فوتو: ٷكٸمەت
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ ەلەۋمەتتٸك قولداۋ جٷيەسٸن جەنە جان باسىنا شاققانداعى قارجىلاندىرۋ شەڭبەرٸندە جەكەمەنشٸك مەكتەپتەر قىزمەتٸن رەتتەۋدٸڭ جاڭا تەتٸگٸن جەتٸلدٸرۋ بويىنشا كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تسيفرلاندىرۋ ارقىلى بيۋدجەت قاراجاتىن جۇمساۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسى قارالدى.
قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ سۆەتلانا جاقىپوۆا بٸرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورمانى (بتسپ) ەنگٸزۋ بويىنشا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ, بٸلٸم بەرۋ, مەدەنيەت جەنە سپورت سالالارىنداعى 16 ۇيىم تسيفرلاندىرىلدى. بيىلعى شٸلدە ايىنان باستاپ 9 مىڭنان استام ۇيىمنىڭ شتاتتىق كەستەلەرٸ دەكلاراتسييادان ٶتتٸ, بۇل جۇمىس جىل سوڭىنا دەيٸن اياقتالادى.
تسيفرلاندىرۋ ەلەۋمەتتٸك سالادا بٸرقاتار «سۇر سحەمالاردى» انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ناقتىراق ايتساق, 40 مىڭعا جۋىق ازاماتقا رەسمي ەڭبەك شارتتارى بولماسا دا, زەينەتاقى جارنالارى اۋدارىلعانى بەلگٸلٸ بولدى. قىزمەتكەرلەر رەسمي تٷردە بٸر ايماقتاعى مەكتەپ شتاتىندا بولعانىمەن, باسقا وبلىستارداعى ۇيىمداردا دا ەڭبەك شارتىنا وتىرىپ, زەينەتاقى جارنالارىن اۋدارعان جاعدايلار انىقتالعان. بارلىق انىقتالعان دەرەك بويىنشا مەملەكەتتٸك ەڭبەك ينسپەكتسيياسى تيٸستٸ تەكسەرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدە.
فوتو: ٷكٸمەت
سونداي-اق كادرلىق پروتسەستەردٸ اۆتوماتتاندىرۋ نەتيجەسٸندە 9,6 مىڭ مەكتەپتٸڭ شتات كەستەسٸنەن تٸزٸلٸمگە ەنگٸزٸلمەگەن, بٸراق ۇيىم باسشىلارى ٶز بەتٸنشە قوسقان 75 لاۋازىم انىقتالدى. مەسەلەن, ولاردىڭ اراسىندا ديرەكتوردىڭ مەكتەپكە قابىلداۋ جٶنٸندەگٸ ورىنباسارى, اتقارۋشى ديرەكتور سيياقتى تاعى دا باسقا لاۋازىمدار بار. وسىعان بايلانىستى تٸزٸلٸمدٸ بٸرىڭعاي ستاندارتقا كەلتٸرۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە.
سۆەتلانا جاقىپوۆا بتسپ-نى ادام يگٸلٸگٸنە باعىتاۋ تۇجىرىمداماسىن ۇسىندى. بٷگٸنگٸ تاڭدا بۇل مەلٸمەتتەر بازاسىمەن 4,5 ملن ادام قامتىلعان. مەسەلەن, وتباسىن قارجىلاندىرۋ جوسپارى ارقىلى ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەردٸ بولجاۋ ۇسىنىلىپ وتىر, وندا اەك جەنە باسقا دا جەردەماقىلاردان باستاپ مەكتەپكە دەيٸنگٸ وقىتۋدى سۋبسيدييالاۋعا, تەگٸن سپورت سەكتسييالارىن ۇيىمداستىرۋعا دەيٸنگٸ ەلەۋمەتتٸك قولداۋ شارالارىنىڭ بارلىعى كەشەندٸ تٷردە كٶرسەتٸلەدٸ. بۇل ازاماتتاردى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋدىڭ جالپى سيپاتىن كٶرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
پرەمەر-مينيستر مۇنداعى ٶزگەرٸستەردٸڭ كٶزگە كٶرٸنەتٸن ناقتى نەتيجەلەرٸ بولۋى قاجەت ەكەنٸنە نازار اۋداردى, ول تيٸمسٸز شىعىنداردى ازايتۋعا جەنە كٶمەك شارالارىن ازاماتتاردىڭ ناقتى مۇقتاج ساناتتارى پايداسىنا قايتا بٶلۋگە ىقپال ەتۋٸ كەرەك. ەڭبەك مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, 2024 جىلى اۆتوماتتاندىرۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك الاياقتىققا قارسى كٷرەس, ونىڭ ٸشٸندە «ٶلٸ جانداردى» جويۋ جۇمىستارى اياسىندا مەملەكەتتٸك بيۋدجەتكە 299 ملرد تەڭگە قايتارىلعان. الداعى ٷش جىلدا سۋبسيدييالاۋ باعدارلاماسىن تسيفرلاندىرۋ جەنە ٶزگە دە شارالار بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ 135 ملرد تەڭگەسٸن وڭتايلاندىرۋعا ەكەلەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە.
*****
جيىندا بٸلٸم بەرۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋعا قاتىستى مەسەلەلەر قارالدى. جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸ قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا تەتٸكتەرٸن ەنگٸزۋگە نازار اۋدارىلدى.
بۇعان دەيٸن پرەمەر-مينيستردٸڭ تاپسىرماسىمەن مەملەكەتتٸك بٸلٸم بەرۋ تاپسىرىسىنىڭ قاراجاتىن باسقارۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا «قارجى ورتالىعى» اق وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنەن قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ قاراماعىنا بەرٸلگەن بولاتىن.
