الدىمەن پاركەر حانىم سٸزگە ەكٸ قوناق بٶلمەسٸن كٶرسەتەدٸ. بۇلاردىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ مەن 8 جىل بويى وسىندا تۇرعان ەر ادامنىڭ ٶزٸنە جاققان قاسيەتتەرٸن ايتىپ جاتقاندا, ونىڭ سٶزٸن بٶلۋگە باتىلىڭىز جەتپەيدٸ. قاسقىر كٶرگەن قويانداي قوبالجىپ تۇرىپ, دەرٸگەر دە, تٸس دەرٸگەرٸ دە ەمەس ەكەنٸڭٸزدٸ اقىرىندا ەزەر ايتاسىز. سودان سوڭ پاركەر حانىمنىڭ قوناق بٶلمەلەرٸن جالداۋ شارتتارىنا ساي كەلەتٸن ماماندىقتارعا باعىتتاماعانى ٷشٸن ٸشتەي اتا-اناڭىزعا بٸر كەيٸپ الۋىڭىز مٷمكٸن.
ودان ەرٸ باسپالداقپەن جوعارى كٶتەرٸلٸپ, ەكٸنشٸ قاباتتىڭ ارتقى جاعىنداعى سەگٸز دوللارلىق بٶلمەگە باراسىز. قوجايىن سٸزگە نەگٸزٸ بۇل جەر ايىنا 12 دوللار تٶلەۋگە لايىق ەكەنٸن; فلوريداعا, باۋىرىنىڭ پالم جاعالاۋى ماڭىنداعى اپەلسين پلانتاتسيياسىنا يەلٸك ەتۋگە كەتكەن تۋزەنبەرري مىرزا بۇعان دەيٸن سونشا اقشا تٶلەپ كەلگەنٸن جەتكٸزەدٸ. كٶرشٸ بٶلمەدە تۇراتىن ماكينتاير حانىمنىڭ ەر قىسىن سول ٶلكەدە ٶتكٸزەتٸنٸن دە ايتىپ ٷلگەرەدٸ. سٸز بۇدان ارزانىراق بٶلمە كەرەك ەكەنٸن مٸڭگٸرلەۋگە مەجبٷر بولاسىز.
پاركەر حانىمنىڭ كەكەسٸنٸن ەلەمەۋگە شاماڭىز جەتسە, ودان ەرٸ ٷشٸنشٸ قاباتتاعى سكيددەر مىرزا تۇراتىن ٷلكەن بٶلمەنٸ كٶرەسٸز. ول وسىندا شىلىم شەگٸپ وتىرىپ, كٷنٸ بويى پەسا جازادى. بۇل بٶلمە بوس بولماسا دا, پەتەر جالداعىسى كەلگەن ەر ادامدى ٷي يەسٸ مٸندەتتٸ تٷردە ەرتٸپ ەكەلٸپ, ولاردىڭ سەندٸ تەرەزە ماڭدايشاسىن كٶرٸپ, سٷيسٸنگەنٸن تاماشالاعاندى جانى سٷيەدٸ. ەكٸنشٸ ۇتاتىنى – سكيددەر مىرزا دا ٷيرەنٸسٸپ قالعان باسپاناسىنان ايرىلىپ قالۋدان قاۋٸپتەنٸپ, پەتەراقىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن تٶلەيدٸ.
اقىرى ٷش دوللارىڭىزدى قىسىپ ۇستاعان كٷيٸ قالتاڭىزدىڭ جۇقا ەكەنٸن كٷمٸلجٸپ ايتقان سوڭ, پاركەر حانىم ٷي بٶلمەلەرٸن ارالاتىپ كٶرسەتۋدٸ توقتاتادى. قۇلاق تۇندىرار اششى ٷنمەن «كلارا!» دەپ ايقايلاپ, قىزمەتشٸنٸ شاقىرادى دا, بۇرىلىپ تٶمەن تٷسٸپ كەتەدٸ. سودان سوڭ قاراتورى كەلٸنشەك – كلارا كەلٸپ, كٸلەم تٶسەلگەن باسپالداق ارقىلى جوعارى, تٶرتٸنشٸ بٶلٸككە ەرتٸپ اپارىپ, شاتىرداعى بٶلمەنٸ كٶرسەتەدٸ. ٷيدٸڭ قاق ورتاسىندا ورنالاسقان بٶلمەنٸڭ ەنٸ 7, ۇزىنداعى 8 فۋت. مٷلٸك اتاۋلىدان تەمٸر كەرۋەت, ورىندىق, سۋىرمالى جيھاز جەنە قول جۋاتىن ورىن بار. ەڭسەنٸ باسقان كٷڭگٸرت تٶرت قابىرعا تابىت ٸشٸندە تۇرعانداي ەسەر قالدىرىپ, ٶكپەڭٸز قىسىلىپ, جايسىز كٷي كەشكەن سوڭ, تاماعىڭىزدى قىرناپ الۋعا مەجبٷر بولاسىز. سوندا دا دەم جەتپەي قينالعاندىقتان, باسىڭىزدى كٶتەرگەندە, تٶبەدەگٸ تٶرت بۇرىشتى تەرەزەدەن تاڭعاجايىپ كٶرٸنٸس – كٶگٸلدٸر اسپاندى كٶرەسٸز. كٶرەسٸز دە, جانىڭىز راحات تاۋىپ, تەرەڭ بٸر تىنىستاپ الاسىز.
