قازاق دالاسىنىڭ ورىس, نەمٸس, پولياگى كٶپ سولتٷستٸك ايماعىندا قايماعى بۇزىلماي ساقتالىپ قالعان اۋىلدار بار. ولاردى بٸردە شٶل دالاداعى وازيستەرگە ۇقساتسام, ەندٸ بٸردە كٶكشەتاۋ ٶڭٸرٸندەگٸ دٶڭگەلەنٸپ جاتقان اينا كٶلدەرگە بالايمىن. سول كٶلدەردەن قانىپ ٸشٸپ, ٷلكەن ٶنەرگە قانات جايىپ, قالىڭ قازاققا تانىلىپ, تالانتىن مويىنداتقان سەكەن سەرٸ جٷنٸسوۆ, ەرمەك سەركەباەۆ سىندى ساڭلاقتار شىققان. سول توپىراققا اۋناپ ٶسٸپ, سول بۇلاقتان سۋسىنداپ, «قۇيرىعى ايىر قارلىعاش جايلى ەرتەگٸ تىڭداپ كٶز ٸلگەن» بالانىڭ جىرلارى ەلەڭ ەتكٸزبەي قويمايدى.
ول – مىناۋ «قارا شاي تاتىعان ٶمٸردە» سٷيٸكتٸسٸنٸڭ «پەيٸش جٷرەگٸنٸڭ تۇتقىنى بولۋ ٷشٸن, قانداي دا قىلمىس جاسۋعا» دايىن. سونىسىمەن قوسا ونىڭ «قييالىنىڭ اسپانىن قۇلپىنايدان جاساپ بەرٸپ», «مۇڭ قوسىلعان بالمۇزداعىن ەرٸتٸپ» تاعاتسىز كٷتۋگە بار ليريك اقىن.
ول – ٶلەڭدەرٸنەن ٸڭكەرلٸك, مٶلدٸرلٸك, جىلۋ مەن مەيٸرٸم ەسٸپ تۇراتىن سەرعازى قايىربولدى. سىرت كٶزگە كٶپ تٷسە بەرمەي, ەرتەگٸدەگٸ تۇلپارداي بوي تاسالاپ ٶسكەن وسى اقىن باۋىرىمىزدىڭ بٸر توپتاماسىن سٸزدەرگە ۇسىنىپ وتىرمىز. وقىپ, باعاسىن بەرٸڭٸزدەر, قادٸرمەندٸ وقىرمان.
مەرگەن توقسانباي
ەجە
قۇيرىعى ايىر قارلىعاش جايلى ەرتەگٸ تىڭداپ كٶز ٸلگەم,
ۇيىقتاپ جاتىپ اۋىل سىرتىندا جەزتىرناق بارىن سەزٸنگەم.
تاۋ جاتىر ەنە قايماققا مالعان باۋىرساقتايىن دٷڭكيٸپ,
اناۋ بٸر قىردا مەڭگٸگە شٶكتٸ اڭىزدان كەلگەن بوزٸنگەن.
اناۋ بٸر سايدا باستاڭعى جاساپ دييۋ مەن پەرٸ توپتالىپ,
اناۋ بٸر قۇزدى تٶپەلەپ جاتىر تٶبەكٶز دەۋدٸڭ توقپاعى.
اناۋ بٸر قوستا تازشا مەن الدار ٶتٸرٸك سوعىپ جاتقاندا,
قوبىزدىڭ ٷنٸ ٶشتٸ دە قالدى, قورقىتتىڭ كٷيٸ توقتادى.
ساۋمالداي كٶلدٸڭ جاعالاۋىندا بٸر جەتٸم قۇلىن كٸسٸنەپ,
قايران ەجەمنٸڭ تورى بيەسٸ, سول تٷنٸ كٸردٸ تٷسٸمە.
اي ۇقساپ سٷتكە تٷبٸندە قالعان تٷن دەگەن قارا شەلەكتٸڭ,
قۇس بولىپ ۇشقان اق جاۋلىق كٶردٸم ۋىزداي بۇلتتار ٸشٸنەن.
***
سامارقاۋ مىنا تٸرلٸكتٸڭ باسقاندا مۇڭى, قاي جاقتان كەنەت ەستٸلدٸ قاسقالداق ٷنٸ?كٶبەلەكتەرشە مەز بولىپ كەرٸ تەرەكتەر,
جاۋقازىندارشا كٷلٸپ تۇر اسپاندا كٷنٸم.
قۇلپىناي تٷستەس بۇلتتاردىڭ شىرىنى بالقىپ,
البىراپ تۇردى تۇمالار دٸرٸلٸ التىن,
ەجٸمدٸ تاۋدىڭ مٶلت ەتكەن قۋانىش جاسى,
بىلدىرلاپ اققان بۇلاقتىڭ بۇرىمى بارقىت.
