بٷگٸن 62 جاسقا قاراعان شاعىندا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, ماحامبەت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, بەلگٸلٸ جازۋشى-دراماتۋرگ راحىمجان وتارباەۆ دٷنيەدەن وزدى. جازۋشىنىڭ مەزگٸلسٸز قازاسى جالپى جۇرتتىڭ جانىن اۋىرتتى. وسى ورايدا ۇلت پورتالى قازاقتىڭ ايماڭداي قالامگەرٸنە ارنالعان ٶلەڭدەر توپتاماسىن ۇسىنادى.
ەر دوسپامبەت
(ازا جىرى)
مۇسىلماننىڭ بالاسى تٷگٸلٸ,كٶرگەن كەزدە كەۋٸر تانار ەسٸنەن,
ازاۋلىنىڭ ستامبۇلدان نەسٸ كەم?
ايمادەت ەر دوسپامبەت جىراۋدىڭ
بي ۇلىنان نەسٸ كەم,
حان ۇلىنان نەسٸ كەم?!
ازاۋلىدا اقشالمالى پٸرلەردٸڭ,
مەشٸتتە جاققان شامدارى سامداي جارقىراپ,
بەكزادا دەۋرەن كەشٸپ ەڭ;
تٷبٸ تٷرٸك تٷگٸلٸ,
ادامزاتتا اسقاق ەدٸ-اۋ, - نەسٸبەڭ!
سايراعان بۇلبۇل, كٶكەگٸ-اۋ!
اتالار سوندا ارىستانداي بۇتىن الشايتىپ,
ارعىماق مٸنگەن ەكەن-اۋ!
ساڭقىلداپ جٷرگەن ەكەن-اۋ,
قارقىلداپ كٷلگەن ەكەن-اۋ!
اتىراۋ-ارقا-الاتاۋ-التاي تٶسٸندە
نايزاسىنىڭ جەبەسٸندەي ۇشقان ەكەن-اۋ,
جۇپارىن قارداي بوراتىپ,
ارۋ دا قۇشقان ەكەن-اۋ!
قىران ەدٸڭ قىردان كٶككە سامعاعان,
قاناتىڭنان قايىرىلدىڭ,
ماڭ-ماڭ باسقان, ماڭ باسقان,
تٶرت اياعىن تەڭ باسقان,
شۋدالارىن شاڭ باسقان,
ٶركەشتەرٸن ماي باسقان قارا نارىڭ بار ەدٸ,
ودان-داعى ايىرىلدىڭ!
اۋزى تٷكتٸ بۇ كەۋٸر جەكپە-جەكتە سىناسار
تەكتٸنٸڭ ۇلى ەمەس-تٸ,
قۇتىلماق بوپ سو سۇمنان,
قىرىندا كيٸك جايلاعان,
سۋىندا بالىق ويناعان جەمدە قىلدىڭ كەڭەستٸ,
ودان دا ەلدٸ كٶشٸردٸ!
ويىل دەگەن - ويىڭ-دى,
وتىن تاپساڭ - تويىندى, -
ويىلدا قۇردىڭ كەڭەستٸ,
ودان دا ەلدٸ كٶشٸردٸ!
قايتەيٸن سەنٸ, نار تۇلعا,
ويىل دا قيىل, جەم, ساعىز قالىپ ارتىڭدا,
اق جايىققا قارايلاعان قالپىڭدا;
سىناپتاي ۋاقىت بٸر ورىندا تۇرماي زىرىلداپ,
جانىم بٸر ولجا دەمەدٸڭ,
بوز دالادا بوز تورعايداي شىرىلداپ,
شاھيت كەشكەن سەن ەدٸڭ!
سودان دا كەيٸن ەل كٶشتٸ, تالاي جەل دە ەستٸ,
اۋزى تٷكتٸ كەۋٸر اپ بەل-بەلەستٸ;
اتا جاۋ قويماي, - ەگەستٸ!
