19 جاستاعى اياجان ەدٸلوۆانى ٶلتٸردٸ دەگەن كٷدٸككە ٸلٸنگەن جٸگٸت پسيحيكالىق اۋىتقۋعا ۇشىراپ, قورشاعان ورتاعا شەبەر بەيٸمدەلگەن بولۋى مٷمكٸن.
الماتى تۇرعىنى اياجان ەدٸلوۆانىڭ ٶلٸمٸنە قاتىستى جانتٷرشٸگەرلٸك فاكتٸلەر قوعامدى ەسەڭگٸرەتٸپ تاستادى. جەبٸرلەنۋشٸنٸڭ تىرناقتارىن جۇلىپ, باسىن كەسكەن جەنە مەيٸتتٸ مٷشەلەپ تاستاعان كٷدٸكتٸنٸڭ مۇنداي ەرەكەتكە بارۋىنا نە سەبەپ بولعانىن ارنايى بٸلٸمٸ جوق قاراپايىم ادامنىڭ تٷسٸنۋٸ ەكٸتالاي. سوندىقتان Sputnik قازاقستان تٸلشٸسٸ پسيحواناليز ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى اننا قۇديياروۆادان وسى جاعدايعا قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸرۋدٸ سۇرادى.
ٶتكەن ٶمٸرٸنە كٶز جٷگٸرتۋ كەرەك
اننا قۇديياروۆانىڭ ايتۋىنشا, ەڭ الدىمەن ادامنىڭ بويىنداعى قاتىگەزدٸك پەن اگرەسسييا كٶزٸن ٶتكەن ٶمٸردەن ٸزدەۋ كەرەك. ياعني بالالىق شاقتان.
"بۇل ەڭ الدىمەن باياعىدان بەرٸ ونىڭ بويىندا بار پسيحيكالىق اۋىتقۋلاردىڭ سالدارى دەپ ويلايمىن. كٷدٸكتٸنٸڭ ول اۋىتقۋلارعا ۋاقىت ٶتە كەلە بەيٸمدەلۋگە, ولاردان قورعانۋعا كٷشٸ جەتكەن. ياعني ول كٶپشٸلٸك ورتادا ٶزٸن باسقا, جالعىز قالعاندا تٸپتٸ باسقاشا ۇستانعان. مىسالى بٸز تازالىق پەن ەدٸلدٸكتٸڭ سيمۆولى رەتٸندە قابىلدايتىن دٸن قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ ساۋنادا كٶڭٸل كٶتەرگەنٸ نەمەسە باسقا دا كٷنە ٸستەرمەن اينالىسقانى بٸرنەشە رەت ەشكەرە بولدى. ەگەر پسيحيكانى پروتسەنت جٷزٸندە قاراستىرساق, وندا ادام 90%-كە ساۋ بولۋى جەنە قوعامدا قالىپتى جٷرٸپ-تۇرۋى مٷمكٸن. بٸراق 10% اۋىتقۋى دا انىقتالۋى ىقتيمال", - دەدٸ اننا مەرگەنبايقىزى.
كٷدٸكتٸنٸ مۇنداي قىلمىسقا نە يتەرمەلەگەنٸن انىقتاۋ ٷشٸن سوت-پسيحيكالىق ساراپتاما جٷرگٸزەتٸن تەرگەۋشٸلەر دە, ساراپشىلار دا ەڭ الدىمەن ونىڭ گەنەتيكاسىن زەرتتەۋٸ كەرەك. تەك فيزيولوگييالىق, بيولوگييالىق ەمەس, ەموتسييالىق جەنە پسيحولوگييالىق گەنەتيكانى دا ەسكەرگەن جٶن. قاراپايىم تٸلمەن ايتساق, جاس جٸگٸتتٸڭ وتباسىنداعى قارىم-قاتىناستى, بەس-التى جاسىنا دەيٸن قانداي جاعدايدا تەربيەلەنگەنٸن, بالا كەزدە قانداي دا بٸر زاقىم العان با, جوق پا, وسىنى انىقتاۋ كەرەك.
