸندەگٸ جاستار ساياساتىنىڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى باياندامالارىن وقىدى.
شەكارالىق ايماقتار اراسىندا ەكونوميكا, بٸلٸم, عىلىم, مەدە¬نيەت جەنە ەكولوگييا سالالارىن¬داعى ەرٸپتەستٸك اياسىندا بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەۋدٸڭ ٶڭٸر¬ارالىق بايلانىستى كەڭەيتۋدٸڭ داڭعىل جولى ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن وبلىستىق ٸشكٸ ساياسات باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرجان سەمبينوۆ باسقوسۋعا كەلگەن قوناقتاردى «ەكسپو-2017» كٶرمەسٸنە قاتىسۋعا شاقىردى.
– التاي ارقىلى شەكارالارى تٷيٸسٸپ وتىرعان تٶرت مەملەكەتتٸڭ اراسىنداعى بايلانىستى ەرٸ قاراي دامىتۋىمىز كەرەك. بۇل – بٷگٸنگٸ ەلەمدٸك داعدارىس جاعدايىندا كٶرشٸلەس ٶڭٸرلەردٸڭ ەكونوميكاسى مەن ٶزگە دە سالالارىنا ٷلكەن سەرپٸلٸس بەرەدٸ, - دەدٸ ەرجان سەمبينوۆ.
پلەنارلىق وتىرىستىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا سٶز العان قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ شۇار ٸستەرٸ بويىنشا التاي ايماقتىق باسقارماسىنىڭ جەتەكشٸسٸ يۋۋي گۋانسين جاستارعا سەتتٸلٸك تٸلەپ, شىعىس قازاقستانمەن سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ودان ەرٸ نىعايتا تٷسەتٸندٸكتەرٸن مەلٸمدەدٸ.
– شىعىس قازاقستانمەن ەكونوميكا سالاسىندا عانا ەمەس, مەدەني جەنە رۋحاني ٶمٸرٸمٸزدە دە بەرٸك بايلانىس بار. قوس ەل بٷگٸندە سەرٸكتەس قانا ەمەس, دوستىعى جاراسقان تاتۋ كٶرشٸ, – دەدٸ يۋۋي گۋانسين.
باسقوسۋ بارىسىندا س.سۋرازاكوۆ اتىنداعى التاي ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ناتاليا تادىشەۆا «التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ جاستارى: زاماناۋي دامۋدىڭ ٷردٸستەرٸ» تاقىرىبىنداعى بايانداما-تۇساۋكەسەرٸن ۇسىندى.
– التاي مەن شىعىس قازاقستان اراسىنداعى ەتنومەدەني جاعدايعا باسا نازار اۋدارعان جٶن. ٶيتكەنٸ, بۇل عىلىم مەن بٸلٸم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەگٸن ايقىنداپ بەرەدٸ. بٸزدٸڭ ينستيتۋتتىڭ ستۋدەنتتەرٸ مەن سٸزدەردٸڭ جاس عالىمدارىڭىز باس قوسىپ, دەستٷرلٸ ەمەس ەنەرگەتيكانى جەنە نووسفەرالىق جوعارى تەحنولوگييالاردى دامىتۋ, ەكولوگييالىق تازا اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ, ايماق ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ ٷشٸن شەكارالاس اۋماقتاردىڭ جاڭا رۋحاني-ەكولوگييالىق دەۋٸردٸڭ مٸندەتتەرٸنە جاۋاپ بەرەرلٸك عىلىمي-تەحنيكالىق ٶزارا ىقپالداستىق ينتەگراتسيياسىن كٷشەيتۋ سىندى جۇمىستارىن بٸرلەسە اتقارسا ەكەن دەگەن ۇسىنىسىم بار, - دەدٸ ناتاليا تادىشەۆا.
جاستاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان پلەنارلىق وتىرىس بارىسىندا جازعى مەكتەپتٸڭ ٷيلەستٸرۋشٸسٸ, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ە.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ دوتسەنتٸ, «التاي – بٸزدٸڭ ورتاق ٷيٸمٸز» حالىقارالىق ٷيلەستٸرۋ كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ قانشا قاليەۆا «شىعىس قازاقستان – ٷلكەن التاي اۋماعىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋشىسى رەتٸندە» اتتى بايانداماسىندا بٸزدٸڭ ٶڭٸردٸڭ سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىس ورناتۋ بويىنشا جٷرگٸزٸپ جاتقان جۇمىستارىنا توقتالىپ ٶتتٸ.
– ٶتكەن جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ مەن التاي رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸمەن, التاي ٶلكەسٸنٸڭ ەكٸمشٸلٸگٸمەن, نوۆوسٸبٸر جەنە چەليابينسك وبلىستارىنىڭ ەكٸمشٸلٸكتەرٸمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق, عىلىمي-تەحنيكالىق جەنە مەدەني ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸمدەرگە قول قويىلعان. بۇدان بٶلەك, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونومييالى اۋدانىنىڭ تارباعاتاي جەنە التاي وكرۋگٸمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ, ەكٸ ەل اراسىنداعى ديپلوماتييالىق بايلانىستى نىعايتۋعا قوماقتى ٷلەس قوسىپ كەلەدٸ. مەسەلەن, كەسٸپكەرلەر اراسىندا ەكونوميكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, ماتا ٶندٸرٸسٸ, تۋريزم جەنە باسقا سالالاردا ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىق ورناتۋ ماقساتىندا كەزدەسۋلەر ٶتكٸزٸلگەن, - دەدٸ قانشا قاليەۆا.
وتىرىس شەڭبەرٸندە قاتىسۋشىلار التاي ٶڭٸر¬لەرٸ اراسىنداعى ساۋدا-ەكونو¬مي¬كالىق, بٸلٸم بەرۋ جەنە جاس¬تار مەسەلەلەرٸ بويىنشا بٸرلە¬سە جۇمىس ٸستەۋ جولدارىن قا¬راس¬تىردى. ماڭىزدى باعداردىڭ بٸرٸن اتاپ ٶتكەن ٶسكەمەندەگٸ جاستار ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ريناد احمەتجانوۆ جاسٶسپٸرٸمدەردٸ قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋدىڭ تيٸمدٸ جولدارىن ۇسىندى.
پلەنارلىق وتىرىس سوڭىندا ٷلكەن التاي جاستارى ىنتىماقتاستىعىنىڭ جاڭا نىساندارىن قۇرۋ تۋرالى دەكلاراتسيياعا قول قويىلدى.
شارا ۇلان اۋدانىنىڭ تايىنتى اۋىلىنىڭ ماڭىندا ورنالاسقان «كٶك تاۋ» دەمالىس بازاسىندا جالعاسىن تاپپاق.
اجار ساعاتبەكوۆا
