مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ حVIII ٶڭٸرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
سونداي-اق, فورۋمعا وبلىستاردىڭ باسشىلارى, سالالىق مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ەكٸ ەل ٸسكەر توپتارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
پرەزيدەنت بەينەبايلانىس رەجيمٸندە ٶتكەن جيىندا بارلىق شەكتەۋدٸ الۋ جەنە ساۋدا سالاسىندا ٶزارا تيٸمدٸ جاعداي جاساۋ ەلدەرٸمٸزدٸڭ ساپالى ەكونوميكالىق ٶسٸمٸنە جول اشاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
– ٶتكەن ايدا بٸز ەلدەرٸمٸز ٷشٸن اتاۋلى داتا – ديپلوماتييالىق قاتىناستاردىڭ ورناعانىنا 30 جىل تولعانىن اتاپ ٶتتٸك. وسى ۋاقىت ٸشٸندە ەكٸ مەملەكەت دوستىق پەن تاتۋ كٶرشٸلٸك قاتىناستارعا نەگٸزدەلگەن ٶزارا تيٸمدٸ ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸك ورناتا الدى. ەلدەرٸمٸز اراسىندا سەنٸمدٸ جەنە كونسترۋكتيۆتٸ ديالوگ ورناپ, ىنتىماقتاستىقتىڭ جوعارى دەڭگەيٸنە قول جەتكٸزٸلدٸ. بٸز حالىقارالىق ۇيىمدار مەن ينتەگراتسييالىق بٸرلەستٸكتەر (بۇۇ, تمد, ۇقشۇ, ەاەو, شىۇ, ەقىۇ جەنە اٶسشك) اياسىندا ٶزارا بەلسەندٸ ەرەكەت ەتەمٸز. بۇل ٶڭٸرلٸك قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋگە جەنە بٷكٸل ەۋرازييانىڭ جاھاندىق ساياسات پەن ەكونوميكاداعى رٶلٸن ارتتىرۋعا ەلەۋلٸ ٷلەس قوسادى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ەكٸ ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق قاتىناستار جىلدان جىلعا كٷشەيٸپ كەلەدٸ. ٶزارا تاۋار اينالىمى تۇراقتى تٷردە ٶسٸپ كەلە جاتىر. بٸرلەسكەن جوبالار ٸسكە اسىرىلىپ, ٶزارا ەسەپ ايىرىسۋ باعىتىندا ۇلتتىق ۆاليۋتالاردىڭ ٷلەسٸ ۇلعايا تٷستٸ.
– بىلتىر قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ساۋدا كٶلەمٸ جاڭا رەكوردتىق دەڭگەيگە – 24,5 ميلليارد دوللارعا جەتتٸ. بيىل العاشقى 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاۋار اينالىمىنىڭ كٶرسەتكٸشٸ 5 پايىزعا ٶستٸ. رەسەيگە شىعارىلاتىن قازاقستاندىق ەكسپورتتىڭ اسسورتيمەنتٸ جاقساردى. ونىڭ قۇنى 100 مىڭ دوللاردان اسادى. ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تاۋار اتاۋلارىنىڭ سانى 640-تان 1050-گە دەيٸن كٶبەيدٸ. الماتىدان رەسەي ٶڭٸرلەرٸنە تاۋار جەتكٸزۋ 2,5 ەسەدەن استام, ال استانادان – 5 ەسە ٶستٸ. شەكارالاس وبلىستار اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق ايتارلىقتاي جانداندى. مىسالى, رەسەيگە اقتٶبە وبلىسىنان تاۋار جەتكٸزۋ 48 پايىزعا, پاۆلودار وبلىسىنان 36 پايىزعا ارتتى, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلٸمٸزدە رەسەيدٸڭ ٷلەسٸ بار 17 مىڭنان استام كومپانييا مەن قازاقستان-رەسەي بٸرلەسكەن كەسٸپورنى تابىستى جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن جەتكٸزدٸ.
