تالابىڭا نۇر جاۋسىن, نۇراي!

«سٷيٸنشٸ! Túrkistan گازەتٸندەگٸ سۇحباتىمدى وقىپ, قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتٸ ماعان, كورەياعا حات جولدادى. ٶڭٸم بە, تٷسٸم بە, سەنە الار ەمەسپٸن!» دەيدٸ نۇراي قىز, رەداكتسييا ۇجىمىمەن قۋانىشىن بٶلٸسٸپ. مٸنە, جاڭالىق! قييانداعى كورەي ەلٸندە جٷرٸپ, قازاق تٸلٸنٸڭ جوعىن تٷگەندەگەن بويجەتكەننٸڭ سۇحباتىن گازەتكە جارييالاردا ۇجىمىمىزبەن ونىڭ نيەتٸنە سٷيسٸنٸپ ەدٸك. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ٶزٸ ەرەكشە ىقىلاس تانىتىپ, قولداۋ بٸلدٸرگەنٸنە تٸپتٸ قۋانىپ قالدىق.

ەسكە سالا كەتەيٸك, گازەتٸمٸزدٸڭ 2021 جىل­عى 18 اقپانداعى سانىندا (№07) «قا­زاق-كەرٸس سٶزدٸگٸن قۇراستىرۋعا كٶ­مەكتەسەتٸن مامان ٸزدەيمٸن» دەگەن تا­قىرىپپەن حانگۋك شەت تٸلدەر ۋني­ۆەر­سيتەتٸنٸڭ تٷلەگٸ ەرٸ قازٸرگٸ قىزمەتكەرٸ تسوي يون سوننىڭ (قازاقشا ەسٸمٸ – نۇ­راي) سۇحباتى جارييالانعان بولاتىن. وندا وڭتٷستٸك كورەيادا جٷرەگٸن ەمدەت­كەن قازاق بالاسىنىڭ ورىستٸلدٸ اۋدار­ما­شىنى تٷسٸنبەي, قينالعانىن ەستٸگەن يون سون قازاق تٸلٸن جەتٸك مەڭگەرٸپ, اۋ­­­دارماشى بولۋعا بەل بۋعانىن, سو­نى­مەن قاتار, قازاق-كەرٸس سٶزدٸگٸن قۇراس­تى­رۋعا كٶمەكتەسەتٸن مامان ٸزدەپ جٷر­گەنٸن ايتقان ەدٸ. مٸنە, وسى سۇحبات­تى وقىعان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ نۇرايعا ارنايى حات جولدادى. ال پرەزيدەنتتٸڭ اماناتىن ەلٸمٸزدٸڭ وڭتٷستٸك كورەياداعى ەلشٸسٸ باقىت دٷيسەنباەۆ جەتكٸزدٸ. مەملەكەت باس­شىسىنىڭ حاتىندا «سەنٸڭ Túrkis­tan گازەتٸندە جارييالانعان سۇح­با­تىڭ­­دى ىقىلاسپەن وقىپ شىقتىم. قازاق تٸلٸن جەتٸك مەڭگەرٸپ, ٶزگە­لەرگە, ەسٸرەسە جاستارعا جاقسى ٷلگٸ كٶرسەت­كەنٸڭ ٷشٸن ريزاشىلىعىم­دى بٸلدٸرەمٸن. قازاق-كە­رٸس سٶزدٸ­گٸن ەزٸرلەۋ تۋرالى يگٸ باس­تاماڭمەن تانىسىپ, ەلٸمٸزدٸڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ مەن بٸلٸم جەنە عىلىم مي­نيسترٸنە تاپسىرمامدى بەردٸم» – دەپ جازىلىپتى. بەرەكەلدٸ!

