فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸ
4 اقپاندا مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتات ەرمۇرات باپيدىڭ كونستيتۋتسيياداعى ٶزگەرٸستەرگە قاتىستى تالقىلاۋ جٶنٸندە ۇسىنىسىن مەجٸلٸس سپيكەرٸ ماقۇلداپ, كٷن تەرتٸبٸنە ەنگٸزدٸ. سٶيتٸپ, بٸر توپ دەپۋتات ەلدە جٷرٸپ جاتقان كونستيتۋتسييالىق رەفورمالارعا قاتىستى ۇستانىمىن اشىق بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ەرمۇرات باپي سٶزٸندە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە تاراپ جاتقان بٸرجاقتى سىن مەن داۋلى پٸكٸرلەرگە توقتالىپ, جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىنىڭ مەملەكەت قاۋٸپسٸزدٸگٸ, تەۋەلسٸزدٸك پەن قۇقىق ٷستەمدٸگٸن ساقتاۋ ماقساتىندا ەزٸرلەنگەنٸن ايتتى. ول تٸل مەسەلەسٸن ساياساتتىق تەكەتٸرەس قۇرالىنا اينالدىرۋ قوعامنىڭ ٸشكٸ تۇراقتىلىعىنا قاۋٸپ تٶندٸرۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرتتٸ.
فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸ
«ۇلت مٷددەسٸن جەلەۋ ەتٸپ, بوس ايقايعا باساتىن, ودان قالدى ازاماتتارىمىزدىڭ وتانىمىزعا دەگەن شىنايى سٷيٸسپەنشٸلٸگٸن ساياسي ۇپاي جيناۋعا پايدالانعىسى كەلەتٸن تەرٸس پيعىلدى ادامداردىڭ بٸزگە قاجەتٸ جوق», - دەگەن ەدٸ مەملەكەت باسشىسى. بٷگٸنگٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ دابىراعا قيقۋ قوسىپ, قوعامدى قاجەتسٸز تولقۋعا شاقىرىپ جٷرگەن جەكەلەگەن جەلٸكپە پسەۆدو-پاتريوتتاردىڭ قىلىعىنا ٸشٸڭ اشيدى. بٸر عانا «كتك» مۇناي قۇبىرىنداعى اپات ەلدٸ قانداي قارجىلىق قاۋٸپكە تاپ قىلارىن باستان كەشٸرە تۇرا, بٸز ەلدەكٸمگە سەس كٶرسەتٸندەي قاي ارتىمىزعا سەنەمٸز? «ساۋدا سوعىسى» /پرەزيدەنت ترامپتىڭ پوشلينا شوقپارىن ەسكە الىڭىز/ مەن ەلەم كارتاسىن بٶلٸستەرگە سالا باستاعان قاتەرلەر قاۋلاعان زاماندا, قازاقستان مەن ونىڭ سىرتىنداعى رەالدى باعالاي, باعامداي الماعان ساياسي كٶرسوقىرلىق بٸزدٸ ورىنى تولماس ٶكٸنٸشتەرگە تاپ قىلۋى مٷمكٸن. ەلدەبٸرەۋلەر تاعى دا فرونت اشامىز دەپ بٸزگە سەس كٶرسەتٸپ, سىرتقى دٷنيە تەڭسەلٸپ تۇرعان كەزدە, بٸز ٶز قولىمىزبەن ٸشكٸ دٷنيەمٸزدٸ دٷربەلەڭگە سالۋعا قاقىمىز جوق!», - دەدٸ دەپۋتات ٶز سٶزٸندە.
سونداي-اق, ە. باپي 48-باپقا قاتىستى قاۋەسەتتەردٸڭ نەگٸزسٸز ەكەنٸن, ەكس-پرەزيدەنتتٸڭ وتباسى مٷشەلەرٸنٸڭ مەملەكەتتٸك قىزمەتكە كەلۋٸنە ەشقانداي زاڭ جول بەرمەيتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«اق جول» فراكتسيياسىنىڭ اتىنان سٶيلەگەن قازىبەك يسا جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىندا پارتييا كٶتەرگەن باستامالاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ٸسكە اسقانىن جەتكٸزدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇجاتتا ۇلى دالا, بايىرعى قازاق جەرٸ, اۋماقتىق تۇتاستىق پەن مەملەكەتتٸڭ ۋنيتارلى سيپاتى ايقىن كٶرسەتٸلگەن. سونىمەن قاتار, ادام قۇقىقتارى باستى قۇندىلىق رەتٸندە بەلگٸلەنٸپ, بٸرەگەي ۇلت ساياساتى مەن ۇلتتىق زاڭداردىڭ حالىقارالىق كەلٸسٸمدەردەن ٷستەمدٸگٸ بەكٸتٸلگەن. دەپۋتات جاڭا كونستيتۋتسييانىڭ ۇلتتىق مٷددەنٸ قورعاۋعا جەنە قۇقىقتىق ەگەمەندٸكتٸ نىعايتۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸ
سونداي-اق ول ٶز سٶزٸندە قازٸرگٸ گەوساياسي احۋالدىڭ كٷردەلٸگٸ سونداي, تٸل مەسەلەسٸ قاۋٸپسٸزدٸك فاكتورىنا اينالعانىن جەتكٸزدٸ.
