قانات قوجامۇراتوۆ - قازاقستاننىڭ سولتٷستٸك ٶڭٸرٸنٸڭ جەرٸ قۇنارلى ەكەنٸنە كٶزٸ جەتكەن ديحاننىڭ بٸرٸ. ول 15 سوتىق جەرٸنەن جىلىنا 5-6 توننا كارتوپ جيناپ الادى.
سولتٷستٸك قازاقستاندا ٶزبەكستاننان كٶشكەن ورالماندار سانى كٶبەيە تٷسكەن. ولار سۋىق ٶلكەنٸڭ اۋا-رايىنا دا, كەسٸبٸنە دە بوي ٷيرەتٸپ العاندارىن ايتادى.
43 جاستاعى قانات قوجامۇراتوۆ – تٶرت بالاسىمەن ٶزبەكستاننىڭ جيزاق وبلىسىنان سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ مامليۋت اۋدانىنا كٶشٸپ كەلگەن ورالماننىڭ بٸرٸ. قۇجاتتارىمىز تەز رەسٸمدەلٸپ, ازاماتتىقتى جىلدام العان ورالمان وتباسىنا جەرسٸنۋ قيىنعا تٷسكەن. ەلگە ورالعان 12 جىلدىڭ ٸشٸندە ەندٸ عانا تۇرمىسى تٷزەلە باستاعان وتاعاسى كٶشٸپ-قونىپ جٷرٸپ, بٸراز قيىندىق كٶرگەن.
- 2004 جىلى سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ اققايىڭ اۋدانىنا كٶشٸپ كەلدٸك. سول كەزدە ەل سيياقتى ٷكٸمەتتٸڭ وتباسىنداعى جان باسىنا بەرگەن 100 مىڭ تەڭگە شاماسىنداعى كٶمەكتٸ بٸز دە الدىق. بۇعان دەيٸن جيعان-تەرگەنٸمٸز بار, ٷكٸمەتتٸڭ كٶمەگٸ بار, بەرٸن قوسقاندا باسپانا الۋعا مٷمكٸندٸگٸمٸز بولدى. بٸراق المادىق. ٷيرەنٸسكەنشە اعايىنداردىڭ ٷيٸندە تۇردىق. سولتٷستٸكتٸ جەرسٸنبەي, كٶپ تۇراقتامادىق, - دەيدٸ وتاعاسى.
ٶزٸن «شارۋا ادامىمىن» دەپ سيپاتتاعان قانات قوجامۇراتوۆ ٶزبەكستاننان سولتٷستٸك قازاقستانعا كٶشٸپ كەلگەن العاشقى جىلدارى جەرسٸنبەي وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنا كٶشٸپ كەتكەن. جۇمىستىڭ رەتٸ بولماعاندىقتان اراعا 4 جىل سالىپ قايتا كٶشٸپ كەلگەن.
بٸر جىلدان سوڭ ٶزبەكستاندىق ورالمان وتباسى ٶزدەرٸنە ٷيرەنشٸكتٸ كليمات بەلدەۋٸنە – وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ماقتارال اۋدانى قازىبەك بي اۋىلىنا قايتا كٶشەدٸ. قانات قوجامۇراتوۆ ٷي الىپ, بٸرجولا ورنىعۋعا نيەتتەنەدٸ. ٶزبەكستانمەن شەكارالاس ايماققا كٶشٸپ بارعانىمەن قانات قوجامۇراتوۆتىڭ وتباسى ول جەردە تٶرت جىل ٶمٸر سٷرٸپ, جۇمىسسىزدىق قاتتى باتقان سوڭ, قايتا سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنا قونىس اۋدارادى.
- بٸر ەلدەن ەكٸنشٸسٸنە كٶشٸپ, تۇراقتاۋ ٷشٸن كەمٸ ەكٸ جىل ۋاقىت كەرەك ەكەن. العاشقى جىلدارى اۋا-رايىنا, تۇرعىندارىنا ٷيرەنٸسۋ وڭاي بولعان جوق. نەگٸزٸ بۇل جاق (سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىن ايتادى - رەد.) ٶمٸر سٷرۋ ٷشٸن ىڭعايلى. قازٸر بۇل جەرگە كٶشٸپ كەلۋشٸلەردٸڭ قاراسى كٶبەيدٸ. جەرسٸنبەي كەتٸپ, جاعدايىن تٷزەي الماعان سوڭ قايتىپ كەلٸپ جاتقاندار دا بار, - دەيدٸ ول.
قانات قوجامۇراتوۆتىڭ ەيەلٸ الماگٷل ەلٸبەكوۆا ازاتتىق تٸلشٸسٸ بارعاندا قىسقا ازىق رەتٸندە نەرسۋ دايىنداپ وتىردى. ال وتاعاسى اعايىندارىمەن اسارلاتىپ مال قوراسىنىڭ قازىعىن قاعىپ جاتتى.