تٷسٸنە بٸلگەنگە, قازاق تٸلٸنٸڭ جانا­شىرى بولىپ جٷرگەن ٶزگە ەلدٸڭ ازا­ماتىنا قۇرمەت كٶر­سەتكەن پرەزيدەنت انا تٸلٸن بٸلمەيتٸن كٶپ قازاققا وي سا­لىپ وتىر. ونىڭ ٷستٸنە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيلٸك پەن بۇقارا ارا­سىنداعى دەنەكەر – باس­پاسٶزگە شىققان ەربٸر ٶزەكتٸ مەسەلەنٸ نازاردان تىس قالدىرماي, ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸپ وتىراتىنى دا بٸزدٸڭ اتقا­مٸنەرلەردٸڭ تالايىنا ٷلگٸ. جالپى, قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنىڭ اقپارات قۇرالدارى مەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە جارييالانعان ەل تاعدىرىنا قاتىستى قايسىبٸر شەتٸن مەسەلەگە ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸرٸپ, قايعىدا دا, قۋانىشتا دا ەل­مەن بٸرگە ەكەنٸن ٷنەمٸ سەزدٸرٸپ وتى­را­تىنى قۋانتادى.

بٷگٸندە وڭتٷستٸك كورەيادا بٸلٸم ٸزدەپ, ەم الىپ, نەپاقاسىن تاۋىپ جٷرگەن وتان­داستارىمىز بارشىلىق. تٸلٸ بٶ­لەك, جات جەردە قازاقتارعا كٶمەكشٸ قۇرال بولسىن دەپ, قازاق-كەرٸس سٶزدٸگٸن قۇراستىرۋعا تالاپ­تا­نىپ جٷرگەن نۇرايدىڭ نيەتٸ شى­نىندا ٸزگٸ.

پرەزيدەنت نۇرايعا جازعان حا­تىندا «تالابىڭا نۇر جاۋسىن, نۇراي!» دەپ اق تٸلەگٸن بٸلدٸرگەن ەكەن. بٸزدٸڭ دە تٸلەك وسى.

قازاقستان پرەزيدەنتٸنەن حات الۋىم ٶمٸرٸمدەگٸ ەرەكشە سەت بولدى

تسوي يون سون, حانگۋك شەت تٸلدەرٸ ۋنيۆەرسي­تەتٸنٸڭ عىلىمي قىزمەتكەرٸ:

– باستاپ­قى­­­دا قازاق­ستان­­­نىڭ وڭ­تٷس­تٸك كورەيا­داعى ەلشٸلٸگٸ­نٸڭ ٶكٸلدەرٸ حابارلاسىپ, ماعان اقوردادان ارنايى حات كەلگەنٸن ايتقاندا سەنبەدٸم. قا­زاق­ستان پرە­زي­دەنتٸنەن حات الۋىم مٷمكٸن ەمەس دەپ وي­لادىم. مەن تۋرالى ەستٸپ-بٸل­سە دە حات جازبايتىن شىعار دەپ توپ­شىلادىم. سول سەبەپتٸ بۇل تۋرالى العاش ەستٸگەندە قا­زاقستان پرەزيدەنتٸنەن حات الاتىنداي ەرلٸك جاساعان جوقپىن عوي دەگەن ويدا بول­دىم. سوسىن قازاقستاننىڭ كورەيا­داعى ەلشٸسٸ ماعان قازاق تٸلٸن ٷيرەتكەن ەلييا اپاي مەن ۋنيۆەرسيتەتٸمٸز­دٸڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸنٸڭ الدىندا حاتتى داۋىستاپ وقىپ, رەسمي تٷردە تابىستاعان كەز­دە عانا سەندٸم. ٶمٸرٸمدەگٸ ەرەكشە سەت بولدى. قۋا­نىشىمدا شەك بولمادى. ٶتە ريزا بولدىم. سونىمەن قاتار, حاتىندا جاز­عانداي پرەزيدەنتتٸڭ قازاق-كەرٸس سٶز­دٸگٸن قۇراستىرۋعا كٶمەك كٶرسەتۋدٸ قا­­زاق­ستاننىڭ سىرتقى ٸستەر, بٸلٸم جە­نە عىلىم مينيسترلٸكتەرٸنە تاپسىرعانى مە­نٸ قۋانتتى. مەنٸمەن قوسا اتا-انام دا قات­تى قۋاندى. ولار دا مەن سەكٸلدٸ باس­تاپقىدا سەنگەن جوق. «قىزىمىز باسقا ەلدٸڭ پرەزيدەنتٸنەن العىس حات الدى» دەسە, كٶپشٸلٸك سەنبەيدٸ عوي. اتا-انام قا­زاق تٸلٸندە ەشتەڭە تٷسٸنبەسە دە, مەنٸڭ قا­زاق تٸلٸندە ەركٸن سٶيلەي الاتىنىمدى ماق­تان تۇتادى. ەكٸ جىل بۇرىن قازاق­ستان­عا بٸرگە ساياحات جاساعانبىز. سول كەز­دە ولار قازاقستاننىڭ تابيعاتىن قات­تى ۇناتقان ەدٸ. جالپى, قازاقستان پرە­زيدەنتٸ جولداعان العىس حاتىندا تەك ما­عان ەمەس, سونىمەن قاتار مەنٸ تەر­بيەلەپ ٶسٸرگەن اتا-اناما دا ريزاشىلىق بٸلدٸردٸ دەپ تٷسٸنەمٸن.

