قر ۇلتتىق مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى الاشا حان كەسەنەسٸنە بايلانىستى تاريحتى جاڭعىرتۋ ماقساتىندا ەلەمدٸك عىلىمي قاۋىمداستىققا ٷندەۋ جاسادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ارىستانبەك مۇحامەديۇلى ٶزٸنٸڭ زەرتتەۋٸن دەرەكتٸ فيلم ارقىلى كٶرسەتٸپ, ونىڭ Facebook پاراقشاسىندا جارييالادى.
«الاشا حاننىڭ شىن مەنٸندە كٸم ەكەنٸن انىقتاۋ ٷشٸن بٷگٸن مەن حالىقارالىق قوعامداستىققا ٷندەۋ جارييالاۋعا بەل شەشتٸم. ەرينە, مەنٸڭ پايىمىم پٸكٸرتالاس, بەلكٸم حالىقارالىق رەزونانس تۋدىرۋى مٷمكٸن. الايدا بۇل سىرتتاعى ەلدٸڭ بٸزدٸڭ تاريحىمىزعا, اتا-تەگٸمٸزگە قىزىعۋشىلىق تۋدىرارى سٶزسٸز», - دەيدٸ ارىستانبەك مۇحامەديۇلى.
ۇلتتىق مۋزەي ديرەكتورى حالىقارالىق زەرتتەۋلەر ارقىلى تٷرلٸ اڭىزدارعا ارقاۋ بولعان, ميفتٸك وبراز دەڭگەيٸندە قالىپ قويعان الاشا حان تۋرالى قيسىنسىز دەيەكتەردٸ جوققا شىعارىپ, شىن مەنٸندە ونىڭ كٸم بولعانىن انىقتاۋدى ماقسات تۇتىپ وتىر.
«الاشا حان مەن شىڭعىس حاندى بٸر ادام دەپ سانايتىن پٸكٸردٸ قولدايتىندار كٶپ. سول سەبەپتٸ ەلەم دەڭگەيٸندەگٸ تاريحشى-عالىمداردى تارتا وتىرىپ, تالاي عاسىردان جۇمباق بولىپ كەلە جاتقان سۇراقتىڭ جاۋابىن بەرەتٸن ۋاقىت جەتتٸ», - دەگەن مۇحامەديۇلى ۆيدەوماتەريالدا بۇل پٸكٸردٸ قۋاتتايتىن بٸرنەشە دەرەك كەلتٸرگەن.
«بٸرٸنشٸدەن, جوشى حاننان مەرتەبەسٸ بيٸك, ەڭسەلٸ كەسەنەدە جاتقان كٸم بولۋى مٷمكٸن? نەمەسە ەيگٸلٸ جوشى حاننىڭ قاسىنا جاي ادامعا ارناپ ٷلكەن كەسەنە سالىنۋى مٷمكٸن بە? راس, تاريحي ۋاقىت تۇرعىسىنان العاندا ەڭ الدىمەن جوشى حانعا, كەيٸن «الاشا حانعا» ارناپ كەسەنە تۇرعىزىلعان. مۇنىڭ سەبەبٸن 1227 جىلى جوشى حاننىڭ ەكەسٸنەن بۇرىن قازا تابۋىمەن بايلانىستىرۋعا بولادى. شىڭعىس حان تۇڭعىش ۇلىنا ارناپ ٷلكەن كەسەنە سالۋعا ەمٸر بەرگەن. ەكٸنشٸدەن, جوشى حان كەسەنەسٸنٸڭ كٶلەمٸ 9,55×7,25 مەتر, بيٸكتٸگٸ 7 مەتر قۇراسا, ال الاشا حاننىڭ كەسەنەسٸنٸڭ كٶلەمٸ 9,73×11,9مەتردٸ, كٷمبەزٸن قوسا العانداعى بيٸكتٸگٸ 10 مەتر! ٷشٸنشٸدەن, الاشا حاننىڭ كەسەنەسٸنە كٸرگەن كەزدە ماڭدايشاعا ارنايى سالىنعان بٶرٸنٸڭ ٸزدەرٸن انىق بايقايمىز. «الاشا» دەگەن سٶزدٸڭ ٶزٸ «بٶرٸ» دەگەن ماعىنانى بەرەدٸ. ٶيتكەنٸ ەجەلگٸ تٷركٸلەر ٶزدەرٸن كٶك بٶرٸنٸڭ ۇرپاعىمىز دەپ ساناپ, سوعان تابىندى. تٶرتٸنشٸدەن, الاشا حاننىڭ مازارىندا قازاق جەرٸندەگٸ ارىستان باب, قوجا احمەت ياسساۋي جەنە تاعى دا باسقا كەسەنەلەردە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار تۇتاستاي ورتا ازييادا كەزدەسپەيتٸن, ارنايى ەسكەري قورعانىس ماقساتىن داەرەكشە باسپالداقتار سالىنعان», - دەيدٸ دەرەكتٸ ۆيدەودا مۇحامەديۇلى.
