فوتو: Halyq-uni.kz
قازٸرگٸ تاڭدا ينتەرنەت پەن ونلاين ويىن پلاتفورمالارى بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸنٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸنە اينالدى. سولاردىڭ بٸرٸ – Roblox ونلاين-پلاتفورماسى. قازٸرگٸ تاڭدا «Roblox» سٶزٸن بٸلمەيتٸن بالا جوق. بۇل پايدالانۋشىلارعا ٶز ويىندارىن قۇرۋعا, ۆيرتۋالدى ەلەمدەردە قارىم-قاتىناس جاساۋعا جەنە باسقا ويىنشىلارمەن تٸكەلەي بايلانىس ورناتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن حالىقارالىق پلاتفورما. 2025 جىلعى اشىق دەرەككٶزدەرگە سەيكەس, Roblox پلاتفورماسىنا كٸرەتٸن كٷندەلٸكتٸ بەلسەندٸ قولدانۋشىلار سانى 150 ميلليونعا جۋىق. پايدالانۋشىلاردىڭ باسىم بٶلٸگٸن كەمەلەتكە تولماعان بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەر قۇرايدى. اتا-انالار, پەداگوگتەر جەنە حالىقارالىق ساراپشىلار تاراپىنان Roblox ويىنىنىڭ بالالار پسيحيكاسىنا كەرٸ ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن ەكەندٸگٸ تۋرالى الاڭداۋشىلىق جيٸ كٶتەرٸلۋدە. اتاپ ايتقاندا, ۆيرتۋالدى تەۋەلدٸلٸك, اگرەسسيۆتٸ مٸنەز-قۇلىق, شىنايى ٶمٸردەن الشاقتاۋ, سونداي-اق جاس ەرەكشەلٸگٸنە ساي كەلمەيتٸن كونتەنتپەن بەتپە-بەت كەلۋ فاكتٸلەرٸ كەزدەسەدٸ. بۇل تۋرالى AMANAT فراكتسيياسىنىڭ دەپۋتاتى ٷنزيلا شاپاق مەجٸلٸس وتىرىسىندا ايتتى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جەنە تسيفرلىق دامۋ مينيسترٸ ج.ح. مەديەۆكە جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا ٷ. شاپاق «ويىننان وت شىعار» دەمەكشٸ, بالالاردىڭ پسيحولوگييالىق دامۋىنا مۇنداي فاكتورلاردىڭ ەسەرٸ ۇزاق مەرزٸمدٸ تەرٸس سالدارعا ەكەلۋٸ ىقتيمال ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. سونىمەن قاتار, ونىڭ سٶزٸنشە Roblox سيياقتى اشىق ونلاين-پلاتفورمالاردا كەمەلەتكە تولماعان بالالارعا قاتىستى قىلمىستىق نيەتٸ بار تۇلعالاردىڭ, سونىڭ ٸشٸندە پەدوفيلدەر مەن الاياقتاردىڭ بەلسەندٸ ەرەكەت ەتەتٸنٸ تۋرالى دەرەكتەر بار.
فوتو: parlam.kz
«ولاردىڭ تاكتيكالارى قاراپايىم, الايدا حيرۋرگييالىق دەلدٸكپەن جاسالاتىنداي. الدىمەن ويىنداعى ۆيرتۋالدى چات ارقىلى بالانىڭ سەنٸمٸنە كٸرٸپ, كەيٸننەن Roblox-تان تەلەگرامعا كٶشٸپ, قۇپييا كەزدەسۋگە شاقىرادى جەنە اياعى قايعىلى وقيعامەن اياقتالۋى مٷمكٸن. ال الاياقتار دەل وسىلاي بالانىڭ سەنٸمٸنە كٸرٸپ, وعان سىيلىق بەرۋگە ۋەدە بەرٸپ, اتا-اناسىنىڭ كارتاسىنىڭ نومەرٸن جەنە سمس-كودتى سۇرايدى. بالا سەنٸپ ايتقاندارىن ورىندايدى, نەتيجەسٸندە كارتادان اقشا شەشٸلٸپ الىنادى.
ەرينە, كومپانييا «بالالارعا ەڭ قاۋٸپسٸز ورتا جاسايمىز» دەپ جار سالۋدان جالىعار ەمەس. بٸراق سەكۋندىنا 50 مىڭنان استام حابار اعىلىپ جاتقان ورتانى تولىق باقىلاۋ مٷمكٸن ەمەس», - دەپ وتىر دەپۋتات.