قارجى مينيسترٸ مەدي تاكيەۆ وسى سالاداعى اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى ەسەپ بەردٸ.
بيىل قاراشا ايىندا e-Qazyna.kz ۆەب-پورتالىندا OrtaBilim اقپاراتتىق قىزمەتٸ ٸسكە قوسىلدى. جٷيە بٸلٸم الۋشىلاردىڭ سانى مەن كونتينگەنتٸن, رۇقسات قۇجاتتارىنىڭ بولۋىن جەنە باسقا دا اۆتوماتتى تەكسەرۋ ارقىلى دەرەكتەردٸڭ دۇرىستىعىن باقىلاۋدى كٷشەيتۋگە باعىتتالعان.
قارجى مينيسترلٸگٸ مەملەكەتتٸك تاپسىرىس الاتىن جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸ قارجىلاندىرۋدا ٶرەسكەل زاڭبۇزۋشىلىقتاردى انىقتادى. اتاپ ايتقاندا, 745 مەكەمەنٸڭ 155-ٸ العان كٸرٸسٸن كٶرسەتپەگەن.
تسيفرلاندىرىلعان 427 مەكتەپتٸڭ شامامەن 30%-ى ٶز قىزمەت تٷرٸ بويىنشا بەكٸتٸلگەن ماقساتتارىنا ساي ەمەس. مەسەلەن, تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ماقتاارال اۋدانىنداعى مەكتەپتەردٸڭ بٸرٸ – تويحانا رەتٸندە, شىمكەنتتە – ساۋدا ورتالىعى جەنە تاعى باسقا دەپ كٶرسەتٸلگەن.
64 مەكتەپتە بٸلٸم الۋشىلار كونتينگەنتٸ جوبالىق قۋاتىنان 2 ەسە ارتىق. مىسالى, الماتى وبلىسىندا ورنالاسقان جوبالىق قۋاتى 60 ادامعا ەسەپتەلگەن جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸڭ بٸرٸنە ٸس جٷزٸندە 702 وقۋشى قابىلدانعان. بۇل جەردە ازاماتتارعا بٸلٸم بەرۋ قىزمەتتەرٸن ۇسىنعان بولىپ مەملەكەت قاراجاتىن ماقساتسىز جۇمسايتىندار تۋرالى سٶز بولىپ وتىر.
استانا قالاسىنداعى 241 وقۋشىعا ارنالعان جەكەمەنشٸك مەكتەپتٸڭ قۇجاتتارىندا 1003 ادام كٶرسەتٸلگەن.
سونىمەن قاتار جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردە جالعان مۇعالٸمدەر مەن قوسارلانعان قارجىلاندىرۋ فاكتٸلەرٸ انىقتالدى.
جاڭا سەرۆيس بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى بارلىق اقپاراتتىق جٷيەلەردٸ بٸرٸكتٸرەدٸ. بۇل مەكتەپتەر مەن مۇعالٸمدەرگە جٷكتەمە تالاپتارىنىڭ سەيكەستٸگٸن باقىلاۋ شارالارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا, سونداي-اق ورىنسىز شىعىنداردى سٷزگٸدەن ٶتكٸزۋ جەنە جول بەرمەۋ ارقىلى بيۋدجەت جٷكتەمەسٸن ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸڭ 86%-ى اۆتوريزاتسييادان ٶتٸپ, بتسپ-مەن پايدالانۋشى كەلٸسٸمٸنە قول قويدى. قارجى مينيسترلٸگٸ وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, جەكەمەنشٸك مەكتەپ ديرەكتورلارىمەن قارجىلاندىرۋ جٷيەسٸن ٶزگەرتۋ تۋرالى تٷسٸندٸرۋ سەمينارلارىن ٶتكٸزۋدە. بيىل كٶرسەتٸلگەن قىزمەتتەر ٷشٸن مەكتەپتەرگە تٶلەمدەر جاسالاتىنىن اتاپ ٶتكەن جٶن. سونىمەن قاتار 2026 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ مۇنداعى قىزمەت جاڭا اقپاراتتىق جٷيەمەن قاتاڭ رەتتەلەتٸن بولادى. الداعى ۋاقىتتا وسى سەرۆيسكە بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك قارجىلاندىرۋدىڭ بارلىق تٷرٸن قوسۋ جوسپارلانۋدا. ولار – مەملەكەتتٸك تاپسىرىستار, گرانتتار, ستيپەندييالار جەنە جاتاقحانا ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى.
«جٷرگٸزٸلگەن تەكسەرۋ جۇمىستارى جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸ قارجىلاندىرۋ مەسەلەلەرٸندە كٶپتەگەن زاڭبۇزۋشىلىقتاردى انىقتادى. شىندىعىندا, بٸز مەملەكەتتٸڭ جوق وقۋشىلار ٷشٸن جيٸ اقشا تٶلەيتٸنٸن كٶرٸپ وتىرمىز. بۇل نارىقتا تۇتاستاي زاڭسىز يندۋسترييا قالىپتاستى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸ مەن قارجى مينيسترلٸگٸ كەلەسٸ قارجىلاندىرۋ جىلىنان باستاپ اتالعان سالادا تولىقتاي تەرتٸپ ورناتۋى كەرەك. بٸردە-بٸر مەملەكەتتٸك تەڭگە نارىققا جوسىقسىز قاتىسۋشىلار مەن شەنەۋنٸكتەردٸڭ قالتاسىنا تٷسٸپ, ىسىراپ ەتٸلمەۋٸ تيٸس», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ.
جيىن قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ, قارجى, وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸكتەرٸنە, سونداي-اق ٶڭٸرلەردٸڭ ەكٸمدٸكتەرٸنە بٸرقاتار تاپسىرما بەردٸ.