"مىسالى بيلل گەيتس نەمەسە يلون ماسكتى الايىق. ولار مەكتەپتە "الاستاتىلعان" وقۋشىلار قاتارىندا بولعان. بيلل گەيتس تىم ارىق, بەتٸ بەزەۋ بولعانىنا بايلانىستى قىزدارعا ۇناماعان, ۇل بالالاردان تەپكٸ كٶرٸپ ٶسكەن. بٸراق ول باسقا باعىتقا كٷش سالىپ, ٶزٸنٸڭ جەتٸستٸگٸمەن باسقالاردى شاڭ قاپتىردى. مٸنە, بٸزدٸڭ كٷدٸكتٸنٸ دە "الاستاتىلعان" دەپ قاراستىرۋعا بولادى. بٸراق ول تىم باسقا جولدى تاڭدادى. مەن ونىڭ ٶزٸمەن جەكە سٶيلەسكەن جوقپىن. ونىڭ بويىندا "گەروسترات اتاق قۇمارلىعى" بولۋى مٷمكٸن. بۇل نارتسيسسيزم ٸسپەتتەس. ول ٶز ەسٸمٸنٸڭ تانىمال بولۋىن قالاعىن سەكٸلدٸ. قازٸر ول جايلى بٷكٸل ەل, بٷكٸل قالا ايتىپ جاتىر", - دەپ سانايدى اننا قۇديياروۆا.
جاعىمسىز ىقپال
پسيحواناليتيكتٸڭ پٸكٸرٸنشە, جاسىرىن پسيحيكالىق اۋىتقۋى بار ادامداردىڭ قاتىگەزدٸك تانىتۋىنا جاعىمسىز اقپاراتتىڭ, سونىڭ ٸشٸندە قازٸر كەز كەلگەن ادام ٷشٸن قولجەتٸمدٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى تارالاتىن مەلٸمەتتٸڭ ىقپالى ٷلكەن.
"پسيحيكاسىندا پروبلەماسى بار, تەۋەلدٸ ادامدارعا مۇنداي نەگاتيۆ ەسەر ەتپەي قويمايدى. شالتاي-بولتاي سەكٸلدٸ تەڭسەلٸپ جٷرگەن ادام جەلدٸڭ ٷپ ەتكەنٸنەن-اق قۇلاپ قالۋى مٷمكٸن. ال اياعىمەن نىق تۇرعاندار بوران سوقسا دا دەس بەرمەيدٸ", - دەيدٸ اننا قۇديياروۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, پسيحوپاتولوگييا دەگەن ۇعىم باياعىدان بەرٸ بار. تەك اقپاراتتى جىلدام تاراتاتىن ەلەۋمەتتٸك جەلٸ سەكٸلدٸ قۇرالدار جوق كەزدە مۇنداي فاكتٸلەر جاسىرىن بولاتىن. اندا-ساندا عانا چيكاتيلو جەنە تاعى باسقا مانياكتاردىڭ قىلمىستارى قوعامدا تارالىپ جاتتى.
اننا مەرگەنبايقىزى بۇل پروبلەمانى تٷبەگەيلٸ جويۋ مٷمكٸن بولماسا دا, ونى ايتارلىقتاي تٶمەندەتۋ قولدان كەلەتٸن ٸس ەكەنٸنە سەنٸمدٸ.
"مەن ەل پرەزيدەنتٸ نەمەسە بٸلٸم مينيسترٸ بولسام, بالاباقشادان باستاپ بٷكٸل حالىقتى پسيحولوگييالىق ترەنينگتەرمەن قامتيتىن ەدٸم دەگەندٸ جيٸ ايتامىن. بٷلدٸرشٸن بالاباقشاعا ەكٸ جاسىندا كەلەدٸ. سول كەزدەن-اق ادامنىڭ پسيحولوگيياسىنا ىقپال ەتۋگە بولادى. ودان كەيٸن – مەكتەپ. الايدا ول ٷشٸن بٸزدٸڭ پەداگوگتار مەن اتا-انالاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸ جوعارى بولۋى كەرەك", - دەدٸ پسيحواناليز ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى.
