ەلٸ ەسٸمدە. 1992 جىل ەدٸ. ول زاماندا قازٸرگٸدەي قاپتاعان باق پەن ٶرمەكشٸنٸڭ تورىنداي سانسىز كٶپ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر جوق. تەۋەلسٸزدٸكپەن كٶتەرٸلگەن ەل ەڭسەسٸنٸڭ جان جادىراتار سالقىن سامالى الاتاۋدىڭ باۋىرىنان ٷزدٸكسٸز ەسەتٸن دە تۇراتىن. قازاقتىڭ باعىنا بٸتكەن ەكٸ تەلەۆيزيياسى مەن ەكٸ راديوسى دا سوندا ەدٸ. بارلىق گازەت-جۋرنالدار, اتاعى دٷركٸرەپ تۇرعان باسپالاردان تاسقىنداپ شىعىپ جاتقان توم-توم كٸتاپتار ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنە وسى الماتىدان جٶنەلتٸلٸپ جاتاتىن. سول كەزدەگٸ ەل ٸشٸندەگٸ اعايىننىڭ بەرٸ الماتىدان «جىل كەلگەندەي جاڭالىق» كٷتٸپ ەلەڭدەپ وتىراتىن سيياقتى بولىپ كٶرٸنەتٸن.
…سودان, سول جىلدىڭ جاز ايىنىڭ تامىلجىعان بٸر كٷنٸندە رەسپۋبليكا سارايىندا ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ 25 اقىن-جازۋشىنىڭ ەلۋ جىلدىعى اتالىپ ٶتٸپتٸ, دەگەن حابار ەلدٸ ەلەڭ ەتكٸزدٸ. «اپىر-اي», دەستٸك. شىنىندا دا, بۇل كەرەمەت جاڭالىق ەدٸ. قازاقتىڭ 25 جازۋشىسى ەردٸڭ جاسى – ەلۋگە كەلٸپ جاتىر! قالاي ٶتتٸ ەكەن? بٷگٸنگٸشە ايتساق, قانداي فورماتتا ٶتتٸ? سٶيتٸپ جٷرگەندە, قازٸرگٸ «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسىنان ەلگٸ مەرەيتويدى جارق ەتكٸزٸپ كٶرسەتپەسٸ بار ما? مٸنە, عاجاپ, ساحنا تٶرٸنە قازاقتىڭ سول كەزدەگٸ ەسٸمٸ ەلٸمٸزگە كەڭٸنەن مەشھٷر اقسەلەۋ سەيدٸمبەكوۆ, دٷكەنباي دوسجانوۆ, مۇحتار شاحانوۆ, تٶلەن ەبدٸكوۆ, دۋلات يسابەكوۆ, كەدٸربەك سەگٸزباەۆ سەكٸلدٸ كٸلەڭ مارعاسقالارى جايعاسقان. مارقۇم جەنٸبەك كەرمەنوۆ جايناتىپ جٷرگٸزٸپ وتىر. مەيەكتٸ سٶز بەن مازمۇندى وي, ەسەم ەن مەن تەتتٸ كٷي – بەرٸ سوندا. كٶزٸمٸز تۇنىپ كەتتٸ. اقىن-جازۋشىلاردى ارداقتاعان سول بٸر كەش كٶپكە دەيٸن ەل ٸشٸندە ەڭگٸمە بولدى, سول كەزدەگٸ بٸز سيياقتى جاستاردىڭ ەسٸندە مەڭگٸ قالدى.
اسىرا ايتقانىمىز ەمەس, قايتا قۇرۋ زامانى مەن تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى جىلدارى مۇنداي رۋحاني كەشتەر جەر-جەردە جيٸ ٶتٸپ تۇرۋشى ەدٸ. ادام قۇلاقتان سەمٸرەدٸ. قالىڭ ەل تەلەديدارعا تەلمٸرٸپ, سول كەشتەردٸ جابىلا تاماشالاپ وتىرۋشى ەدٸ. مۇنداي ۇلتتىق رۋحقا مەيمٸلدەگەن, حالىقتىق سيپاتى كٷشتٸ كەشتەردەن كەيٸن ەلدٸڭ ەڭسەسٸ كەدٸمگٸدەي تٸكتەلٸپ, كٶتەرٸلٸپ قالۋشى ەدٸ. جان ازىعى – ەستٸ ٶنەرگە شٶلٸ قانعان ٷلكەندەر جاعى شٷكٸرانا ايتىپ جاتسا, سانالارى سەۋلەلەنگەن جاستاردىڭ كەۋدەسٸن ۇلتتىق ماقتانىش سەزٸمٸ كەرنەيتٸن, ٸزگٸلٸككە, بيٸكتٸككە تالپىناتىن.