شومىلدى نۇرعا قىراتتار توبىلعى تورى,
قوزىداي كٷرەڭ بٶكتەردٸڭ سٶگٸلدٸ توڭى,
ٷرييا قىزداي قايىڭدار دٷرييا بەلدە,
قۇسني ەنمەن جالعادى كٶڭٸلدٸ حورىن.
كٶك بۇيرات قىردىڭ سٷيگەندە سامالى بەتتەن,
شالقىدى كٶلدەر, سەرٸ جەل انارىن ٶپكەن,
شىت كٶيلەك كيگەن قىز قايىڭ – قولاڭ شاش ارۋ,
ەلەسٸ مە ەكەن سول قىزدىڭ, جانارى كٶكتەم.
جامىلىپ دالا القىزىل قىناداي بٶزدٸ,
قىزعالداق ٶڭدٸ اسپاندى بۇلا اراي كەزدٸ,
بەيشەشەك جىرعا ورانعان جولدارمەن جاياۋ,
مۇڭىمدى ٸزدەپ كەتسەم بە, قۇرالاي كٶزدٸ?!
سەنٸڭ عازيز اتىڭدى
سەنسٸڭ مەنٸڭ اپپاق ەنٸم تٷيسٸگٸمدە تٷنەگەن,
ساعان عانا ارنالادى بال تاتىعان بۇل ٶلەڭ.
تٷيمەداقتاي كٷلكٸڭ سەنٸڭ – مەنٸڭ ۇلى شاتتىعىم,
ساعان بەرەر باحار سىيىم – بالمۇزداقتاي تەتتٸ مۇڭ.
بۇرىمىڭدا سىلدىر قاقسا كەۋسەرلٸكتٸڭ داستانى,
قۇلپىنايدان جاساپ بەرەم قييالىڭنىڭ اسپانىن;
كٶبەلەككە اينالدىرسام سەنٸڭ ەربٸر سٶزٸڭدٸ,
بايقارمىسىڭ كەۋدەمدەگٸ قۇدٸرەتتٸ سەزٸمدٸ?
جانارىڭدا مٶلتٸلدەگەن سول بٸر ارۋ عازالدى
قارا تٷننٸڭ مىڭ بٸرٸنشٸ قاناتىنا جازارمىن.
تاڭدا بۇلبۇل جىر قىپ وقىپ سول اڭسارلى حاتىمدى,
پەرٸشتەلەر ەن قىپ ايتار سەنٸڭ عازيز اتىڭدى.
كەزدەسۋ
سارساڭ قىلعان ماحابباتتىڭ قۋاتى,بەبەۋ قاققان جٷرەگٸمدٸ ۋاتىپ. كٷتتٸم سەنٸ, عاسىرداي بوپ ەر مينۋت,كٷتتٸم سەنٸ, ٶتپەي قويدى ۋاقىت.
الاۋلاتىپ بويىمدا بار اڭساردى,
قىزىل ٸڭٸر تٶگٸپ تۇردى كەۋسار مۇڭ.
ەرٸپ جاتتى مۇڭ قوسىلعان بالمۇزداق,
كٷتتٸ سەنٸ قولىمداعى راۋشان گٷل.
حابارشىسى باياۋ اققان ۋاقىتتىڭ
كٶكجيەككە بارا جاتتى باتىپ كٷن.
كٷتتٸم سەنٸ كٷتكەندەي بوپ مامىردى,
كٷتتٸم سەنٸ كٷتكەندەي بٸر باقىتتى.
نۇر كٷلكٸڭدەي شەشٸمٸ جوق جۇمباققا
نەرەستەدەي سەزٸمٸڭدٸ قۇنداقتاپ,
سەن كەلەسٸڭ ٶمٸرٸمە جىر بولىپ,
سەن كەلەسٸڭ مامىر بولىپ بۇل باققا.
بۇلا كەشتە جٷرەگٸمە تٶككەن نۇر,
سٷيدٸم سەنٸ, ٸڭكەرلٸككە بٶككەن گٷل,
ماعان پەيٸش سەكٸلدٸ ەندٸ بۇل قالا,
ماعان جۇماق سەكٸلدٸ ەندٸ كٶكتەم بۇل.
بۇلا كەشتە جٷرەگٸمە تٶككەن نۇر
ماعان باقىت سەكٸلدٸ ەندٸ كٶكتەم بۇل.
قاراشى ەنە اقشام قانداي ٸڭكەرلٸ,
قاراشى ەنە اسپان قانداي مٶپ-مٶلدٸر.
ت...
قالا,
كٶشە,
شامدار,
فونتان
سٸڭٸپ كەتكەن
ساعىمعا,
كٶپٸر,
ٶزەن,
ۆوكزال,
ٷيلەر,
شاتىر,
مۇرجا,
قابىرعا,
بەرٸ-بەرٸ
باياعىدا
كٶبەلەككە اينالعان,
تەك سەن بارسىڭ
بۇل ەلەمدە,
سوسىن...
ازداپ
مامىر بار.
ت...
