بٷگٸن 62 جاسقا قاراعان شاعىندا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, ماحامبەت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, جازۋشى-دراماتۋرگ راحىمجان وتارباەۆ ٶمٸردەن ٶتتٸ. قايعىلى قازاعا جازۋشىنىڭ بٸر توپ زامانداستارى مەن قالامگەر ٸنٸلەرٸ فەيسبۋك ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندە كٶڭٸل ايتتى.
***
راحىمجان وتارباەۆ?! دٷنيەدەن ٶتتٸ دەگەنگە سەنە الماي وتىرمىن. قانداي ازامات... العاش كٶرگەنٸمدە جۇمەكەن اعا ەكەۋمٸزدٸ ٶزٸ تانىستىرىپ: "جاستارىڭ قاتار, بٸرگە جٷرٸڭدەر. راحىمجان ٸنٸم ەلدەن, اتىراۋدان ەندٸ كەلدٸ, سەن بۇعان باس-كٶز بوپ جٷر" دەپ تاپسىرىپ, باتاسىن بەرٸپ ەدٸ... باس-كٶز بولا المادىم... نوقتا كيٸپ كٶرمەگەن اساۋعا قالاي يە بولارسىڭ!? مەن وعان "قابىرعاسى قاراعايداي قابا جالدى قارا ايعىر" دەگەن ات قويعان ەدٸم. جولىققاندا وسى تەڭەۋٸمدٸ قىسقا قايىرسام: "سەن مەنٸڭ تيتۋلدارىمدى تٷگەلدەپ, تولىعىمەن ايت!" دەپ, اقسييا كٷلٸپ, قوبىراعان شاشىن جوعارىعا بٸر سٸلكٸپ قوياتىن. قايتا تۋماس قازاق, قايتالانباس قالامگەر عوي. نەتكەن ٶكٸنٸشتٸ... باقۇل بول, باۋىرىم!
ۇلىقبەك ەسدەۋلەت
***
راحىمجان وتارباەۆتىڭ قازاسىنا كٶڭٸلٸم سەنبەي وتىر ەدٸ... فەيسبۋكتەگٸ اعايىننىڭ كٷڭٸرەنگەن ٷنٸ مەن زارلى جوقتاۋى اقىرى مويىنداتتى. باۋىرىمىزدىڭ جانى جانناتتا بولسىن! راحىمجان ارتىندا قالعان ۇرپاعى, قازاق دەگەن ەلٸ, التىن قالامىنان تۋعان كەرەمەت تۋىندىلارى تۇرعاندا بٸزبەن بٸرگە جاساي بەرەدٸ. ەڭسەلەرٸڭدٸ كٶتەرٸڭدەر, ەرلەرٸم! راحىمجانداي ۇل تۋىڭدار, ەيەلدەر!
بايبوتا قوشىم-نوعاي
***
بٸر كەيٸپكەرٸڭنٸڭ اۋزىمەن ايتقان سٶزٸڭ بار ەدٸ: "دٷنيە جالعان ەمەس, ادام - جالعان". بٷگٸن دە قۇدايدىڭ تاڭى اتتى. بٸراق سەن جوقسىڭ! ٶزەكتٸ ٶرتەپ كەتتٸڭ! كيەلٸ سٶزدٸڭ تٷرمەسٸنەن سەن قاشىپ شىقتىڭ! ەندٸ حالقىڭ سەنٸ بٸرجولا ايالاۋعا اۋىساتىن بولادى! جالعان ٶمٸرٸڭنەن قۇتىلدىڭ, راحا, ناعىز ٶمٸرٸڭ بٷگٸن باستالدى! باسىڭ سىيماي كەتكەن دٷنيەگە جانىڭ سيياتىنىن بٸلٸپ كەتكەنٸڭدٸ سەزەمٸن! جازۋشىنىڭ بۇدان اسقان جەڭٸسٸ بولمايدى. وسى عانا مەدەۋ.
شارحان قازعۇل
***
جۇرت ەزٸلدەپ وتىرعان شىعار دەپ ويلادىم باسىندا. قۇدايمەن دە ويناپ, اجالمەن دە قالجىڭداسىپ وتىراتىن ەل ەدٸك قوي. سەنبەدٸم. ۇيقىدان ويانىپ, ٷيدٸڭ ٸشٸندە انانى ٸستەگەنسٸپ, مىنانى ٸستەگەنسٸپ سەندەلٸپ جٷرٸپ الدىم. كٶز الدىمنان راقىمجان اعانىڭ فوتولارى قاپتاپ كەتكەن لەنتا كەتەر ەمەس. شٸركٸن-اي, قۇرىعاندا تٷسٸم بولسايشى! بۇل قالاي سوندا?! نەگە? قالاي?! قالاي كەتە سالدى?! كەتەتٸن كٸسٸ راقىمجان اعا ما ەدٸ?! مىنا قىرىق كٶرپە بوپ بٶلٸنٸپ, قىرىق پىشاق تٶبەلەسكە ەزٸر تۇراتىن قازاعىنا "تەيت!" دەپ ۇرسىپ تۇرىپ, اتالى سٶزٸن ايتار شاعىندا ادام كەتە مە?! سەنبەيمٸن! دۇعاعا قوسار از عانا اعالارىمنىڭ ٸشٸنە كٸرەتٸنٸڭٸزدٸ كٷنٸ كەشە ويلاپ پا ەدٸم مەن...