«بٷگٸنگٸ ەلەمدە ول ٸشكٸ ساياساتتان شىعىپ, گەوساياسي قۇرال مەن ىقپال بولىپ تۇر. سوندىقتان, ٶكٸنٸشكە وراي تٸلگە قاتىستى كەز كەلگەن قاتاڭ شەشٸم سىرتقى كٷشتەرگە اقپاراتتىق جەنە ساياسي مانيپۋلياتسييا جاساۋعا دايىن ارگۋمەنت بولماق. تٸل مەسەلەسٸنٸڭ بايىپتىلىعى تۇراقتىلىقتى ساقتايتىن مەحانيزم قىزمەتٸن اتقارۋدا.تەۋەلسٸزدٸكتٸ الۋ قانداي قيىن بولسا, تەۋەلسٸزدٸكتٸ ساقتاپ قالۋ دا سونداي قيىن دەيدٸ دانىشپاندار. سوندىقتان بۇل مەسەلەگە بٸز بايسالدى بايىپپەن, سالماقتى سابىرمەن قاراۋىمىز كەرەك», - دەپ ايتتى مەجٸلٸسمەن.
مەجٸلٸس دەپۋتاتى ماقسات تولىقباي جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىنىڭ تۇتاس 320 تارماقتان تۇراتىنىن جەنە ونى دايىنداۋعا 130-دان استام قازاقستاندىق ساراپشى قاتىسقانىن ايتتى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قۇجات قازاق تٸلٸندە تولىقتاي قايتا جازىلىپ, تٷسٸنٸكتٸ ەرٸ بٸرٸزدٸ مەتٸنگە اينالعان. سونىمەن قاتار كونستيتۋتسييادا بٸلٸم, عىلىم, يننوۆاتسييا, تسيفرلىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ, دٸن مەن مەملەكەتتٸڭ اراجٸگٸ جەنە نەكە ۇعىمى ناقتى كٶرسەتٸلگەن.
فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸ
ماقسات تولىقباي قازاقستاندا جاڭادان قۇرىلاتىن «قۇرىلتاي» دەپ اتالاتىن پارلامەنت تۋرالى دا ٶز پٸكٸرٸن ايتا كەتتٸ.
«مىسالى, 10 ميلليون حالقى بار پورتۋگالييادا – 230 دەپۋتات, شۆەتسييادا – 349 دەپۋتات, ال نەبەرٸ 3 ميلليون تۇرعىنى بار ليتۆادا – 140 دەپۋتات. ەۋروپادا دەپۋتاتتار سانىن شامامەن ەربٸر 25 مىڭ ادامعا بٸر پارلامەنتاريي بولۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ. سوندىقتان, قازاقستاننىڭ بولاشاق قۇرىلتايى ەۋروپالىق ستاندارتتارمەن سالىستىرعاندا 5 ەسە از ىقشامدالعان پارلامەنت بولادى» - دەدٸ ول.
ال دەپۋتات باقىتجان بازاربەك قوعامدا جەردٸ شەتەلدٸكتەرگە ساتۋ تۋرالى جالعان اقپارات تاراعانىن ايتىپ, جاۋاپ بەردٸ.ول جاڭا كونستيتۋتسييادا جەردٸ ساتۋ مٷمكٸندٸگٸن بەرەتٸن بٸردە-بٸر نورما جوق ەكەنٸن, اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸن شەتەلدٸكتەرگە بەرۋگە تىيىم 24-باپپەن بەكٸتٸلگەنٸن ەسكە سالدى.
فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸ
«ايتقىم كەلەتٸنٸ – قازٸرگٸ كونستيتۋتسييا جوباسىندا جەردٸ ساتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن بٸردە-بٸر نورما جوق. سونداي-اق, ول قانداي دا بٸر تىيىمدى الىپ تاستامايدى. بۇدان بٶلەك, كونستيتۋتسييانىڭ قولدانىستاعى 6-بابى ەش ٶزگەرٸسسٸز 8-باپقا نەگٸز بولعان. دەلەل رەتٸندە نورمانى وقىپ شىعايىن: «جەر جەنە ونىڭ قازبالارى, سۋلارى, ٶسٸمدٸكتەر مەن جانۋارلار دٷنيەسٸ, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسٸلٸ. حالىق اتىنان مەنشٸك قۇقىعىن مەملەكەت جٷزەگە اسىرادى. جەر زاڭمەن بەلگٸلەنگەن نەگٸزدەر مەن شارتتار شەگٸندە جەكە مەنشٸككە دە بەرٸلۋٸ مٷمكٸن». سوندىقتان «جەردٸڭ ساتىلىپ كەتۋٸ» تۋرالى ايتىلعان ەڭگٸمەلەر – نە زاڭدىق ساۋاتسىزدىق, نە سانالى تٷردە جاسالعان مانيپۋلياتسييا», - دەدٸ بازاربەك ٶز بايانداماسىندا.
سونداي-اق, ول «جەر اماناتى» كوميسسيياسىنىڭ سوڭعى تٶرت جىلداعى جۇمىسى ارقىلى مەملەكەتكە 14 ميلليون گەكتاردان استام جەر قايتارىلعانىن جەتكٸزدٸ جەنە ازاماتتاردى زاڭعا قارسى ەرەكەت كٶرگەن جاعدايدا كوميسسيياعا حابارلاسۋعا شاقىردى. دەپۋتاتتار قوعامدى ەموتسيياعا ەمەس, سالماقتى ساراپقا سٷيەنە وتىرىپ, ەلدٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ مٷددەسٸن ەسكەرۋگە شاقىردى. ولار ٶز سٶزدەرٸندە جالعان اقپارات تاراتقاندار جاۋاپقا تارتىلاتىنىن دا ەسكە سالدى.