وسى رەتتە قازاق تٸلٸن دامىتۋعا دە­گەن باستامامدى قولداپ, ارنايى حات جول­داعان قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ مىرزاعا العىس ايتامىن! سو­نىمەن قاتار, مەنەن سۇحبات العان Túrkistan گازەتٸنٸڭ ۇجىمىنا دا ايتار ال­عىسىم شەكسٸز!

نۇرايدى قازاق تٸلٸنە دەگەن قۇرمەتٸ ٷشٸن باعالايمىن

ەلييا قۇرىشجان, حانگۋك شەت تٸلدەرٸ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى:

– Túrkistan گازەتٸن بۇ­رىن­نان وقيمىن. تەك وقىپ قوي­ماي, ستۋدەنتتەرگە وقۋ قۇ­رالى رەتٸندە ساباقتا قول­­دانامىن. باسقا با­سى­لىمدارمەن سالىستىرعاندا, Túrkistan-نىڭ تٸلٸ جاتىق, ماتەريالدى بەرۋ تەسٸلٸ بٶلەك. سول سەبەپتٸ ٶزٸم سٷيٸپ وقيتىن گازەتكە شىق­قان شەكٸرتٸمنٸڭ سۇحباتىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ وقىعانى كٶڭٸل قۋانتادى. ەلٸ كٷنگە دەيٸن تٷگەل ۇجىممەن بٸرگە قۋانىپ, ايتىپ جٷرمٸز. كەشە بۇل جاڭا­لىقتى كٶكتەمگٸ سەمەستردٸ باستاپ جاتقان ستۋ­دەنتتەرگە ايتىپ بەردٸم. ولارعا «نۇراي دا باس­تاپ­قىدا سەندەر سەكٸلدٸ قازاق تٸلٸندە ەرٸپتەردٸ جازىپ-اي­تىپ ٷيرەنٸپ جٷرگەن. نەتيجەسٸندە تاباندىلىق تا­­نى­تىپ, قازاق تٸلٸن جاقسى مەڭگەرٸپ ال­دى. سەن­دەر دە نۇراي سەكٸلدٸ ەڭبەكتەنسەڭدەر, وسى­لاي جەمٸسٸن كٶرەسٸڭدەر» دەپ جٸگەرلەندٸرٸپ قوي­د­ىم.

باستاپقىدا نۇراي حاتتا ٶزٸمەن قوسا مەنٸ دە اتاپ ٶتكەنٸن ايتقاندا قاتتى تاڭعالدىم. نەگٸزٸ, تٸل­دٸ زەرتتەۋ, مۇنى شەتەلدٸكتەرگە وقىتۋ راسىمەن ينە­مەن قۇدىق قازعانداي. دەگەنمەن كٷندەردٸڭ كٷ­نٸندە ەل پرەزيدەنتٸنٸڭ سەۋلدە كەرٸستەرگە قازاق تٸ­لٸن ٷيرەتٸپ جٷرگەن مەنٸڭ ەڭبەگٸمدٸ باعالاپ, سەلەم جول­دايدى دەپ كٷتكەن جوقپىن. سوندىقتان نۇراي­دى قازاق تٸلٸن بٸلۋگە باۋلىعانىم ٷشٸن قۋانىش­تى­مىن.