كەزٸ كەلگەن كٷنٸندە
نايزام مەنٸڭ زەڭبٸرەكپەن تەڭەستٸ,
كٸندٸگٸڭنەن تۋعان جۇرت ەسەمدٸ الام دەپ ٶستٸ!
قۇتىلماق بوپ سو سۇمنان
جىمپيتىدا قۇردىم كەڭەستٸ,
سەمەيدە قۇردىم كەڭەستٸ;
...شىعىسىندا ايداھارى ىسىلداپ,
باتىسىندا ايۋ اقىرعان,
مەنٸڭ دە شەرٸم سەنەن دە بٸر كەم ەمەس-تٸ...
سەرٸك اقسۇڭقارۇلى
اقالتەكە
(باۋىرىم راحىمجاننىڭ
رۋحى بەيٸشتە شالقىسىن)
اجال جەتسە استىنداعى جار قۇلاپ,
ارقارىڭ دا اسقار شىڭنان قارعىماق.
ايىرىلىپ سەندەي اقالتەكەدەن,
ازىناعان مەن – ارابى ارعىماق.
جازامىن, – دەپ جاميعاتتىڭ جان كٷيٸن,
جٷرەگٸڭدٸ جۇلمالادى سان قۇيىن.
«جان ازاسى» مۇقاعالي اعاڭنىڭ
ساعان دا الىپ جەتكەن ەكەن ەلديٸن.
جٷرگەن جەرٸ قالىڭ ٶرت پەن قوز قاسى,
مٷمكٸن ەمەس تەكەجاۋمىت توزباسى.
سەن كەتتٸ, – دەپ تامىپ-تامىپ كەتكەنٸ-اي,
قورعاسىنداي «شىڭعىس حاننىڭ كٶز جاسى».
ٶزگەشە ەدٸ ٶنەردەگٸ ٶر ٷنٸڭ,
ٶر ٷنٸڭنەن نەگە, قالقام, جەرٸدٸڭ.
سەن جۇماققا كٸرٸپ كەتتٸڭ.
مۇنداعى
ەكٸ-ٷش جانعا ەنشٸ بولىپ ورىنىڭ.
قوش, راحىم!
اجال شٸركٸن مەرگەنشە
اتقانىمەن, الاسارماس سەندە ەڭسە.
دٷنيەنٸڭ جالعاندىعىن تاعى ۇقتىق,
تاعى ۇمىتىپ, تاعى بٸرەۋ ٶلگەنشە...
ابزال بٶكەن
ٶزٸنٸڭ دە سٶزٸنٸڭ دە مٸنەزٸ - رۋح ەدٸ...
راحىمجان اعا – تارپاڭداردان قالعان بٸر ٶزٸ ەدٸ.بٸر ٶزٸ – بار قازاقتىڭ مٸنەزٸ ەدٸ.
ونسىز دا مومىن حالىقتىڭ
مٸنەزٸ ٶلدٸ!..
ٶلگەن سايىن جٷرەكتٸ مۇڭ ەزەدٸ.
...قاسقا بوپ تۇرىپ ەم,
پاتشا بوپ جٷرٸپ ەم,
مەن ەندٸ, باسقا بوپ تٸرٸلەم – دەپ,
كەتتٸ-اۋ, اعاسى?!
العىس-قارعىسى قاتار جٷرەتٸن قازاعىنا
شارت ەتە قالدى-اۋ, شاماسى.
ونسىز دا ورتاسىنان ومىرىلىپ,
ارىستارىمنىڭ ازايعان كەزدە قاراسى,
«بۇل كەتكەنٸ – نە ەتكەنٸ?!..»
- جوق, كەتپەدٸ!
قايتا كەلسەم, قادٸرٸمدٸ بٸلسٸن - دەپ,
رۋحى نۇرعا بەتتەدٸ.
ٶلٸمٸن دە ٶنەگە ەتكەن ٶمٸرگە
مەنٸڭ اسىل اعالارىم-اي,
ۋاي, نە دەگەن تەكتٸ ەدٸ!..