قۇربان بولماس ٷشٸن نەنٸ بٸلۋ قاجەت?
الماتىنىڭ 19 جاستاعى تۇرعىنى اياجان ەدٸلوۆاعا قاتىستى قايعىلى جاعدايدى مىسال ەتە وتىرىپ, اننا قۇديياروۆا قىزدىڭ قىلمىسكەردٸڭ قۇربانىنا اينالۋىنا سەبەپ بولعان باستى قاتەلٸكتٸ اتادى. پسيحواناليتيكتٸڭ پٸكٸرٸنشە, اياجان قايعىلى وقيعا بولاتىن كٷنٸ قىراعىلىقتى جوعالتىپ العان. وعان جەكە ٶمٸرٸندە نەمەسە وتباسىنداعى پروبلەمالار ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن. ەيتپەسە ول بٸر كەزدەسكەننەن-اق بەيتانىس ەر ادامنىڭ پەتەرٸنە بارماس ەدٸ.
"يە, قازٸر تەحنولوگييا دامىعان, قىز-كەلٸنشەكتەر ارنايى سايتتار ارقىلى تانىسادى. الايدا ولار ەڭ بٸرٸنشٸ كەزدەسۋ كٷندٸز جەنە قوعامدىق ورىندا ٶتۋٸن تالاپ ەتۋٸ كەرەك. ال اياجان بٸردەن ونىڭ پەتەرٸنە بارعان. ونىڭ اتا-اناسى مەن تۋىستارى رەنٸش بٸلدٸرۋٸ مٷمكٸن. بٸراق ول بويجەتكەننٸڭ ٸشكٸ جان دٷنيەسٸندە نە بولىپ جاتتى دەگەن سۇراقتى قويار ەدٸم. نەگە ول ٶزٸمەن بٸرگە ەشكٸمدٸ ەرتٸپ بارماعان? نەگە ەشكٸمگە ەسكەرتپەگەن? قۇربىلارى قايدا? ول ەر اداممەن بٸرٸنشٸ رەت كەزدەسۋگە بارا جاتىر ەمەس پە?", - دەپ تالداۋ جاسادى اننا قۇديياروۆا.
پسيحواناليتيكتٸڭ پٸكٸرٸنشە, ەلەۋمەتتٸك جەلٸ, ارنايى سايتتار ارقىلى تانىسۋ قالىپتى قۇبىلىس. ەسٸرەسە بەتپە-بەت كەزدەسٸپ سٶيلەسۋگە تىيىم سالىنعان قازٸرگٸ پاندەمييا جاعدايىندا مۇنداي تانىستىقتا تۇرعان ەشتەڭە جوق. بٸراق ساقتىقتى دا ەستەن شىعارماعان جٶن. ەلەمدە اق پەن قارا بٸردەي جٷرەدٸ, دەپ ەسكە سالدى اننا قۇديياروۆا.
قۇديياروۆانىڭ ايتۋىنشا, ەيەلدەر ٷشٸن مۇنداي ساقتىق شارالارى اقىلعا قونىمدى. بەيتانىس ەر اداممەن ۋاقىت ٶتكٸزۋ جەنە ول جاعدايدى پسيحواناليتيگٸمەن تالقىلاۋ ارقىلى قىز-كەلٸنشەكتەر الدىندا تۇرعان ازاماتتى جاقسى تاني باستايدى.
"قازٸر كٶپ ادام پسيحيكالىق اۋىتقۋعا ۇشىراعان. سىرت كەلبەتكە سەنبەۋ كەرەك. سوندىقتان مۇنداي مەسەلەگە ەركەز سارالانعان تٷردە تالداۋ جٷرگٸزۋ كەرەك", - دەدٸ اننا قۇديياروۆا.