– قازاقستانعا قۇيىلعان رەسەي ينۆەستيتسيياسى جىلدان جىلعا ارتىپ كەلەدٸ. رەسەيلٸك ينۆەستيتسييانىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتٸپ, ەكونوميكامىزعا بارىنشا كٶپتەپ تارتۋ ٷشٸن قولىمىزدان كەلگەننٸڭ بەرٸن جاسايمىز. بۇل – ەلدەرٸمٸز اراسىندا تيٸمدٸ ٶزارا ٸس-ەرەكەتتٸڭ جولعا قويىلعانىن دەلەلدەيتٸن تاعى بٸر دەرەك. وسى ورايدا بىلتىر رەسەيدەن قازاقستانعا تارتىلعان تٸكەلەي ينۆەستيتسييا پاندەميياعا دەيٸنگٸ دەڭگەيدەن جوعارى بولدى. اتاپ ايتقاندا, ٷشتەن بٸر ەسەدەن استام كٶرسەتكٸشكە جەتٸپ, 1,9 ميلليارد دوللاردان استى. سونداي-اق قازاقستاننىڭ رەسەيگە سالعان ينۆەستيتسيياسى دا 34 پايىزعا ارتىپ, 535 ميلليون دوللارعا جەتتٸ. بۇدان بٶلەك, ەلدەرٸمٸزدٸڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىن ودان ەرٸ كٷشەيتۋگە ەلەۋەتٸمٸز جەتكٸلٸكتٸ. كووپەراتسييالىق ىنتىماقتاستىققا ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرمىز. بٷگٸندە بۇل سالا بويىنشا قازاقستان مەن رەسەي اراسىندا جالپى قۇنى 23 ميلليارد دوللار بولاتىن 110 بٸرلەسكەن جوبا جٷزەگە اسىرىلىپ, 30 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى لوگيستيكالىق جەلٸلەردٸ جاڭعىرتۋدى جەدەلدەتۋگە شاقىردى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ساۋدا مەن ەكونوميكا سالالارىندا جاڭا ٶسٸم كٶزدەرٸن قاراستىرۋعا ۋاقتىلى قابىلدانعان باتىل شەشٸمدەر عانا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. وسىلايشا, قازاقستاننىڭ شەكارالاس ٶڭٸرلەرٸندە ٶنٸمدٸ ٶتكٸزۋدٸڭ زاماناۋي جەنە تيٸمدٸ ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ ٷشٸن بٷكٸل ەۋرازييا كەڭٸستٸگٸنە ارنالعان ساۋدا حابتارى جٷيەسٸ قۇرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى كٶپجاقتى ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ كەڭەيتۋ ٷشٸن بٸرلەسكەن كٷش-جٸگەردٸ مىناداي سالالارعا جۇمىلدىرۋدى ۇسىندى.
– بٸرٸنشٸ. ترانسشەكارالىق جەنە ٶڭٸرارالىق ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ شاعىن كوميسسييانىڭ قىزمەتٸن كٷشەيتۋ قاجەت. ٶڭٸرارالىق ىنتىماقتاستىق باعدارلامالارىن ٷيلەستٸرۋ جەنە ٸسكە اسىرۋ – اتالعان كوميسسييانىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ. ەكٸنشٸ. شەكارا ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋعا, قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى شەكارا پۋنكتتەرٸنٸڭ ٶتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸن كەڭەيتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. بۇل جۇمىستى سالىنىپ جاتقان «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسى مەن «سولتٷستٸك – وڭتٷستٸك» ترانسۇلتتىق دەلٸزدەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, جٷزەگە اسىرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸز. بۇل باعىتتاردى ەەو قىزمەتٸمەن ۇشتاستىرۋ قاجەت. ٷشٸنشٸ. قازاقستان تۇراقتى ساۋدا-ينۆەستيتسييا قاتىناستارىن دامىتۋعا مٷددەلٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ شەكارالاس اۋماقتارىندا اۆتوموبيل جولدارىن سالۋدى, لوگيستيكالىق حابتار مەن ەكونوميكالىق ايماقتار قۇرۋدى, سونداي-اق جوعارى دەرەجەلٸ قايتا جاسالاتىن ٶنٸم ٶندٸرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋدٸ باسىم باعىت رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ.