ساعان ەندٸ ايتار سٶزٸم جوق مەنٸڭ
ساعان جازار جىرىم, مٸنە, تاۋسىلدى
جۇلدىزداردىڭ سىڭعىرىنان كٶكتەگٸ,
ەمٸس-ەمٸس ەستٸپ تۇرام داۋسىڭدى.
ەتتەڭ, ولار جەرگە كەلٸپ قونبايدى,
جۇلدىز بٸتكەن سٶنەدٸ ەكەن تاڭدا ەلٸ.
سوڭعى ەنٸن شىرقاسىن دەپ سەن جايلى,
كٶشەلەردٸڭ جىلاپ قالعان شامدارى.
مىنا قالا ۇمىتسىن دەپ سەنٸ ەندٸ,
كٶگەرشٸندەر جايىپ ۇشار قاناتىن.
كٶكجيەكتەن ارايلانعان ٶلەڭدٸ,
الىپ كەلە جاتىر ەنە تاڭ اقىن.
***
مىنا قالا عاجايىپقا سەنبەيدٸ,
مىنا كٶشە بٸزدٸ مۇڭنان ەمدەيدٸ,
مىنا شامدار تٷنٸمەنەن سٶنبەيدٸ,
مىنا شامدار ساعىنبايدى ەشكٸمدٸ.
مىنا اۋلا ەشقانداي تٷس كٶرمەيدٸ,
مىنا ٷيلەر بٸزدٸ ٶزٸنە جەرلەيدٸ,
مىنا ەتكەنشەك بٸزدٸ مەڭگٸ تەربەيدٸ,
مىنا ەتكەنشەك ويلامايدى ەشتەڭە.
مىنا كٶكتەم تٷسٸمٸزگە كٸرمەيدٸ,
مىنا اعاشتار تاڭدا قايتا گٷلدەيدٸ,
مىنا جٷرەك ەشتەڭە دە بٸلمەيدٸ,
مىنا جٷرەك سٷيە المايدى ەشكٸمدٸ.
الا قارعا
مەن,
سەن جٷرگەن كٶشەمەن جٷرٸپ,
اداسىپ كەتسەم عوي,
ٶزٸم-ٶزٸمدٸ تابا المايتىنداي.
جوق بولىپ كەتسەم دە ارمان جوق,
قايتادان جارالمايتىنداي.
پەيٸش جٷرەگٸڭنٸڭ تۇتقىنى بولۋ ٷشٸن,
قانداي قىلمىس جاسايىن?!
تامۇقتاي مٷڭكٸگەن مىنا تٸرلٸككە,
ورالمايتىنداي.
امال نە,
ۋاقىت – تۇتانعان تەمەكٸ,
ٶمٸردٸڭ ساسىق اۋزىندا بىقسىعان.
***
قار جاۋىپ تۇر,
جاي عانا قار جاۋىپ تۇر;
قارتامىس تەرەكتەر توڭعاق,
شاتىردا جاۋراپ تۇر مۇرجا,
مۇرجادا قالعىپ تۇر قارعا,
قارا بوپ تۋعان,
سول ٷشٸن ىرزا.
ۇيقىسى قانباعان كٶشە,
اۆتوبۋس اسىعىس,
وسىلاي جىلجيدى
قارا شاي تاتىعان ٶمٸر.
رەنجٸمە, سەرعازى مىرزا!
رەنجٸمە, بۇل زاڭ!
تٸرشٸلٸك – بٸتپەيتٸن كٷيبەڭ,
تەمەكٸ تارتۋدى ٷيرەن!
***
بۇلىڭعىرلاۋ اسپانى بۇل قالانىڭ,
قايىڭدار تۇر بۇرىمىن مۇڭعا مالىپ,
تەرەزەمنٸڭ الدىندا...
...ەشكٸم دە جوق
تەرەزەمدٸ قاڭعىباس تٷن قاعادى.
بۇلىڭعىرلاۋ اسپانى بۇل قالانىڭ,
قايىڭدار تۇر بۇرىمىن مۇڭعا مالىپ,
مەن ەشكٸمدٸ كٷتپەيمٸن, ساعىنبايمىن,
ماعان حاتتار كەلمەيدٸ گٷلگە ورانىپ.
بۇلىڭعىرلاۋ اسپانى بۇل قالانىڭ,
قايىڭدار تۇر بۇرىمىن مۇڭعا مالىپ,
ەشقانداي تٷس كٶرمەيمٸن مەن بۇل تٷنٸ,
تەرەزەمنٸڭ الدىندا
تٷن,
قالا,
مۇڭ.
***
كٶشەلەر قالعيدى مۇڭسىز,
قايىڭدار,
قايىڭدار ٷنسٸز.
مۇڭايىپ ٶتتٸڭٸز نەگە?
سٸز قايدان كەلەسٸز?
كٸمسٸز?
كٶشەلەر قالعيدى مۇڭسىز.
قايىڭدار...
قايىڭدار ٷنسٸز,
ساعىنعىم كەلەدٸ سٸزدٸ!
سٸز قايدا باراسىز?
كٸمسٸز?
