مەملەكەت باسشىسى شەتەلدٸك ينۆەستورلار كەڭەسٸنٸڭ مٷشەلەرٸ – مۇناي-گاز كومپانييالارىنىڭ باسشىلارىمەن بەينەبايلانىس ارقىلى كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ. وتىرىستا ەلٸمٸزدەگٸ مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ مەن ودان ەرٸ دامىتۋ شارالارى جان-جاقتى قارالدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
جيىنعا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى رومان سكليار, Eni S.p.A., Royal Dutch Shell, INPEX Corporation, Chevron, Exxon Mobil, CNPC, Total E&P سيياقتى ٸرٸ مۇناي-گاز كومپانييالارىنىڭ باسشىلارى قاتىسىپ, سٶز سٶيلەدٸ. Eni S.p.A. كومپانيياسىنىڭ ورتالىق ازييا ايماعى بويىنشا باسشىسى لۋچانو ۆاسكەس كەزدەسۋدٸ مودەراتور رەتٸندە جٷرگٸزٸپ وتىردى.
پرەزيدەنت وتىرىستىڭ اشىلۋىندا مۇناي-گاز سەكتورى ەلٸمٸزدٸڭ جالپىۇلتتىق دامۋىندا ەرقاشان ماڭىزدى رٶل اتقارعانىن, تەحنولوگييالىق ٶزگەرٸستەرگە قاراماستان, بۇل سالا ەل ەكونوميكاسىنىڭ قوزعاۋشى كٷشٸ بولىپ قالا بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان مۇنايعا باي مەملەكەت رەتٸندە بار ەلەۋەتٸن مەيٸلٸنشە تيٸمدٸ پايدالانۋعا مٸندەتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى كەڭەس پەن ٷكٸمەت مٷشەلەرٸنٸڭ الدىنا بٸرقاتار مٸندەتتەر قويدى.
پرەزيدەنت ەلدٸڭ ەكونوميكالىق ٶسٸمٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن تەڭٸز, قاشاعان جەنە قاراشىعاناق كەن ورىندارىن كەڭەيتۋ بويىنشا جوبالاردى دەر كەزٸندە جٷزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. وسىعان بايلانىستى تەڭٸز كەن ورنىن كەڭەيتۋ جٶنٸندەگٸ جوبانىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى 20 پايىزعا كەشٸگٸپ جاتقانىنا الاڭداۋشىلىق بٸلدٸرٸپ, ٷكٸمەتكە جوبا وپەراتورىمەن بٸرلەسە وتىرىپ, جۇمىستاردى اياقتاۋ مەرزٸمٸن كەشٸكتٸرمەۋدٸ تاپسىردى.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ قاشاعان كەن ورنىن يگەرۋدٸڭ كەلەشەگٸ تۋرالى ايتتى. پرەزيدەنت مۇناي ٶندٸرۋدٸ تەۋلٸگٸنە 1,1 ميلليون باررەلگە دەيٸن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىستىڭ ٷشٸنشٸ كەزەڭٸن جٷزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى جوسپارىن جاساۋ قاجەت ەكەنٸنە توقتالدى.
