قىتايدىڭ ٸشكٸ سىرىن قاراماققا كەنٸگٸ جۇرت وڭاي بايقاي بەرمەيدٸ. بىلايعى جۇرت قىتايدى بٸرتۇتاس, بٸرٸڭعاي, بٸرتٸلدٸ, بٸرتيٸپتٸ xالىق دەپ سەزٸنەدٸ. شىنتۋايتىندا, قىتاي ٶتە كٷردەلٸ ۇلت. جٷزدەن استام تاريxي ەتنوس پەن وننان استام ۇلىس, xالىقتاردىڭ قىرىق قۇراق قۇراۋىنان قالىپتاسقان xالىق. سونداي كٷردەلٸ دٷنيەنٸڭ بٸرٸ - قىتايدا قالىپتاسقان "وڭتٷستٸك پەن سولتٷستٸك" ايىرماشىلىعى. ۇزاقتان بەرٸ داۋى تارقاماعان ٸشكٸ قاقتىعىس.
بٸرٸنشٸ, وڭتٷستٸك قىتايلىقتاردىڭ پٸكٸرٸنشە سولتٷستٸك قىتايلار تازا قىتاي ەمەس, قويعىرتپاق قىتاي, ول قىتايلار كٶنە كٶشپەندٸ عۇن, تٷركٸ, موعول-تاتارلار مەن مانجۋرلاردىڭ ۇزاق ۋاقىت ارالاسۋىنان قالىپتاسقان ھەم كەيٸن قىتايلانعان xالىق.
ەكٸنشٸ, وڭتٷستٸك قىتايلىقتاردىڭ پٸكٸرٸنشە سولتٷستٸك قىتايلار تٸلٸ مەن اكتسەنتٸ تازا قىتايدٸڭ تٸلٸ مەن اكتسەنتٸ ەمەس. عۇن, تٷركٸ, موعول مەن مانجۋلاردىڭ ىقپالىندا قالىپتاسقان دٷبەرا, شۇبار, قويعىرتپاق تٸلگە جاتقىزادى. كٶمەنەس ٷكٸمەت قىتايدىڭ بٸرتۇتاس اكتسەنتٸ رەتٸندە سولتٷستٸك قىتايلىقتاردىڭ سٶيلەۋ اكتسەنتٸن زاڭعا ەنگٸزگەندٸكتەن كٷشپەن ٷيرەتٸپ جاتىر.
ٷشٸنشٸ, وڭتٷستٸك قىتايلىقتاردىڭ تانىمىندا سولتٷستٸك قىتايلار قىتايدىڭ تٶل ٶركەنيەتٸمەن ٶمٸر سٷرمەيدٸ, سالت-دەستٷرٸ دٷبەرا, كٶشپەندٸ عۇن, تٷركٸلەردٸڭ ىقپالىندا كٶپ قالعان, سولاردىڭ سارقىنشاعىن يلەيدٸ دەپ سانايدى دا شىن قىتايدىڭ ٶركەنيەتٸ وڭتٷستٸكتە دەپ ەسەپتەيدٸ.
تٶرتٸنشٸ, وڭتٷستٸك قىتايلىقتار قىتايدىڭ بايىرعى يەروگليفىن قولدانىپ جاتىرمىز دەپ سولتٷستٸك قىتايلىقتاردىڭ يەروگليفكە جاساعان رەفورماسىنا مويىنسال بولمايدى. سولتٷستٸك جەڭٸل يەروگليفتى (简体字) قولدانادى, وڭتٷستٸك بۇعان كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن نارازى, ولار كلاسسيك بايىرعى يەروگليفتى قولدانادى (繁体字).
بەسٸنشٸ, ۇلتتىق دەموكراتييا, ۇلتتىق بۇرجۋازييا مەن باتىسشىل ساياسي ەليتا كٶبٸندە وڭتٷستٸك قىتايلىقتاردىڭ اراسىندا قالىپتاستى. ولار باتىستىڭ ٶركەنيەت سەۋلەسٸنٸڭ ىقپالىنا ەرتە ۇشىرادى. سول سەبەپتٸ, قىتايدىڭ ۇلتتىق بۇرجۋازيياسى مەن ەليتاسى وڭتٷستٸك تەڭٸز جاعالاۋىنداعى قالالار مەن ەلدٸ-مەكەندە ٶركەن جايدى. تٸپتٸ قىتايدىڭ ۇلت زييالىلارى قۇرعان ۇلتشىلداردىڭ گومينداڭ ٷكٸمەتٸنٸڭ ورتالىعى دا وڭتٷستٸك قىتايلىقتاردىڭ اۋماعىندا بولدى. جاپوندار قىتاي استاناسى نانكيندٸ باسىپ السا دا ولار استاناسىن تاعى دا وڭتٷستٸك ٶڭٸردٸڭ ٸرٸ ساياسي قالاسى چۋن چينگە كٶشٸردٸ. ال, سولتٷستٸك قىتاي مەسكەۋدٸڭ كٶمەگٸمەن جاڭا ٷكٸمەتٸنٸڭ استاناسىن موعول-تاتار قاعاناتىنىڭ جالعاسى قۇبىلاي بيلٸگٸ مەن ٸرٸ قاعانات تسين مانجۋلارىنىڭ ساياسي, مەدەني ورتالىعى پەكينگە اۋىسقان. وعان دەيٸنگٸ ساياسي ورتالىق يان ان'دا سولتٷستٸكت قىتايدىڭ اۋماعىندا بولعان.
التىنشى, قازٸرگٸ قىتاي بيلٸگٸ ٸشٸنەن ەكٸ توپقا بٶلٸنەدٸ. بٸرٸ, رەفورماشىلدار (وڭتٷستٸكشٸلدەر), كەلەسٸ بٸرٸ پارتيياعا, ماو-عا ادال كٶنەشٸلدەر. قىتايداعى نەبٸر ساياسي كٷرەستەر وسى ەكٸ ٸرٸ توپتىڭ تايتالاستىعىنان بولىپ جاتادى.
جالپى, سوسىن قىتاي تٸلٸندە ەكٸ مىڭنان استام اكتسەنت, وننان استام اۋماقتىق ديالەكت ساقتالعان. بٸز كٶرسەتكەندەر "وڭتٷستٸك-سولتٷستٸك" ايىرماشىلىعىنىڭ سىرتقى كٶرٸنٸسٸ عانا. ولار ٶز ٸشٸنەن تاعى باسقا تٷرلٸ ايىرماشىلىق پەن قايشىلىقتارعا بٶلٸنەدٸ. ونى دا تەرەڭ زەرتتەۋٸمٸز تيٸس.
تاعىسىن تاعىلار ...
وردا ەلدەستٸڭ فەيسبۋكتەگٸ جازباسىنان
.jpg)