- باعاسى ەكٸ دوللار, – دەيدٸ كلارا كەكەتكەن, مەنسٸنبەگەن مەنەرمەن.
بٸر كٷنٸ جالدامالى پەتەر ٸزدەپ جٷرگەن قولىندا ماشينكاسى بار ليسون حانىم دا وسى ٷيگە تاپ بولدى. كٶزٸ تاناداي, شاشى ۇزىن بولعانمەن, بويى دا, دەنەسٸ دە شاعىن ارۋعا پاركەر حانىم الدىمەن ەكٸ قوناق بٶلمەسٸن كٶرسەتتٸ.
- مەديتسينالىق زاتتاردى مىنا جيھازعا ورنالاستىرۋعا بولادى, – دەدٸ ٷي يەسٸ.
ليسون حانىم:
- مەن دەرٸگەر دە, تٸس دەرٸگەرٸ دە ەمەسپٸن, – دەپ جاۋاپ بەردٸ قوبالجىعان ٷنمەن.
پاركەر حانىم ەدەتتەگٸدەي, بۇل بٶلمەنٸ جالداۋ شارتىنا ساي كەلمەيتٸن پەتەر ٸزدەۋشٸلەرگە ارنايتىن تابالاعان تەكاپپار كٶزقاراسپەن جاس قىزدى اتا قارادى دا, ەكٸنشٸ قاباتقا قاراي جول باستادى. مۇنداعى بٶلمەنٸڭ جالعا بەرٸلەتٸن قۇنىن ەستٸگەن سوڭ ليسون حانىم:
- 8 دوللار دەيسٸز بە?! بۇل تىم قىمبات! مەن كٷنٸن ەرەڭ كٶرٸپ جٷرگەن اداممىن. ماعان جوعارى قاباتتاردان باعاسى ارزانىراق بٶلمەنٸ كٶرسەتٸڭٸز, – دەدٸ.
ەسٸك قاعىلعاندا, سكيددەر مىرزا ورنىنان اتىپ تۇرىپ, جينالىپ قالعان تەمەكٸ تۇقىلىن ەدەنگە بايقاماي شاشىپ الدى. ونىڭ ٶڭٸ بۇزىلىپ, تٷرٸ كٷرەڭٸتٸپ كەتكەنٸن اڭعارعان سوڭ:
- ايىپ ەتپەڭٸز, سكيددەر مىرزا, – دەدٸ پاركەر حانىم سۋىق جىميىپ, – سٸزدٸڭ ٸشتە ەكەنٸڭٸزدٸ بٸلگەن جوقپىن. حانىمعا بٶلمەدەگٸ سەندٸ تەرەزە ماڭدايشاسىن كٶرسەتپەك ەدٸم.
- ٶتە ەدەمٸ ەكەن! – دەدٸ ليسون حانىم پەرٸشتە كەيٸپتە كٷلٸمسٸرەپ.
ولار شىعا سالىسىمەن, سكيددەر مىرزا جالما-جان ەلٸ قويىلماعان سوڭعى پەساسىنداعى قارا شاشتى, ۇزىن بويلى كەيٸپكەردٸ ٶشٸرٸپ, ورنىنا بويى كٸشكەنتاي, شاشى اشىق تٷستٸ ارۋدىڭ بەينەسٸن جازا باستادى.