جالپى, باسقا تٸلدەرگە ٷيرەتەتٸن فاكۋل­تەت­تەر­مەن سالىستىرعاندا بٸزدٸڭ فاكۋلتەت ونشا ٷل­كەن ەمەس. دەسەك تە فاكۋلتەتتەردٸڭ اراسىندا بەسەكە­لەس­تٸك جوعارى, سوندىقتان جۇمىسىمدى وڭاي دەي ال­ماي­مىن. شەتەلدٸك ستۋدەنتتەردٸ «قازاق تٸلٸ – ەۋەز­دٸ تٸل, قازاقستان – ەدەمٸ ەل» دەپ قىزىعۋشىلىعىن وياتۋ ٷشٸن تالاي كٷش سالۋىم كەرەك. سوسىن ولاردىڭ سا­باق بارىسىندا قىزىعۋشىلىعىنىڭ كەمٸپ قال­ماۋىن قاداعالاۋىم قاجەت. قىرىق جىل ەڭبەك ٶتٸ­لٸم بولسا دا, قازٸرگە دەيٸن ەر ساباققا تىڭعىلىقتى دايىندالامىن, ٶيتكەنٸ جىل سايىن قاتارعا قو­سىلىپ جاتقان ستۋدەنتتەردٸڭ تالابى باسقا, كٶز­قاراسى دا ٶزگەشە. دەگەنمەن ستۋدەنتتەرٸمنٸڭ ارا­سىن­­دا ٶز تاعدىرىن قازاقستانمەن بايلانىستىرعان, قازاقستان تۋرالى ٷنەمٸ ويلاپ جٷرەتٸن نۇرايدىڭ ورنى ەرەكشە. EXPO كٶرمەسٸ كەزٸندە كورەيا پاۆيلونىندا جۇمىس ٸستەۋگە جاستاردىڭ اراسىندا كونكۋرس جارييالانعاندا, تٸلدەن ەمتيحان الدى. سول كەزدە جٷزگە جۋىق ٷمٸتكەر قا­بىل­داۋ كوميسسيياسىنىڭ ورىس تٸلٸندە ەزٸرلەگەن ەمتي­حانىنا قاتىسقان. ال نۇراي بولسا, «EXPO قازاق­ستاندا ٶتەدٸ. سول سەبەپتٸ ەمتيحاندى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك تٸلٸ – قازاق تٸلٸندە عانا تاپسىرامىن» دەپ تابانداپ تۇرىپ الدى. قازاق تٸلٸندە نۇسقالار ەزٸرلەمەگەن ەمتيحان الۋشىلار ساسقالاقتاپ, ەرتەسٸندە جالعىز نۇرايدان قازاق تٸلٸندە ەمتيحان الدى. سول سەبەپتٸ نۇرايدى قازاق تٸلٸنە دەگەن وسىنداي ەرەكشە قۇرمەتٸ ٷشٸن باعالايمىن. سو­نىمەن قاتار, ەلٸمٸزدٸڭ بەيبٸت اسپان استىندا ٶمٸر سٷرۋٸنە ٷلەس قوسىپ جاتقان پرەزيدەنتٸمدٸ دە ەرەك­شە قۇرمەتتەيمٸن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەكەسٸنٸڭ كەرەمەت تۇلعا بولعانىن كٶپشٸلٸك جاقسى بٸلەدٸ. ول كٸسٸنٸڭ زييالى ورتادا ٶسٸپ-ٶنگەنٸ كٶرٸنٸپ تۇر. ەل باسقارۋمەن قاتار, قازاق مەدەنيەتٸنە قىزىعاتىن شەتەلدٸكتەرگە كٶڭٸل بٶلٸپ, سونداي-اق, زامان اعىمىنان قالىسپاي, ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە مەن بەرٸپ جٷرگەنٸنە ٶتە ريزامىن.

قۋات ەۋەسباي,

"تٷركٸستان" گازەتٸ