«قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بەيبٸت جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋ جەنە ٶتكٸزۋ تەرتٸبٸ تۋرالى» زاڭنىڭ جوباسى قوعامدا تالقىلاۋ مەن كەلٸسۋدٸڭ ۇزاق ٷدەرٸسٸنەن ٶتتٸ. زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسىن تانىستىرۋ ساتىسىندا ەلٸمٸزدٸڭ بٸرنەشە قالالارىندا قوعامدىق تىڭداۋلار, تٷرلٸ ونلاين-الاڭداردا پٸكٸرتالاستار ٶتتٸ. مەجٸلٸستەگٸ جۇمىس توبىنىڭ قىزمەتٸنە تانىمال قوعام قايراتكەرلەرٸ, ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ مٷشەلەرٸ قاتىستى. زاڭ جوباسى حالىقارالىق ۇيىمدار تاراپىنان دا وڭ باعا الدى. اتاپ ايتقاندا, ەقىۇ-نىڭ نۇر-سۇلتانداعى باعدارلامالار وفيسٸنٸڭ باسشىسى دەرد سابو زاڭ جوباسىن دايىنداۋ پروتسەسٸنٸڭ اشىقتىعىن, «جاندى تالقىلاۋدىڭ» بولعانىن اتاپ كٶرسەتتٸ.
ول زاڭ جوباسىنىڭ العاشقى رەداكتسيياسىنا قاتىستى قوعام قايراتكەرلەرٸ مەن ازاماتتىق قوعام بەلسەندٸلەرٸنٸڭ ايتقان كەمشٸلٸكتەرٸ مەن ەسكەرتۋلەرٸن جويۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. جۋرناليستەر ٸس-ەرەكەتٸنە قاتىستى بارلىق شەكتەۋلەر الىنىپ تاستالدى, ەقىۇ-نىڭ دەموكراتييالىق ينستيتۋتتار جەنە ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ بيۋروسىنىڭ ساراپشىلار كەڭەسٸ ۇسىنعان بەيبٸت جينالىستار ەركٸندٸگٸ جٶنٸندەگٸ باسشىلىققا الىناتىن التى قاعيداتتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلاتىن «جيىن ٶتكٸزۋ پايداسىنا پرەزۋمپتسييا» قاعيداسى ەنگٸزٸلدٸ.
زاڭعا پيكەتتٸ قاۋٸپتٸ ينفراقۇرىلىم نىساندارىنىڭ ماڭىنان ٶزگە كەز كەلگەن جەردە ٶتكٸزۋگە بولاتىنى جٶنٸندە نورمالار ەنگٸزٸلدٸ. ەكٸمدٸكتەرگە ميتينگتەردٸ ٶتكٸزۋگە ارنالعان ورىندار تٸزٸمٸن جەنە ولاردىڭ بوس بولۋى تۋرالى شۇعىل اقپاراتتى ينتەرنەتتە جارييالاۋ جۇمىسى جٷكتەلدٸ. سونداي-اق بەيبٸت جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋدىڭ الدىن الا ەسكەرتۋ قاعيداتى بەكٸتٸلدٸ, ال ولاردى ٶتكٸزۋ ٷشٸن ۇسىنىلاتىن ٶتٸنٸمدٸ بەرۋ مەرزٸمٸ بەس كٷنگە دەيٸن قىسقارتىلدى (1995 جىلعى بۇرىنعى زاڭدا ول 10 كٷندٸ قۇرايتىن).
زاڭ جوباسىن سەناتتا تالقىلاۋ بارىسىندا وعان ازاماتتاردىڭ بەيبٸت جيىنداردى ٶتكٸزۋگە دەگەن قۇقىقتارىن ەلدەقايدا كەڭەيتەتٸن جەنە ميتينگتەردٸ ۇيىمداستىرۋ مەن ٶتكٸزۋدٸڭ تەرتٸبٸن جەڭٸلدەتەتٸن ٶزگەرٸستەر دە ەنگٸزٸلدٸ.
