فوتو: اقوردا
بارلىق دەڭگەيدەگٸ مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ ٸٸٸ رەسپۋبليكالىق فورۋمىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶڭٸرلٸك ساياساتتى جەتٸلدٸرۋ, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ جەنە مەسليحاتتاردىڭ رٶلٸن كٷشەيتۋ مەسەلەلەرٸنە توقتالدى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
پرەزيدەنت فورۋمنىڭ ەلٸمٸز ٷشٸن ماڭىزى ەرەكشە ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, جيىنعا ەلدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸنەن كەلگەن جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ٶكٸلدەرٸ قاتىسىپ وتىر. قازٸرگٸ تاڭدا زالدا ميلليونداعان قازاقستاندىقتىڭ مٷددەسٸن قورعايتىن ەكٸ مىڭعا جۋىق دەپۋتات جينالعان.
«سٸزدەر حالىقپەن تىعىز جۇمىس ٸستەپ جٷرسٸزدەر. جۇرتتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن, تالاپ-تٸلەگٸن جاقسى بٸلەسٸزدەر. سوندىقتان مەن مەملەكەت باسشىسى رەتٸندە سٸزدەر اتقارىپ جاتقان جۇمىستى ۇدايى باستى نازاردا ۇستايمىن», – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندا اۋقىمدى رەفورمالار جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن ايتىپ, ولاردىڭ بارلىعى حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعانىن جەتكٸزدٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸن, ەكونوميكانى جەنە ەلەۋمەتتٸك سالانى جاڭعىرتۋ بارىسىندا مەسليحاتتاردىڭ رٶلٸ ايرىقشا.
پرەزيدەنت «قۋاتتى ايماقتار – قۋاتتى ەل» قاعيداتى اياسىندا مەسليحاتتاردىڭ بەدەلٸ ارتقانىن اتاپ ٶتتٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە ٶكٸلدٸ ورگاندار مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸندەگٸ ماڭىزدى ينستيتۋتتاردىڭ بٸرٸنە اينالعان.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶڭٸرلەردٸڭ قارجىلىق دەربەستٸگٸن كٷشەيتۋ باعىتىنداعى جۇمىستارعا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ٶتكەن جىلى اۋىلدىق وكرۋگتەردٸڭ بيۋدجەتٸ 442 ميلليارد تەڭگەدەن استى, ال ونىڭ ٷشتەن بٸرٸ – ەلدٸ مەكەندەردٸڭ ٶز تابىسى. بٷگٸندە اۋىلدىق وكرۋگتەردٸڭ ورتاشا بيۋدجەتٸ 190 ميلليون تەڭگەگە جەتكەن.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, بيىلدان باستاپ اۋىلدىق وكرۋگتەر قوسىمشا تابىس كٶزدەرٸنە يە بولادى. اتاپ ايتقاندا, كەڭ تارالعان پايدالى قازبالاردى ٶندٸرۋگە, جەراستى سۋلارى مەن ەمدٸك بالشىقتاردى پايدالانۋعا سالىناتىن سالىقتار جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتكە تٷسەدٸ. سونداي-اق ٷكٸمەت زاڭدى تۇلعالار مەن جەكە كەسٸپكەرلەردٸڭ مٷلٸك سالىعىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن تٶرتٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بيۋدجەتتەرگە بەرۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاپ جاتىر.
بۇدان بٶلەك, ايماقتارعا جەكەلەگەن قىزمەت تٷرلەرٸنە ارنالعان ليتسەنزييالىق الىمدار مەن ەكولوگييالىق ايىپپۇلداردان تٷسەتٸن قاراجاتتى بەرۋ مٷمكٸندٸگٸ قاراستىرىلۋدا. پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, مۇنداي تابىس ەڭ الدىمەن سول ٶڭٸردٸڭ دامۋىنا جۇمسالۋى تيٸس.
مەملەكەت باسشىسى مەسليحاتتاردىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ – وسى قاراجاتتىڭ تيٸمدٸ جۇمسالۋىن قاتاڭ باقىلاۋ ەكەنٸن ايتتى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردٸ جوسپارلاۋ مەن ورىنداۋ ساپاسىنا قاتىستى سىن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, قازٸرگٸ تەرتٸپ بويىنشا دەپۋتاتتارعا بيۋدجەت بەكٸتٸلەر كەزدە تەك جالپى مەلٸمەت ۇسىنىلادى, ال تولىق تٷسٸنٸكتەمەلەر بەرٸلمەيدٸ. كٶپ جاعدايدا بيۋدجەت جوباسى مەسليحاتتارعا سوڭعى سەتتە جٸبەرٸلەدٸ.
«سونىڭ سالدارىنان قاراجات حالىقتىڭ ناقتى قاجەتتٸلٸگٸن ٶتەمەيتٸن, تيٸمسٸز جوبالارعا جۇمسالىپ كەتەتٸن جاعدايلار بولادى. ەشكٸمگە ناقتى جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەلمەگەن سوڭ, مەسەلە سۇراۋسىز قالادى», – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
وسىعان بايلانىستى پرەزيدەنت ٶكٸلدٸ ورگاندار بيۋدجەتتٸ جوسپارلاۋ ٷدەرٸسٸنە ەڭ باسىنان باستاپ قاتىسۋى تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سونىمەن بٸرگە بۇل تالقىلاۋلار مەملەكەت پەن ٶڭٸر مٷددەسٸنە نەگٸزدەلٸپ, پوپۋليزم مەن لوببيزمگە جول بەرمەۋٸ كەرەك ەكەنٸن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى ەكٸمدٸكتەر جانىنداعى بيۋدجەتتٸك كوميسسييا قۇرامىنا تەجٸريبەلٸ جەنە بەدەلدٸ مەسليحات دەپۋتاتتارىن ەنگٸزۋدٸ ۇسىندى. بۇل قارجىنىڭ تيٸمدٸ جۇمسالۋىن باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
