فوتو: اشىق دەرەككٶز
قوعام بەلسەندٸسٸ قۋات دومباي تەلەفون الاياقتارىنىڭ ەرەكەتٸ قوعام ٷشٸن اسا قاۋٸپتٸ دەڭگەيگە جەتكەنٸن ايتىپ, جٷيەلٸ شارالار قابىلداۋعا شاقىردى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاقىندا ول بالالىق شاعىنداعى دوسىنىڭ وتباسىندا بولعان قايعىلى جاعدايعا كۋە بولعان. دوسىنىڭ نەبەرٸ 21 جاستاعى قىزى الاياقتاردىڭ قىسىمىنان كەيٸن ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساپ, استانادا بەلگٸسٸز جاعدايدا قازا تاپقان. قايعىلىسى – بۇل بيىل ونىڭ سىنىپتاستارى اراسىندا تٸركەلگەن ٷشٸنشٸ ٶلٸم. مۇنداي وقيعالار قوعامدا ٷلكەن الاڭداۋشىلىق تۋعىزىپ وتىر.
دومبايدىڭ سٶزٸنشە, تەلەفون الاياقتارى بٷگٸندە جاپپاي سيپات الىپ, ۇلتتىق دەڭگەيدەگٸ ٸندەتكە اينالعان. ول نارحوز ۋنيۆەرسيتەتٸندە ٶتكەن كونفەرەنتسييادا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى دەرلٸك كەمٸندە بٸر رەت الاياقتاردىڭ الداۋ ەرەكەتٸنە ۇشىراعانىن اتاپ ٶتتٸ. بۇل – مەسەلەنٸڭ قانشالىقتى كەڭ تارالعانىنىڭ ايقىن دەلەلٸ.
"يە, جاقىندا ۋكراينامەن بٸرلەسٸپ وسىنداي الاياقتىق ورتالىقتاردىڭ بٸرٸن جويعانى تۋرالى اقپارات جارييالاندى (قوڭىراۋلاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ سول جاقتان كەلەدٸ). بٸراق مەن بۇل قىلمىستىڭ ازايعانىن كٶرٸپ تۇرعان جوقپىن. كەرٸسٸنشە, جىل سايىن بۇل قۇبىلىس ۇلتتىق دەڭگەيدەگٸ ٸندەتكە اينالىپ بارادى. ارامىزدا وسى الاياقتارعا الدانىپ, اقشاسىنان ايىرىلعان تانىستار قانشاما?", - دەيدٸ ول.
مىسالى, ونىڭ تانىسى شەتەلدەن جىلدار بويى اناسىنا جٸبەرگەن قاراجاتىن جيناپ كەلگەن زەينەتكەر انا 40 مىڭ دوللارىن الاياقتارعا بەرٸپ قويعان. مۇنداي جاعدايلار جالعىز ەمەس, كەرٸسٸنشە جاپپاي قۇبىلىسقا اينالعان.
قوعام بەلسەندٸسٸ قازٸرگٸ كٷرەس تەسٸلدەرٸنٸڭ جەتكٸلٸكسٸز ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بانكتەر مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى بۇل مەسەلەمەن جەكە-دارا كٷرەسٸپ, تيٸمدٸ نەتيجە كٶرسەتە الماي وتىر. تەرگەۋ جۇمىستارى كٶبٸنە تەجٸريبەسٸ از قىزمەتكەرلەرگە جٷكتەلٸپ, ٸستەردٸڭ تولىق اشىلماي قالۋ قاۋپٸ جوعارى.
"مۇنداي دەڭگەيدەگٸ قىلمىسپەن بٸزدٸڭ بانكتەر دە, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى دا جەكە-جەكە كٷرەسٸپ, نەتيجەگە جەتە الماي وتىر. وسىعان بايلانىستى سىرتقا شىعارىلعان قارجىنىڭ ناقتى كٶلەمٸن جەنە وسى جاعدايمەن بايلانىستى سۋيتسيدتەردٸڭ شىنايى ستاتيستيكاسىن كٶرۋ قىزىق بولار ەدٸ", - دەپ جازدى ول.
دومباي الاياقتاردىڭ جىل سايىن ەدٸستەرٸن جەتٸلدٸرٸپ, تٸپتٸ جاساندى ينتەللەكتٸنٸ قولدانا باستاعانىن دا ايتتى. ولار ادامداردىڭ جاقىندارىنىڭ داۋسىنا ۇقساس بەينەقوڭىراۋلار ارقىلى سەنٸمگە كٸرٸپ, الداۋ تەسٸلدەرٸن كٷردەلەندٸرٸپ وتىر. بۇل ٶز كەزەگٸندە قاراپايىم ازاماتتاردىڭ قورعانىسىن ەلسٸرەتۋدە.
وسىعان بايلانىستى ول بٸرقاتار ناقتى ۇسىنىس بٸلدٸردٸ:
1) تەلەفون الاياقتارىمەن كٷرەسۋ ٷشٸن ارنايى ۆەدومستۆوارالىق جەدەل توپ قۇرۋ قاجەت. ونىڭ قۇرامىنا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن قاتار «قازتەلەكوم», بانكتەر, ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى جەنە حالىقارالىق ۇيىمدار, سونىڭ ٸشٸندە ينتەرپول تارتىلۋى تيٸس. بۇل توپ تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەپ, قىلمىستىڭ الدىن الۋعا جەنە جەدەل ەرەكەت ەتۋگە باعىتتالۋى كەرەك.
2) بۇل توپ بارلىق ەدٸستٸ قولدانۋى تيٸس. تەك قانا «ٸزٸن سۋىتپاي» تەرگەۋمەن شەكتەلمەي, قىلمىسكەرلەردٸڭ دايىن ستسەنارييلەر بويىنشا جۇمىس ٸستەيتٸنٸن ەسكەرە وتىرىپ, تٸپتٸ نەيروپسيحولوگتاردى دا تارتا وتىرىپ, حالىق اراسىندا الدىن الۋ باعىتىندا بەلسەندٸ اقپاراتتىق جۇمىس جٷرگٸزۋٸ قاجەت.
3) الاياقتاردىڭ قۇربانى بولعان نەمەسە كٷمەندٸ قوڭىراۋلار الىپ جاتقان ازاماتتار ٷشٸن بٸرىڭعاي جەدەل جەلٸ اشۋ. بۇل جٷيە ارقىلى اقپارات جەدەل جينالىپ, جاڭا قاۋٸپتەر تۋرالى حالىققا دەر كەزٸندە ەسكەرتۋ جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قۋات دومبايدىڭ پٸكٸرٸنشە, تەك وسىنداي كەشەندٸ ەرٸ جٷيەلٸ شارالار ارقىلى عانا بۇل قىلمىستىڭ ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸگٸن جويۋعا بولادى. ال ەربٸر الاياقتىق ەرەكەت سەتسٸزدٸككە ۇشىراپ, جەدەل ەشكەرەلەنٸپ وتىرسا, ازاماتتاردىڭ ٶمٸرٸ مەن جيناعان قارجىسىن قورعاۋعا جول اشىلادى.
"ەگەر سٸز بۇل باستامانى قولداساڭىز, ونى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا, ٷكٸمەتكە جەنە وسى جۇمىسقا قاتىسۋى تيٸس بارلىق قۇرىلىمدارعا ورتاق تالاپ رەتٸندە جەتكٸزەيٸك", - دەپ ۇسىنىس بٸلدٸردٸ قۋات دومباي.