- اننا حالد بۇل رٶلگە تالاساتىن بولادى, – دەدٸ ٶزٸنە-ٶزٸ كٷبٸرلەپ. تەرەزە ماڭدايشاسىنا قاراي اياعىن كٶتەرٸپ وتىردى دا, بۇلتقا ەنگەن ۇشاقتاي تەمەكٸ تٷتٸنٸنەن كٶرٸنبەي كەتتٸ.
كەنەتتەن شىققان «كلارا!» دەگەن اسپان تٸتٸرەردەي اششى ٷننەن ليسون حانىمنىڭ قانشا اقشاسى بار ەكەنٸ بەلگٸلٸ بولدى. ەلدەبٸر قاپ-قارا ەلەس ونى جارىقتىڭ جىلدامدىعىمەن سٷيرەي جٶنەلٸپ, باسپالداق ارقىلى ٷيدٸڭ ەڭ جوعارعى قاباتىنداعى بٶلمەگە ەكەلدٸ دە, «ەكٸ دوللار!» دەپ دٷڭك ەتتٸ.
- الامىن! – دەدٸ دە, ليسون حانىم ەبدەن قۇرعاعان تەمٸر كەرۋەتكە شيقىلداتىپ وتىرا كەتتٸ.
ول كٷن سايىن جۇمىسقا بارىپ, كەشكٸسٸن بٸر بۋما قولجازبا ەكەلٸپ, ماشينكامەن تەرٸپ جٷردٸ. ال بوس بولعان كەشتەردە ٷيدەگٸ ٶزگە تۇرعىندارمەن بٸرگە ەڭ جوعارعى باسپالداقتىڭ باسقىشتارىندا وتىرىپ, ەڭگٸمە-دٷكەن قۇراتىن. نەگٸزٸ, ليسون حانىمنىڭ حانشايىمداي عاجايىپ بولمىسى قويما ەسەبٸندەگٸ بٶلمەدە تۇرۋعا لايىق ەمەس ەدٸ. كٷندەي جايدارى, گٷلدەي نەزٸك, قييالى قۇستاي ۇشقىر ارۋ بولاتىن. بٸردە سكيددەر مىرزانىڭ ەلٸ جارييالانباعان «ول سەبي ەمەس نەمەسە جەراستى جولىنىڭ مۇراگەرٸ» اتتى ۇلى كومەديياسىنان ٷزٸندٸنٸ ىقىلاسپەن تىڭداپ شىقتى.
ليسون حانىم باسپالداقتا وتىرۋعا بٸر-ەكٸ ساعات ۋاقىت تاپقاندا, ٷيدەگٸ جٸگٸتتەر قاۋىمى قۋانىپ قالاتىن. نە ايتساڭىز دا, «قويشى, راس پا?!» دەپ قيسىق جاۋاپ بەرەتٸن, مەكتەپتە جۇمىس ٸستەيتٸن ۇزىن بويلى, سارى شاشتى لونگنەكەر حانىم ەڭ جوعارعى باسقىشتا وتىرىپ, ٷنەمٸ ليسون حانىمدى كەكەتەتٸن. جەكسەنبٸ سايىن تيردەگٸ قوزعالىپ بارا جاتقان ٷيرەك بەينەسٸن اتۋعا باراتىن, ەمبەباپ دٷكەندە جۇمىس ٸستەيتٸن دورن حانىم بولسا, تٶمەنگٸ باسقىشقا جايعاسىپ, ەبٸن تاۋىپ, ليسون حانىمدى مۇقاتۋعا تىرىساتىن. بٸراق ورتاداعى باسقىشتا وتىرعان ليسون حانىمنىڭ اينالاسىنا جٸگٸتتەر بالعا ٷيمەلەگەن اراداي توپتالىپ جينالىپ قالاتىن. ەسٸرەسە, ونى قييالىنداعى رومانتيكالىق ٶمٸر-دراماسىنىڭ باس كەيٸپكەرٸ دەپ ەسەپتەيتٸن سكيددەر مىرزا; جاسى 45-تەگٸ تولىق, باي, اقىماقتاۋ حۋۆەر مىرزا; ليسون حانىمنىڭ «تەمەكٸ شەگۋدٸ قويساڭىزشى» دەگەن جاناشىر سٶزٸن ەستٸگٸسٸ كەلٸپ, ەدەيٸ ٶتٸرٸك جٶتكٸرٸنەتٸن جاس يۆەنس مىرزا ونىڭ جانىنان شىقپايتىن. ەر ادام اتاۋلى ەلەمدەگٸ ەڭ تارتىمدى, ەڭ قىلىقتى ارۋ دەپ ويلاعانمەن, جوعارعى جەنە تٶمەنگٸ باسقىشتاعى كەكەسٸندٸ كٷلكٸلەر تىيىلمايتىن.