بٸرٸنشٸدەن, جيىندار مەن ميتينگتەردٸ ٶتكٸزۋ ٷشٸن ارنايى ورىندار سانى بەلگٸلەندٸ – ولاردىڭ سانى قالا اۋداندارىنىڭ ەرقايسىسىندا ٷشتەن كەم بولماۋى كەرەك, بۇل جەردە ەڭگٸمە تەك ورتالىققا جاتاتىن بٶلٸكتەر تۋرالى بولىپ وتىر. وسىلايشا, ارنايى ورىندار سانى نۇر-سۇلتاندا 12-دەن, الماتىدا – 24-تەن, شىمكەنتتە – 12-دەن كەم بولمايدى.
ەكٸنشٸدەن, ميتينگتەردٸ ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ مٸندەتتەرٸنٸڭ تٸزٸمٸ 13-تەن 10-عا دەيٸن قىسقارتىلدى. اتاپ ايتقاندا, جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ ٶز بەتتەرٸن كيٸم نەمەسە بەتپەردەمەن جابۋعا تىيىم سالاتىن نورما جويىلدى. كەرٸسٸنشە, Covid-19 ٸندەتٸنٸڭ تارالۋىنا بايلانىستى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, ميتينگتٸ ۇيىمداستىرۋشىلار مەن وعان قاتىسۋشىلارعا جەكە قورعانىش قۇرالدارىن, مەسەلەن, مەديتسينالىق بەتپەردەنٸ قولدانۋ قۇقىعى قاراستىرىلدى.
ٷشٸنشٸدەن, بەيبٸت جيىنداردى ٶتكٸزۋگە رۇقسات بەرمەۋ نەگٸزدەرٸنٸڭ تٸزٸمٸ 13-تەن 10-عا دەيٸن قىسقارتىلدى. مىسالعا, ول قوعامدىق قاۋiپسiزدiككە, سونداي-اق كٶلiكتiڭ, ٶزگە دە ينفراقۇرىلىم وبەكتiلەرiنiڭ قالىپتى جۇمىس iستەۋiنە, جاسىل جەلەكتەر مەن شاعىن سەۋلەت نىساندارىنىڭ ساقتالۋىنا جەنە ميتينگكە قاتىسپايتىن ازاماتتاردىڭ قوزعالىسىنا كەدەرگٸ تۋعىزاتىن جاعدايدا ميتينگ ۇيىمداستىرۋشىلارىنا رۇقسات بەرٸلمەۋٸ تۋرالى نورماعا قاتىستى. بۇل قاعيدا زاڭنان كەڭ تٷسٸندٸرٸلۋٸنە بايلانىستى الىنىپ تاستالدى.
سونىندا, بەيبٸت جيىندى توقتاتۋ ٷشٸن نەگٸزدەردٸڭ تٸزٸمٸ 7-دەن 6-عا دەيٸن قىسقارتىلدى. ميتينگكە جەكەلەگەن قاتىسۋشىلاردىڭ تاراپىنان قوعامدىق تەرتٸپتٸ بۇزۋ ونى توقتاتۋدىڭ نەگٸزٸ بولا المايتىنى تۋرالى نورما قاراستىرىلدى. ەرينە, بۇل بۇزۋشىلىق ۋاقىتىندا جويىلۋى تيٸس.
وسىلايشا, زاڭ جوباسىن دايىنداۋشى اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ اشىقتىعى, قوعام قايراتكەرلەرٸ مەن ازاماتتىق قوعام بەلسەندٸلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن پارلامەنتتە ٶتكٸزٸلگەن ساپالى زاڭنامالىق جۇمىس «ميتينگتەر تۋرالى» جاڭا زاڭنىڭ قازاقستاننىڭ قارقىندى دەموكراتييالىق دامۋىنداعى, پليۋراليستٸك, اشىق جەنە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ قوعامدىق-ساياسي ورتانى قالىپتاستىرۋىنداعى ەدەۋٸر ٸلگەرٸلەۋٸ تۋرالى ايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جانار تٷلەندينوۆا,
قر پرەزيدەنتٸنٸڭ جانىنداعى
قازاقستان ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى
ەلەۋمەتتٸك-ساياسي زەرتتەۋلەر بٶلٸمٸنٸڭ
باس ساراپشىسى