مەملەكەت باسشىسى ينۆەستيتسييا سالۋدىڭ جاڭا تەتٸكتەرٸن ەزٸرلەۋدٸ, اتاپ ايتقاندا, جەتٸلدٸرٸلگەن مودەلدٸك كەلٸسٸمشارت تۋرالى ايتتى. بۇل قۇجات ينۆەستيتسييالىق پرەفەرەنتسييالارعا كەپٸلدٸك بەرە وتىرىپ, ولاردىڭ قۇقىقتىق جاعىنان قورعالۋى مەن تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدٸ. وسىعان بايلانىستى ٷكٸمەتكە فيسكالدىق باسىمدىقتار پاكەتٸن انىقتاۋدى جەدەلدەتۋدٸ جەنە جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن زاڭنامالىق نورمالاردىڭ قابىلدانۋىن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىردى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت كەڭەس مٷشەلەرٸن ينۆەستورلارعا جەر قويناۋىن گەولوگييالىق زەرتتەۋدەن بارلاۋ جەنە ٶندٸرۋ جۇمىستارىنا كٶشۋگە كەپٸلدٸك بەرەتٸن كەلٸسٸمنٸڭ ەزٸرلەنٸپ جاتقانىنان حاباردار ەتتٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, جاھاندىق ينۆەستيتسييالارعا تالاس كەزٸندە ينۆەستيتسييالىق شەشٸمدەردٸ جەدەل قابىلداۋدىڭ ستراتەگييالىق ماڭىزى ارتادى. وسىعان بايلانىستى ول مەملەكەتتٸك ورگاندارعا ينۆەستورلاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸ مەن سۇراقتارىنا قولايلى ەرٸ جەدەل جاۋاپ بەرۋ قاجەت ەكەن اتاپ كٶرسەتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى «بٸر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا قىزمەت كٶرسەتەتٸن ۆەدومستۆوارالىق فرونت-وفيس قۇرۋ تۋرالى كەلٸسٸم جاسالعانىن مەلٸمدەدٸ. پرەزيدەنت بۇل فرونت-وفيسكە سالالىق مينيسترلٸكتەر باسشىلارىنىڭ ورىنباسارلارى كٸرەتٸنٸن جەنە ونى ەنەرگەتيكا مينيسترٸ باسقاراتىنىن ايتتى.
سونداي-اق قاسىم-جومارت توقاەۆ قولدانىستاعى مۇناي-گاز كەن ورىندارىندا گاز ٶڭدەۋ قۋاتىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– بۇل تۇرعىدا قاشاعانداعى گاز ٶڭدەۋ زاۋىتى قۇرىلىسىنىڭ دەر كەزٸندە باستالعانى ماڭىزدى وقيعا بولدى. ٷكٸمەت «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورىمەن بٸرلەسٸپ, جاڭا گاز ٶندٸرۋ جوبالارى ٷشٸن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردان گاز ساتىپ الاتىن باعانىڭ ىنتالاندىرۋ فورمۋلاسىن جاسادى. سوندىقتان سٸزدەردٸ تاۋارلىق گاز ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋ بويىنشا جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا اتسالىسۋعا شاقىرامىن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى كٶمٸرسۋتەگٸ شيكٸزاتتارىن تەرەڭ ٶڭدەۋدٸ دامىتۋدى ماڭىزدى مٸندەت رەتٸندە اتادى. پرەزيدەنت گاز-حيمييا جوبالارىنا كٶگٸلدٸر وتىن قولدانۋ ٶنەركەسٸپتٸڭ شيكٸزاتتىق باعىتىن تٶمەندەتەدٸ دەپ پايىمدايدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ مۇناي-گاز جوبالارىندا قازاقستاندىق ٷلەسكە باسىمدىق بەرۋ قاجەت ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندىق جەنە شەتەلدٸك كومپانييالار اراسىنداعى تەحنولوگييالىق كووپەراتسييالاردى نىعايتۋ اياسىندا Chevron, Total, Eni, ExxonMobil, Agip سيياقتى ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ قولداۋىمەن قۇرىلعان مۇناي-گاز ماشينالارىن جاساۋدى دامىتۋ حالىقارالىق ورتالىعىنىڭ قىزمەتٸن اتاپ ٶتتٸ. ٷكٸمەتكە حالىقارالىق وزىق تەجٸريبەگە سٷيەنە وتىرىپ, تيٸمدٸ تەحنولوگييالار ترانسفەرتٸ جٷيەسٸن قۇرۋ تاپسىرىلدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ كەزدەسۋ سوڭىندا قاتىسۋشىلاردىڭ ۇسىنىستارىنا توقتالىپ, ٷكٸمەتكە جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن زاڭنامالىق نورمالاردىڭ قابىلدانۋىن قامتاماسىز ەتۋدٸ, كٶتەرٸلگەن بارلىق مەسەلە بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى تولىق ەسەپ بەرۋدٸ تاپسىردى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى داۋلى مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن شەتەلدٸك پلاتفورمالارمەن قاتار استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ اربيتراجدى سوتىن دا پايدالانۋعا بولاتىنىن ايتتى. سونداي-اق بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەۋدٸ جالعاستىرا بەرۋگە جەنە ەلٸمٸزدەگٸ ينۆەستيتسييالىق احۋالدى جاقسارتۋعا مٷددەلٸ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