2025 جىلدىڭ 18 جەلتوقسانىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەدەنيەت جەنە اقپارات ۆيتسە-مينيسترٸ ەۆگەنيي كوچەتوۆتٸڭ بەرگەن جاۋابىندا: «بٸز Roblox-تى بلوكتاۋ نەمەسە شەكتەۋ مەسەلەسٸن قاراستىرمايمىز» دەپ ايتقان بولاتىن.
بۇل رەتتە «بالانىڭ قۇقىقتارى تۋرالى» قر زاڭىنا سەيكەس, مەملەكەتتiك ورگاندار, جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالار بالانى ونىڭ دەنساۋلىعىنا, يماندىلىق جاعىنان جەنە رۋحاني دامۋىنا زييان كەلتiرەتiن ەلەۋمەتتiك ورتانىڭ, اقپاراتتىڭ, ناسيحات پەن ٷگiتتiڭ تەرiس ىقپالىنان قورعاۋعا مiندەتتٸ (36-بابى 1-تارماعى).
Roblox پلاتفورماسىنىڭ بالالار قاۋٸپسٸزدٸگٸنە, پسيحولوگييالىق دامۋىنا جەنە كونتەنتتٸڭ باقىلاۋسىزدىعىنا بايلانىستى بٸرقاتار مەملەكەتتەر قاتاڭ شارالار قابىلداۋدا. اتاپ ايتقاندا, تٷركييا, كاتار, رەسەي, قىتاي, يران, سولتٷستٸك كورەيا جەنە باسقا دا مەملەكەتتەردە اتالعان پلاتفورما بۇعاتتالدى.
«وسى تۇستا حەكٸم اباي: «بالا تەربيەسٸ باستى بايلىعىڭ, كەشٸكسەڭ كٶرەتٸنٸڭ قايعى-مۇڭ» دەپ ايتپاقشى, بٸز تەك ەل ٸشٸندە قانداي دا بٸر قايعىلى جاعداي ورىن العاننان كەيٸن عانا ەرەكەت ەتۋٸمٸز كەرەك پە دەگەن سۇراق تۋىندايدى.
ال قازاقستاندا نە سەبەپتٸ ەلٸ كٷنگە دەيٸن اتالعان پلاتفورماعا قاتىستى ۇقساس شەكتەۋ نەمەسە تەرەڭ ساراپتامالىق باعالاۋ جٷرگٸزٸلمەي وتىرعانى تٷسٸنٸكسٸز كٷيٸندە قالىپ وتىر», - دەگەن دەپۋتات شاپاق وسىعان وراي, مينيسترلٸكتەن تٶمەندەگٸ سۇراقتارعا رەسمي جاۋاپ بەرۋدٸ سۇرادى:
1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا Roblox پلاتفورماسىنىڭ بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەرگە تيگٸزەتٸن پسيحولوگييالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك ەسەرٸنە قاتىستى ارنايى زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸلدٸ مە?
2. ٶزگە ەلدەردە Roblox پلاتفورماسىن بۇعاتتاۋ تەجٸريبەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستاندا بۇل پلاتفورمانىڭ قىزمەتٸن شەكتەۋ نەمەسە قوسىمشا باقىلاۋ تەتٸكتەرٸن ەنگٸزۋ مەسەلەسٸ قاراستىرىلىپ جاتىر ما?
3. سونداي-اق بالالاردىڭ ينتەرنەتتەگٸ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قانداي ناقتى الدىن الۋ شارالارى قابىلدانىپ وتىر?
4. ٸٸم, باس پروكۋراتۋرادا ونلاين ويىن پلاتفورمالارى ارقىلى الاياقتىق, بوپسالاۋ سيياقتى قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتورلارى تٸركەلگەن بە?
«اتالعان مەسەلەلەر قوعامنىڭ, اتا-انالاردىڭ جەنە بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ تۇرعىسىنان اسا ماڭىزدى ەكەنٸن ەسكەرە وتىرىپ, دەپۋتاتتىق ساۋالدى قاراۋ نەتيجەلەرٸ تۋرالى زاڭدا بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە حابارلاۋىڭىزدى سۇرايمىن», - دەپ ايتىپ ٶتتٸ ٷنزيلا شاپاق.
