فوتو اشىق دەرەككٶزدەن
قازاقستانداعى «ساپالى بٸلٸم – بٸلٸمدٸ ۇلت» ۇلتتىق جوباسى 2021 جىلى بٸلٸم ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قابىلدانعان بولاتىن. الايدا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ جوبانىڭ 2025 جىلى اياقتالۋىن كٷتپەي, 2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ونى جويۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى. وسى ورايدا Ult.kz پورتالى اتالعان جوبا بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن نىعايتتى ما دەگەن سۇراققا جاۋاپ ٸزدەپ كٶردٸ.
اتالعان باعدارلامانىڭ بٸرٸنشٸ ماقساتى مەكتەپكە دەيٸنگٸ تەربيە مەن وقىتۋدىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ مەن ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ بولدى. مەكتەپكە دەيٸنگٸ تەربيە مەن وقىتۋ جٷيەسٸندە مەكتەپكە دەيٸنگٸ ۇيىمداردىڭ (مدۇ) جەلٸسٸ جىل سايىن ارتىپ كەلەدٸ. «بالاعا اقشا» قاعيداتى بويىنشا ۆاۋچەرلٸك قارجىلاندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتٸك تاپسىرىستاردى ورنالاستىرۋ ارقىلى مەكتەپكە دەيٸنگٸ مەكەمەلەر جەلٸسٸن دامىتۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلدٸ. 2025 جىلعا قاراي 2 جاستان 6 جاسقا دەيٸنگٸ بالالاردى 95 پايىزعا, 3 جاستان 6 جاسقا دەيٸنگٸ بالالاردى قامتۋدى 100 پايىزعا قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان بولاتىن.
ال ەكٸنشٸ ماقساتى – ورتا بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ: قازاقستانداعى ٶڭٸرلەر, قالا جەنە اۋىل مەكتەپتەرٸ اراسىنداعى بٸلٸم ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن ازايتۋ (PISA).
وسى مٸندەتتٸ جٷزەگە اسىرۋ اياسىندا وبلىستار, قالا جەنە اۋىل مەكتەپتەرٸ, ەر تٸلدە وقىتاتىن مەكتەپتەر اراسىندا بٸلٸم ساپاسىن تەڭەستٸرۋ بويىنشا كەشەندٸ شارالار قابىلداندى. بٸلٸمدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ باعدارلامالارى ٸسكە اسىرىلىپ, وسال مەكتەپتەردٸ قولداۋ مەن دامىتۋ جٷيەسٸ ەنگٸزٸلدٸ.
ٷشٸنشٸ ماقسات – مەكتەپتەردٸ جايلى, قاۋٸپسٸز جەنە زاماناۋي بٸلٸم بەرۋ ورتاسىمەن قامتاماسىز ەتۋ. تاپشىلىقتى ازايتۋ جەنە بٸر جەنە ەكٸ اۋىسىمدىق مەكتەپتەرگە كٶشۋ ٷشٸن 2025 جىلعا دەيٸن 1000 مەكتەپ سالۋ جوسپارلاندى. ال تٶرتٸنشٸ ماقسات – قولجەتٸمدٸ جەنە ساپالى تەحنيكالىق جەنە كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ بولسا, بەسٸنشٸ ماقسات – قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋ. جوعارى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندە 106 ازاماتتىق ەمەس جوو-نىڭ 32-سٸ (30%) بٸرلەسكەن بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارى مەن قوس ديپلومدىق باعدارلامالاردى جٷزەگە اسىرادى.
قازاقستاندىق جوعارى بٸلٸمنٸڭ ەڭ ٷلكەن پروبلەماسى – وبلىس ورتالىقتارىندا بەسەكەگە قابٸلەتتٸ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جوقتىعى. بٷگٸندە ەسكٸ جەنە جاڭا استانالار ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن مىقتى ستۋدەنتتەردٸ تارتادى. ورتالىقتار مەن ايماقتار اراسىنداعى ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك, مەدەني الشاقتىق ۇلعايعانىن كٶرسەتەدٸ.
قارجىلاندىرۋدى العاننان كەيٸن جەتەكشٸلەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋعا كٸرٸسەدٸ. ازىراق ماتەريالدىق ادام كاپيتالىنىڭ ۇلعايۋىنا قاراعاندا, جاڭا عيماراتتار مەن جاتاقحانالار تٷرٸندەگٸ كٶرٸنەتٸن ٶزگەرٸستەر تۋرالى حابارلاۋ وڭايىراق. ايماقتىق ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ مۇعالٸمدەردٸڭ ەڭبەك نارىعىندا بەسەكەگە تٷسۋٸ جەنە ٶزدەرٸنٸڭ عىلىمي مەكتەپتەرٸن دامىتۋى قيىن. سوندىقتان ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸنٸڭ باسشىلىعى ەڭ از شىعىن جولىن تاڭدايدى – ادامعا ينۆەستيتسييا سالۋدان گٶرٸ ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋعا ينۆەستيتسييا سالۋ.