***
سٸزدەردەن ٷيدەگٸ «حور» «ساحنانىڭ» جيەگٸنە كەلٸپ, حۋۆەر مىرزانىڭ سەمٸزدٸگٸنە «قاسٸرەت شەگٸپ», جاس تٶككەنشە حيكايا-قويىلىمىمىزدى سەل توقتاتا تۇرۋدى سۇرايمىن. كٶڭٸل سىبىزعىسىنان تولىقتىق پەن ارتىق سالماقتىڭ كەساپاتى, قايعىسى جٶنٸندە «مۇڭلى» ەۋەندەر اقتارىلادى. نەگٸزٸندە, تىرىسسا, تولىق فالستاف* جٸپتٸكتەي رومەودان ٶتكەن رومانتيك بولا الادى. عاشىق جان كٷرسٸنسە دە, كٷدەر ٷزۋگە قاقىسى جوق. دەگەنمەن, سەمٸز ادامدار ٶمٸر ساپارىن مازاق-پويىزىندا قامالىپ ٶتكەرۋ كەرەك. سوندىقتان قارنى 52 ديۋيم حۋۆەر مىرزانىڭ عاشىق جٷرەگٸ بوسقا ٷمٸتتەنٸپ, تەككە دەمەلەنەدٸ. كٶزٸڭدٸ جوعالت, حۋۆەر! 45 جاستاعى باي ەرٸ اقىماق حۋۆەر تاڭعاجايىپ ەلەنانىڭ ٶزٸن ەس-تٷسسٸز «اسىق» قىلادى! 45-تەگٸ دەۋلەتتٸ, اقىلسىز, سەمٸز حۋۆەر ارمانىنا قول جەتكٸزە الماي, ماحاببات ٶرتٸنە جانىپ ٶتۋٸ تيٸس! ودا ەشقانداي ٷمٸت تە, مٷمكٸندٸك تە جوق!
ٷي تۇرعىندارى حۋۆەر مىرزانى وسىلاي مازاق قىلاتىن.
جازدىڭ ەدەمٸ بٸر كەشٸندە پاركەر حانىمنىڭ ٷيٸندەگٸ قاۋىم جينالىپ وتىرعاندا, ليسون حانىم كٶككە قاراعان كٷيٸ كەنەت بالاشا شاتتانىپ, كٶڭٸلدٸ ٷنمەن داۋىستاپ جٸبەردٸ:
- بيللي دجەكسون نەگە انا تۇستا تۇر? مەن ونى وسىننان, تٶمەننەن دە كٶرە الادى ەكەنمٸن.
جۇرتتىڭ بەرٸ جوعارى قارادى: كەيبٸرٸ بۇلتتارمەن تالاسقان زەۋلٸم عيماراتتاردىڭ تەرەزەلەرٸنە كٶز توقتاتسا, كەيبٸرٸ اسپاننان دجەكسون جٷرگٸزٸپ كەلە جاتقان ەۋە كەمەسٸن تابۋعا تىرىستى.
- ەنە, انا جۇلدىز, – دەپ تٷسٸندٸردٸ ليسون حانىم جٸپ-جٸڭٸشكە ساۋساعىمەن نۇسقاپ, – جارقىراپ تۇرعان ٷلكەنٸ ەمەس, سونىڭ جانىنداعى كٶگٸلدٸر تٷستٸسٸ. ونى ەر تٷنٸ بٶلمەمنٸڭ شاتىرداعى تەرەزەسٸنەن كٶرەمٸن. بۇل جۇلدىزدى بيللي دجەكسون دەپ اتادىم.
- قويىڭىزشى, راس پا?! – دەدٸ لونگنەكەر حانىم, – سٸزدٸڭ استرونوم ەكەنٸڭٸزدٸ بٸلمەپپٸن.
- يە, ەرينە, – دەدٸ الاپات ٷلكەن اسپان ەلەمٸنٸڭ كٸشكەنتاي زەرتتەۋشٸسٸ, – مەن مارستا كٶيلەك جەڭٸنٸڭ قانداي تٷرٸ الداعى كٷزدە سەندە بولاتىنىن ەشبٸر استرولوگتەن كەم بٸلمەيمٸن.