ەندٸ, مٸنە, وسىنىڭ بارلىعى كٶرگەن تٷستەي. سول بٸر شۇعىلالى شاقتار ەسكە تٷسكەندە, ەستٸ ەن تىڭداعىڭ كەلٸپ, تەلەديدار قوساسىڭ. قۇدايعا شٷكٸر, باياعىداي ەك ارنا عانا ەمەس, تٶرٸڭٸزدە تۇرعان تەلەديدارىڭىزدىڭ جٷزگە جۋىق ارناسى بار. الايدا, قايسىسىن قوسساڭ دا – جىن-ويناق. ميكروفوندى اۋزىنا تىعىپ الىپ, ساحنادا جىنىن شاقىرعان باقسىداي ەلٸرگەن فانەرششيك-ەنشٸلەر. كٶشەلٸ ٶنەرپاز, ەستٸ ەن-كٷي ەمگە تابىلمايتىن جاعدايعا جەتتٸك. مۇنىڭ سوڭى نە بولار ەكەن? باياعى دٸني اڭىزداردا اقىرزامان بولاردا ەلدەقايدان جالعىز كٶزدٸ تاجال شىعادى دەۋشٸ ەدٸ, سول تاجال وسى ەرقايسىمىزدىڭ تٶرٸمٸزدە تۇرعان تەلەديدار بولىپ جٷرمەسٸن…
جە, بٸردٸ ايتىپ, بٸرگە كەتپەيٸك. ەڭگٸمە 1992 جىلى 50 جىلدىعى دٷركٸرەپ ٶتكەن 25 جازۋشىنىڭ مەرەيتويىنان باستالدى عوي. سول دٷركٸرەگەن مەرەيلٸ كەشتەر قازٸر قايدا كەتتٸ? نەگە بٸز كەمەڭگەر سٶز يەلەرٸ مەن ەستٸ ٶنەرپازداردى ارداقتامايتىن بولدىق? نەگە ولارعا تەلەديدار مەن ٶنەر سارايلارىنىڭ ەسٸگٸن تارس-تۇرس جاپتىق. ٶنەر سارايى دەمەكشٸ, بەرتٸنگە دەيٸن قازاق ٶنەرٸ مەن رۋحانيياتىنا قىزمەت ەتٸپ كەلگەن رەسپۋبليكا سارايىنىڭ تٶرٸنە قالامگەر قاۋىم مەن حالىق سٷيگەن ٶنەرپازدار نەگە شىعا المايدى? كەزٸندە سول ساراي حالىقتىكٸ ەدٸ عوي. بىلتىردان بەرٸ دە اتتارى ارعىسى ەلەمگە, بەرٸسٸ الاشقا تانىمال ەل اعالارى سەكسەن جاستىڭ سەڭگٸرٸنە شىقتى. بٸراق وسىناۋ ەل ارداقتىلارىنىڭ مەرەيتويى ەشقايدا ٶز دەڭگەيٸندە اتالىپ ٶتپەدٸ. كەزٸندە راسۋل عامزاتوۆ سەكسەنگە كەلگەندە, رەسەي, داعىستان بولىپ جۇمىلىپ, اتاقتى اۆار اقىنىنىڭ مەرەيتويىن مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە اتاپ ٶتكەنٸ جادىمىزدا.
وسىندايدا ەرٸكسٸز ەسٸڭە تٷسەدٸ ەكەن…
بٸزدە بۇعان كەرٸسٸنشە, بەينەلەپ ايتقاندا, «بەسٸكتەن بەلٸ جاڭا شىققان», ال ناقتى ايتار بولساق, جاسىڭقى داۋىستارى ەلٸ بەكٸمەگەن «بوتا تٸرسەك بوزبالالار» ەلٸمٸزدٸڭ كونتسەرتتٸك سارايلارى مەن تەلەارنالارىنان كٷنٸ-تٷنٸ, ٷزدٸكسٸز «شىرقايتىن» جىلاڭقى داۋىستارىمەن قۇلاقتى تۇندىراتىن كٷن تۋدى. بۇل نەدەن?..
ەرلان تٶلەۋتاي,
ٶنەرتانۋشى
"ەگەمەن قازاقستان"
.jpg)