جوعارى بٸلٸمدٸ دامىتۋدىڭ بۇرىنعى ستراتەگيياسى اياسىندا جەرگٸلٸكتٸ جوعارى وقۋ ورىندارىنا تٷسەتٸن ستۋدەنتتەرگە ارنالعان كۆوتالار ەزٸرلەندٸ, سەيكەسٸنشە, مەملەكەتتٸك تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا كٷش سالدى.
ەلوردالاردا جوعارى وقۋ ورىندارىن تاڭدايتىن ستۋدەنتتەردٸڭ سانى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدٸ, ايماقتىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸ ارتپايدى, الماتىدا جىلجىمايتىن مٷلٸك باعاسى كٷرت ٶسۋدە, جاتاقحانالار سانى ەلٸ دە از.
ۇلتتىق جوبانىڭ نەگٸزگٸ ماقساتىنىڭ بٸرٸ عىلىمي-زەرتتەۋ بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋ بولدى. ەنگٸزٸلگەن شارالار قالاعان نەتيجەلەرگە ەكەلمەدٸ, بٸراق وڭ كٶرسەتكٸشتەر دە بار ەكەنٸن ايتا كەتۋ كەرەك.
مىسالى, ديسسەرتاتسييالار ٷشٸن رەتسەنزييالاناتىن Scopus نەمەسە WoS جۋرنالدارىندا ٷش جارييالانىم تۋرالى 2011 جىلعى تالاپ عىلىمنىڭ دامۋىن ەمەس, باسىلىمداردى ساتىپ الۋ نارىعىن ىنتالاندىردى. مينيسترلٸكتٸڭ جارامدى جارييالانىمداردى ٷشٸنشٸ Scopus كۆارتيلٸندەگٸ جەنە ودان جوعارىلار ٷشٸن شەكتەۋ ارقىلى تالاپتاردى قاتايتۋ ەرەكەتٸ زەرتتەۋشٸلەرگە قارجىلىق جٷكتەمەنٸ ارتتىردى. باس تارتۋ دەرەكتەرٸ بويىنشا 2022 جىلدان بەرٸ 25 ورىس جەنە 11 قازاق ماقالاسى الىنىپ تاستالدى (تٶرت قاباتتاسۋ).
حالىقارالىق كونفەرەنتسييالار, جارييالانىمدار, بٸرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋلەر, اسپيرانتۋرا – ەلدەر اراسىنداعى ٶزارا ەرەكەتتەستٸك دەڭگەيٸ ٶتە جوعارى بولدى. سوندىقتان ۇلتتىق جوبانىڭ جالپى لوگيكاسىن الۋ زاڭدىلىققا اينالدى.
ەلٸمٸزدٸڭ الدىندا تۇرعان مٸندەتتەردٸڭ كٷردەلٸلٸگٸنە قاراماستان, بٸر نەرسەنٸ انىق ايتۋعا بولادى: ويىن ەرەجەلەرٸن جىلدام ٶزگەرتۋ (ۇلتتىق جوبالار باستالعاننان بٸرنەشە جىل ٶتكەن سوڭ جابۋ) جەنە ەربٸر جاڭادان جاڭا زاڭدار ەنگٸزۋ ٷلكەن قاتەلٸك. عىلىمدى ىنتالاندىرۋ جوبالارىنىڭ تابىسى ورتاشا بولعان رەسەيدٸڭ ٶزٸندە 10 جىل بويى قارجىلاندىرۋدىڭ بٸردەي ەرەجەلەرٸ ساقتالىپ, جوبا اياقتالعاننان كەيٸن عانا تابىسقا باعا بەرٸلە باستادى. قازاقستاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەر دامۋدان گٶرٸ جاڭا ەرەجەلەرگە بەيٸمدەلۋگە كٶبٸرەك ۋاقىت بٶلەدٸ.
ٶتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ەل الدىندا بٸلٸم بەرۋ باسىمدىقتارىن, ەسٸرەسە ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸ دامىتۋ, عىلىمي-زەرتتەۋ باعدارلامالارىن كٷشەيتۋ جەنە ەلەمدٸك بٸلٸم بەرۋ ٷردٸستەرٸمەن ينتەگراتسييالاۋ كونتەكستٸندە قايتا قاراۋ مٸندەتٸ تۇردى. ستۋدەنتتەر مەن عىلىمي كادرلاردى تارتا الاتىن جەنە عىلىمي-زەرتتەۋ باعدارلامالارىن, ونىڭ ٸشٸندە حالىقارالىق عىلىمي قاۋىمداستىقتارمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتا الاتىن بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸ دامىتۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋ ماڭىزدى.