جان جالىنداپ, جالپ-جالپ ەتٸپ ٶشكەن كٷن,
ۇلتىڭ, جۇرتىڭ ۇلىقتايتىن ۇرپاعىڭ,
اعا, مەڭگٸلٸگٸڭە قوش كەلدٸڭ!!!
باقىت بەدەلحان
راحىمجان وتارباەۆتىڭ قازاسىن ەستٸگەندە...
جان-تəنٸمەن ادامعا باق تٸلەگەن,كٷندەي جٷرەك توقتادى, باتتى دەمەن!
قازٸر مەنٸڭ جانىمدى جۇباتۋدا,
جالعىز سٶز "جاقسى" دەگەن.
ار جولىنا ٶمٸرٸن سالعان قيىپ.
حان شىڭعىستىڭ جاسى ما تامىپ تٷسكەن,
جانارىندا تٷركٸنٸڭ قالعان ۇيىپ!?
جاقسى سٶزٸڭ - جۇماعىڭ, باق-تۇراعىڭ,
ەلٸڭ مəڭگٸ سٷيسٸنٸپ تاتسىن əرٸن.
قايران دانا حالقىمنىڭ ۇلىلىعى-اي,
"جاقسى ٶلسە" دەپ تٸلەيتٸن جاقسىلارىن...
كٷرسٸنۋدە كەڭ دالاڭ جوقتاپ, نالىپ.
سەنە المادىق ايتۋعا سٶز تاپپادىق.
سەن قايتقاندا جٷرەگٸ قازاقتىڭ دا
سوعىپ كەتتٸ, بٸر سəتكە توقتاپ قالىپ...
جەلەل قۋاندىقۇلى
مونشاق ھەم مونو ليزا
راحىمجان وتارباەۆقا
قۇستارى ٷركەك قاناتىن سٸلكٸپ,تٷستٸككە تٷندە تٷزەگەن بويىن. تۇراتىن قىردا تۇمانىن بٷركٸپ, قاراشا ايى– بۇل مەنٸڭ ايىم. جەتتٸ ماعان دا, ٶمٸر ميزامى, مونشاقتاپ جاسى قالدى-اۋ, مونشاق قىز… كٶرمەيمٸن مۇڭدى مونو ليزانى, جاقىنبىز تاعى سونداي الشاقپىز. گەركۋلەس سىندى باتىستىڭ ەرٸ, جالعىز تٷپ جۋسان مولاڭا قويام. يٸلمەس باسى, بٷگٸلمەس بەلٸ, مەن دە بٸر اسقاق دالالىق نويان. سٷيسەم دە سونشا, كەشٸرە المايتىن, لا سكالا! سول قارتىڭ ار ما? عاسىرلىق جاڭبىر ٶشٸرە المايتىن, ٶكپەم بار ريمدٸك سۋرەتشٸ شالدا. تىرنالار! و, مۇڭلىق قۇستار, قايتەسٸڭ ەندٸ ٶتكەندٸ جوقتاپ. جاپ-جاسىل جٷرەك كٶكتەمگە قۇشتار, كەشەر مە مەنٸ كٷز جاۋعان سوقپاق?! باسىمنان سولاي بٸر داۋىل ٶتكەن, شاقىرىپ اقشام, الماتى شامى. سول ٷشٸن مەن دە كاسپييدەن كەتكەم, تامشىلاپ اعىپ ارىمنىڭ قانى. جەتتٸ مە ساعان ٶمٸر ميزامى, مونشاق جاسىڭدى تٶكپە, مونشاق قىز. كٷلدٸرٸپ ەرتٸپ مونو ليزانى, كەشٸرەسٸڭ بە, ساعان بارساق بٸز?.. …قۇستارى ٷركەك قاناتىن سٸلكٸپ, تٷستٸككە شۋلاپ كٶشەردە مامىر. تۇراتىن قىردا تۇمانىن بٷركٸپ, قاراشا ايىن ەسٸركە, تەڭٸر!!!ۇلاربەك دەلەيۇلى