- ٷلكەن ۇلىم مەن قىزىم پەتروپاۆل قالاسىنداعى مەكتەپ-ينتەرناتتا ساباق وقيدى. ەكٸ كٸشكەنتاي ۇلىم وسى اۋىلداعى مەكتەپتە بٸلٸم الادى. قازٸر بەرٸ دەمالىستا. ٷي تٸرلٸگٸنە كٶمەكتەسٸپ جٷر, - دەيدٸ الماگٷل ەلٸبەكوۆا.
قانات قوجامۇراتوۆ كٶشٸپ كەلگەن مامليۋت اۋدانى پاكروۆكا اۋىلى تۇرعىندارى اۋىز سۋدى ساتىپ الادى. ورتالىق كٶشەدە ورنالاسقان سۋ ساتاتىن دٷكەندە ون ليتر سۋ 75 تەڭگە تۇرادى.
سولتٷستٸك قازاقستاندا ٸس اشىپ, كەسٸپ قىلۋدى وڭايىراق كٶرسە دە, الماگٷل وڭتٷستٸكتەگٸ اتا-اناسى, مەن تۋعان-تۋىسىن ساعىنىپ, «ٷنەمٸ بٸر بٷيٸرٸنٸڭ سول جاققا بۇرىپ تۇراتىنىن» ايتادى.
ٶزٸن «ماماندىعى جوق, شارۋا ادامى» دەپ سيپاتتايتىن قانات قوجامۇراتوۆ ەيەلٸمنٸڭ ماماندىعى ەسەپشٸ ەكەنٸن ەرەكشە ەكپٸنمەن ايتادى. بٸراق الماگٷل ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ٸستەمەگەن, ٷي شارۋاسىمەن شۇعىلدانىپ, بالا باققان.
قانات قوجامۇراتوۆ جاڭا مەكەندٸ جەرسٸنۋ ادامنىڭ ٶز تابيعاتىنا, شارۋاقورلىعىنا بايلانىستى دەپ ويلايدى.
- اۋا-رايى سالقىن بولسا دا, وڭتٷستٸككە بارىپ كٷنكٶرٸس قامى ودان ماڭىزدى ەكەنٸن تٷسٸندٸك. مۇندا تۇرمىسقا قاجەتتٸ دەگەن جەمٸس-جيدەك, كٶكٶنٸستٸڭ بەرٸن ەگەمٸز. كارتوپ, قييار, قىزاناق, سەبٸز, قىزىلشا پٸسەدٸ. قازٸرگە قورامىزدا التى باس سيىرىمىز, ون باس قويىمىز بار. قۇس تا اسىرايمىز. جازدا قىسقا قامدانامىز. قۇرت, مايىمىزدان بٶلەك كٷنٸنە ليترٸن 55 تەڭگەدەن 40-50 ليتر سٷت ٶتكٸزەمٸز. سٶيتٸپ سٷتتٸڭ ٶزٸنەن ايىنا وتباسى بيۋدجەتٸنە 50-60 مىڭ تەڭگە تٷسەدٸ, - دەيدٸ ول.
اۋا-رايى سۋىق, قىسى قاتتى ەرٸ ۇزاق سولتٷستٸكتە الماگٷلگە جاز ماۋسىمىن بارىنشا تيٸمدٸ پايدالانۋدى ٷيرەنۋگە تۋرا كەلگەن. وتىن-كٶمٸردٸ جاز كەزٸندە-اق تٷسٸرتٸپ الاتىن ورالمان ەيەل تاڭقۋراي, قاراقات, بٷلدٸرگەن, قۇلپىناي مەن شيەدەن توساپ جابادى ەكەن.
سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى مال ۇستاۋعا ىڭعايلى ايماق. شارۋانىڭ كٶزٸن تاپقان قانات قوجامۇراتوۆ قوراداعى قاراسىن كٶبەيتۋ ٷشٸن 30 سيىرعا شاقتالعان مال قورانىڭ قازىعىن قاعىپ جاتىر.
- وڭتٷستٸكتە جۇمىس تاپپاي قينالدىق. ال بۇل جاقتا قورامىزدا قارامىز (مالىمىز – رەد.) بار, قۇسىمىز بار, ٸشٸپ-جەمٸمٸز توق. قارا اسىراۋعا ىڭعايلى. بٸز قونىستانعان ماقتارالدا كٶبٸ ماقتا ەگەدٸ. ماقتاعا قۇرت تٷسكەن جىلدارى نان تاپپاي قينالاسىڭ. [ال مۇندا] جاعدايىمىزعا, تۇرمىسىمىزعا قاراي تٶسەلٸپ وتىرمىز, - دەيدٸ الماگٷل.
سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنٸڭ ازاتتىققا حابارلاۋىنشا, 2016 جىلدىڭ تامىز ايىنا دەيٸن ايماققا شەت مەملەكەتتەردەن 122 جانى بار 59 قازاق وتباسى كٶشٸپ كەلگەن. ونىڭ ٸشٸندە 23 وتباسى – ٶزبەكستاننان, سەگٸز وتباسى – موڭعولييادان, جەتٸ وتباسى – رەسەيدەن, 19 وتباسى – قىتايدان, بٸر وتباسى – تەجٸكستاننان, بٸر وتباسى – قىرعىزستاننان قونىس اۋدارعان.
باسپاسٶز قىزمەتٸ كٶشٸپ كەلگەن ورالمان وتباسىلاردىڭ وبلىستىڭ سەگٸز اۋدانى مەن پەتروپاۆل قالاسىنا قونىس اۋدارىپ, ٶمٸر سٷرٸپ جاتقانىن ايتادى.
رەسمي حابارلاماعا سەيكەس, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنا كٶشٸپ كەلگەن ورالمانداردىڭ 79-ى جۇمىسقا قابٸلەتتٸ, ونىنىڭ جوعارعى بٸلٸمٸ بار, 17-سٸ جۇمىسپەن قامتىلعان, التاۋى بالا كٷتٸمٸمەن ٷيدە وتىر, 18-ٸ ستۋدەنت. ەكٸمدٸك «ورالمان ستاتۋسىن الۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتكە جٷگٸنگەن بارلىق ادامعا ۋاقتىلى تيٸستٸ كٶمەك كٶرسەتٸلٸپ, (بيىلعى تامىزدىڭ 3-ٸنە دەيٸن) 77ادامعا ورالمان كۋەلٸگٸ بەرٸلدٸ» دەپ مەلٸمدەگەن.
ورالماندار مەسەلەسٸ تۋرالى جيٸ جازاتىن جۋرناليست ەسەنگٷل كەپقىزىنىڭ ازاتتىققا ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ سولتٷستٸگٸنە كٶبٸنە موڭعولييالىق ورالماندار قونىستاندىرىلىپ كەلسە دە, سوڭعى ۋاقىتتا بۇل ايماقتا ٶزبەكستاننان كٶشكەندەر دە كٶبەيگەن.
جول شەتٸندە قارا جۇمىسقا جالدانۋ ٷشٸن جۇمىس بەرۋشٸلەردٸ كٷتٸپ وتىرعان ورالمان انالار. الماتى وبلىسى تالعار اۋدانى, جالعامىس اۋىلى, 17 قازان 2011 جىل. (كٶرنەكٸ سۋرەت)
- سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىندا ٶزبەكستاننان كەلگەن قازاقتاردىڭ كٶپ ەكەنٸن كٶردٸم. وبلىستاعى بٸر اۋداندا ٶزبەكستاننان كەلگەن قازاقتاردىڭ كٶپتٸگٸنەن ارنايى قازاق مەكتەبٸ اشىلعان. جەر يگەرۋگە يكەمٸ بار قازاقتاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ سوندا. ايماقتى جەرسٸنۋ, جەرسٸنبەۋ ادامنىڭ ٶزٸنە بايلانىستى, - دەيدٸ جۋرناليست.
مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋ ماقساتىندا جەكە شارۋاشىلىق اشىپ, نەسيە العان قوجامۇراتوۆتار وتباسى سولتٷستٸكتەن ەندٸ كٶشپەيتٸندەرٸن ايتادى. ساۋىن سيىردىڭ باسىن كٶبەيتٸپ, ٸرٸ قارانى بورداقىلاۋ تۋرالى جوسپار قۇرعان.
- وعان قوسا, ٷيدٸڭ الدىندا 15 سوتىق جەرٸمٸز بار. جىلدا كارتوپ ەگٸپ, 5-6 توننا ٶنٸم الامىز. كارتوپ ەگۋ كٶپ ەڭبەكتٸ قاجەت ەتپەيدٸ. ٶيتكەنٸ جەر قۇنارلى. تۇقىمىن تاستاپ, بٸر-ەكٸ رەت ارام شٶبٸن جۇلساق, جەتكٸلٸكتٸ. ساۋداگەرلەر ٸزدەپ كەلٸپ, مىسالى, ٶتكەن جىلى كەلٸسٸن 40 تەڭگەدەن ساتىپ الدى. وسى جەردٸڭ ٶزٸنەن جىلىنا 200-300 مىڭ تەڭگە پايدا تابامىز. جالپى بۇل جەرگە ٷيرەنٸسٸپ قالدىق. قايتا كٶشۋ ويىمىزدا جوق, - دەيدٸ قانات قوجامۇراتوۆ.
ديلارا يسا, "ازاتتىق"
