زاڭگەر رەسەي ازاماتتارى قانداي نەگٸزدە قازاقستاننان شىعارىلۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ايتتى, - دەپ حابارلايدى Tengrinews.kz تٸلشٸسٸ.
ەۋروپالىق قۇقىق جەنە ادام قۇقىقتارى ساراپتامالىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى جەنە زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مارات بەشٸموۆ موبيليزاتسييا سالدارىنان قازاقستانعا كەلٸپ جاتقان رەسەيلٸكتەر قانداي نەگٸزدە رەسەيگە جەر اۋدارىلۋى مٷمكٸن ەكەنٸن تٷسٸندٸردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, قر زاڭناماسىندا دەپورتاتسييا ۇعىمى جوق.
نەگٸزگٸ تەرمين - كٶشٸ-قون زاڭناماسىن بۇزۋعا بايلانىستى ەكٸمشٸلٸك ٸستٸ قاراۋ كەزٸندە سوت قابىلداعان شەشٸم, ول - ەلدەن شىعارىپ جٸبەرۋ. ونىڭ ورنىنا شىعارىپ جٸبەرۋ تەرمينٸ قولدانىلادى.
شەتەل ازاماتتارىن كٶشٸ-قون زاڭناماسىن بۇزعانى, كٶشٸ-قون زاڭناماسىنا بايلانىستى ەمەس قۇقىق بۇزعانى ٷشٸن نە جازاسىن ٶتەگەننەن كەيٸن قىلمىس جاساعانى ٷشٸن قوسىمشا جازا تٷرٸندە ەلدەن شىعارىپ جٸبەرە الادى. ەلدەن شىعارىپ جٸبەرۋ تۋرالى شەشٸمدٸ سوت قابىلدايدى.
شەتەلدٸك ازاماتتار بٸرنەشە جاعدايدا ەلدەن شىعارىلۋى مٷمكٸن:
- زاڭنامادا بەلگٸلەنگەن مەرزٸم ٶتكەننەن كەيٸن 10 تەۋلٸكتەن اساتىن كەزەڭ ٸشٸندە ەلدەن كەتۋدەن جالتارعان جاعدايدا;
- ەڭبەك قىزمەتٸن زاڭسىز جٷزەگە اسىرۋ;
- ەكٸمشٸلٸك جازا قولدانىلعاننان كەيٸن بٸر جىل ٸشٸندە قايتالاپ جاسالعان ەرەكەتكە بايلانىستى.
سونىمەن قاتار, شەتەلدٸكتەر بٸر جىل ٸشٸندە ەكٸ نەمەسە ودان دا كٶپ, كٶشٸ-قون زاڭناماسىنا بايلانىستى ەمەس قۇقىقبۇزۋشىلىق جاساعانى ٷشٸن ازاماتتىق-قۇقىقتىق تەرتٸپپەن شىعارىلۋى مٷمكٸن. زاڭگەر بۇل كەز كەلگەن قۇقىقبۇزۋشىلىق, سونىڭ ٸشٸندە ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن تٷسٸندٸردٸ. مىسالى, ەگەر شەتەلدٸك ازامات دۇرىس ەمەس جەردە جولدى ەكٸ رەتتەن ارتىق كەسٸپ ٶتسە, جول-كٶلٸك وقيعاسىنا كٸنەلٸ بولسا نەمەسە تٸپتٸ قوعامدىق كٶلٸكتە جول اقىسىن تٶلەمەسە (622-باپ "قوعامدىق قالالىق جەنە قالا ماڭىنداعى كٶلٸكتٸ پايدالانۋ ەرەجەلەرٸن بۇزۋ"), وندا ونى سوت شەشٸمٸ بويىنشا ەلدەن شىعارىپ, ودان ەرٸ وسىندا تۇرۋعا رۇقسات بەرمەۋٸ مٷمكٸن.
"ازاماتتار رەسەي فەدەراتسيياسىنا ەكستراديتسييالاۋ تەرتٸبٸمەن دە قايتارىلۋى مٷمكٸن, بٸراق قىلمىس جاساعانى ٷشٸن ۋەكٸلەتتٸ ورگاندار ٸزدەۋٸندە جٷرگەندەر عانا. قايتارۋعا باسقا نەگٸز جوق", - دەپ تولىقتىردى زاڭگەر.
اسا اۋىر قىلمىستار جاساعانى ٷشٸن شەتەلدٸكتەر سوت شەشٸمٸ بويىنشا جازانى ٶتەۋگە تٷزەۋ مەكەمەلەرٸنە جٸبەرٸلۋٸ مٷمكٸن.
زاڭگەر 2020 جىلى قر زاڭناماسىنا ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەرگە بايلانىستى شەتەلدٸكتەردٸ كٶشٸ-قون پوليتسيياسىندا مٸندەتتٸ تٸركەۋ جويىلعانىن, وسىعان بايلانىستى قازاقستاندا شەتەلدٸكتەر ٷشٸن تٸركەۋسٸز بٸر ايدان اسا تۇرعانى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك كٶزدەلمەگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
زاڭگەر قازاقستاندا رۇقساتسىز تۇرۋىن جالعاستىراتىن رەسەي ازاماتتارىنا 90 كٷن ٶتكەننەن كەيٸن زاڭسىز تۇرۋ مەرزٸمٸنە قاراي تٷرلٸ جازالار قولدانىلاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
- ٷش تەۋلٸك ٸشٸندە - ەسكەرتۋ جاساۋ;
- ٷش تەۋلٸكتەن جوعارى, بەس تەۋلٸك ٶتكەنگە دەيٸن - 10 اەك (31 مىڭ تەڭگە) مٶلشەرٸندە ايىپپۇل سالۋ;
- 10 تەۋلٸك ٶتۋٸنە بەس كٷننەن اسا ۋاقىت بولعاندا - 15 اەك (47 مىڭ تەڭگە) مٶلشەرٸندە ايىپپۇل سالۋ.
زاڭنامادا بەلگٸلەنگەن مەرزٸم ٶتكەننەن كەيٸن 10 تەۋلٸكتەن اساتىن كەزەڭ ٸشٸندە كەتۋدەن جالتارعان جاعدايدا, 25 اەك (شامامەن 79 مىڭ تەڭگە) مٶلشەرٸندە ايىپپۇل تٷرٸندەگٸ جازا نە قازاقستان شەگٸنەن ەكٸمشٸلٸك جولمەن شىعارىپ جٸبەرۋ قولدانىلۋى مٷمكٸن.
ەڭبەك قىزمەتٸن زاڭسىز جٷزەگە اسىرعانى ٷشٸن سوت تەرتٸپبۇزۋشىعا 25 اەك (شامامەن 79 مىڭ تەڭگە) مٶلشەرٸندە ايىپپۇل سالۋعا نە 10 تەۋلٸككە دەيٸنگٸ مەرزٸمگە ەكٸمشٸلٸك قاماۋعا الۋعا نە قازاقستاننىڭ شەگٸنەن ەكٸمشٸلٸك جولمەن شىعارىپ جٸبەرۋگە ٷكٸم شىعارۋى مٷمكٸن.
بٸر جىل ٸشٸندە قايتالاپ زاڭ بۇزعان جاعدايدا 15 اەك (47 مىڭ تەڭگە) كٶلەمٸندە ايىپپۇل تاعايىنداۋى نەمەسە قازاقستاننان تىس جەرلەرگە شىعارىلۋى مٷمكٸن.