ەكەۋمٸز تىلسىم تاقىرىپتارعا قاتىستى سۇxبات-كٸتاپ جازامىز دەپ جٷرگەن ەدٸك. مەن سٸزگە "راقىمجان اعا, سٸز مەنٸمەن ول كٸتاپتى جازۋعا ەلٸ دايىن ەمەسسٸز عوي!" - دەپ ەزٸلدەيتٸن ەدٸم. سٸز تاڭقالعانداي بوپ "اپىراي, ە!" دەپ مەنٸڭ ٸشەك-سٸلەمدٸ قاتىرۋشى ەدٸڭٸز... قايتەيٸن-اي, قايتەيٸن... اللا راقىمىنا بٶلەسٸن, جان اعامدى. جانىڭىز پەيٸشتە شالقىسىنشى, جان اعام!
اقبەرەن ەلگەزەك
***
سەنبەي وتىرمىن... سەنگٸم دە كەلمەيدٸ! راxىمجان اعام دٷنيەدەن وزدى دەپ xابارلاپ جاتىر اتىراۋ جاقتان. ەلدٸڭ ارى دا, سٶزٸ دە, كٸم بار دەسە كٶرسەتەر, ٶزٸ دە ٶزٸ ەدٸ...
...بالا كەزٸمٸزدە راxىمجان اعام الماتىعا سىيماي, شارداراعا كەلەتٸن. تەڭٸزدٸڭ جاعاسىنان جانى جاي تاباتىن. اقكٶكەم ەكەۋٸ قىزىل قۇمنىڭ تابانىنا قىزدىرىلىپ جاتىپ, كٷندٸ كٷرەڭ شەيمەن باتىرىپ, تاڭدى ەڭگٸمەمەن اتىراتىن.
...ٶتكەن جىلدىڭ قاتال قاڭتارىندا ەكەمٸزدٸ جەرلەپ, قۇران وقىلعان سوڭ, "دوستىم, بٸر كٷنٸ سەن ٶتكەن ەسٸكتٸڭ تابالدىرىعىنان مەن دە اتتارمىن" دەپ قىزۋى باسىلماعان توپىراقتى تارامىس الاقانىمەن سيپالاپ وتىرىپ بٸر كٷرسٸنٸپ ەدٸ.
...اقكٶكەم مەن راxىمجان اعامنىڭ اراسى بٸر-اق جاس. تۋعان جىلى عانا ەمەس, قايتار جىلىنىڭ اراسى دا بٸر جىل بولاتىنىن كٸم بٸلگەن! 61-دٸڭ مٷشەلٸ الىپ كەتتٸ, الىپ كەتتٸ ەكەمدٸ دە, اعامدى دا.
...بىلتىر ەكەمنٸڭ بەيٸتٸنٸڭ باسىندا كٷنسٸز كٶكجيەككە كٸتاپ وقىعانداي كٶز جٷگٸرتٸپ, "جاتار جەرٸمدٸ مەن دە بەلگٸلەپ قويدىم, شىڭعىسجان. باسىنا قاشالار بٸر شۋماقتى بالامنىڭ قولىنا ۇستاتتىم. مىنا دٷنيە ماعان تولىق تٷرٸن كٶرسەتپەدٸ, جارتى جٷزٸن عانا كٶرسەتتٸ. مەنٸڭ باسىما دا بەتٸمنٸڭ جارتىسىن قويامىن. مەن دە قاسقيىپ جارتى بەتٸممەن قاراپ تۇرامىن قۋ دٷنيەگە" دەپ ەدٸ. وسى سٶزدەر, كٷي دومبىراداي كٷمبٸرلەگەن داۋسىنىڭ جاڭعىرىعى قۇلاق قۇدىعىمدا كٷنٸ كەشەگٸدەي سايراپ تۇر. سٸزدٸڭ داۋسىڭىز ەلدٸڭ بويىندا, جازۋىڭىز ەلدٸڭ ويىندا مەڭگٸلٸك جاڭعىرا بەرمەك, اعا! باقۇل بولىڭىز!
"ەلمەرەي جالعىز دەۋشٸ ەدٸڭٸز, ەندٸ بٸزگە دە ەكە بولاسىز" دەگەنٸمٸزگە كٶپ بولماپ ەدٸ. دەل قازٸر ٶزٸمدٸ تولىق جەتٸم قالعانداي سەزٸنٸپ وتىرمىن. "مىنا ەكٸ شال مەن ەكٸ كەمپٸردٸ باعۋ - سەندەردٸڭ مويىندارىڭدى" دەۋشٸ ەدٸ اعامىز, سەۋلە اپاي. ەندٸ ەكەمٸزدٸڭ ەكەۋٸ دە جوق. سٸزدەر قالدىڭىزدار. اللا تاعالا سٸزدەرگە عۇمىر بەرگەي! ۇرپاقتارىن ۇزاعىنان سٷيٸندٸرگەي. جازۋشىسىن ەركەلەتكەن ەلگە, الاقانىندا ايالاعان اتىراۋعا كٶڭٸل ايتامىز!
شىڭعىس مۇقان