- قويىڭىزشى, – دەدٸ لونگنەكەر حانىم, – سٸز كٶرسەتكەن جۇلدىز – كاسسيوپەيا جۇلدىزدار شوعىرىنداعى گامما. ٷلكەندٸگٸ جاعىنان ەكٸنشٸ, ال مەريدياندى كەسٸپ ٶتۋ جولى...
- وھ, – دەپ سٶزگە ارالاستى ٶتە جاس يۆەنس مىرزا, – مەنٸڭشە, بۇل جۇلدىزدى بيللي دجەكسون دەپ اتاعان دۇرىس.
- سونداي-اق, – دەپ حۋۆەر مىرزا لونگنەكەر حانىممەن كەلٸسپەيتٸنٸن بٸلدٸرٸپ, داۋسىن كٶتەرە سٶيلەدٸ, – ليسون حانىم بۇرىنعى استرولوگتەر سەكٸلدٸ قاي جۇلدىزدى قالاي اتاسا دا ٶز ەركٸ دەپ ويلايمىن.
- قويىڭىزشى, راس پا?! – دەپ مۇقاتتى ونى لونگنەكەر حانىم.
- بۇل اعىپ تٷسەتٸن جۇلدىز با ەكەن? – دەپ قىزىعۋشىلىق تانىتتى دورن حانىم, – جەكسەنبٸ كٷنٸ مەن تيردە اتقان وق توعىز ٷيرەككە جەنە ون قوياننىڭ بٸرەۋٸنە دٶپ تيٸپ ەدٸ.
- مۇننان, تٶمەننەن اسا ەدەمٸ كٶرٸنبەيدٸ, – دەدٸ ليسون حانىم, – مەنٸڭ بٶلمەمنەن قاراساڭىزدار عوي. بٸلەسٸزدەر مە, قۇدىقتىڭ تٷبٸنەن جۇلدىزدار كٷندٸز دە كٶرٸنەدٸ. ٷي شاتىرىنىڭ تٶبەسٸندەگٸ تەرەزە شاحتانىڭ وقپانى تەرٸزدٸ بولعاندىقتان, بيللي دجەكسون قارا بارقىت تٷن-شەكپەنٸنٸڭ ٶڭٸرٸن قىستىرعان جارقىراعان الماس تٷيرەۋٸشتەي ەلەستەيدٸ.
بٸر ۋاقىتتاردا ليسون حانىم ماشينكامەن تەرۋ ٷشٸن ٷيگە ەشقانداي قولجازبا ەكەلمەيتٸن بولدى. كٷن سايىن تاڭەرتەڭ جۇمىسقا بارۋدىڭ ورنىنا ەر كەڭسەنٸڭ تابالدىرىعىن توزدىرسا دا, مەدەنيەتسٸز قىزمەتكەرلەردٸڭ تاپسىرىس جوقتىعىن دٶرەكٸ تٷردە جەتكٸزۋٸ – جاس ەرٸ جالىندى جٷرەككە مۇزداي سۋ قۇيىپ جٸبەرگەندەي ەسەر ەتٸپ, كٶڭٸلٸن سۋىتاتىن. مۇنداي قيىن كٷندەر سوڭى كٶرٸنبەيتٸن سالقار كٶشتەي بٸتپەي, جالعاسا بەردٸ.
بٸر كٷنٸ كەشتە پاركەر حانىمنىڭ ٷيٸندەگٸ باسپالداقپەن ەبدەن سٸلەسٸ قاتىپ شارشاعان, قاجىعان كٷيدە جوعارى كٶتەرٸلدٸ. بۇل ەدەتتە مەيرامحانادان كەشكٸ اسىن ٸشٸپ كەلەتٸن ۋاقىتى بولسا دا, نەر تاتپاعان ول اشقۇرساق ەدٸ.
قوناق بٶلمەسٸنٸڭ تۇسىنان ٶتە بەرگەندە, الدىنان حۋۆەر مىرزا جولىعىپ, مٷمكٸندٸگٸن قالت جٸبەرگەن جوق. تولىق ادامنىڭ بار دەنەسٸمەن ۇمسىنىپ, ٷيلەنۋگە ۇسىنىس جاساۋى قىزعا تاۋدان قار كٶشكٸنٸ قۇلاپ كەلە جاتقانداي ەسەر قالدىردى. سوندىقتان تورداعى ەلٸكتٸڭ لاعىنداي قاشقاقتاپ, باسپالداق جاقتاۋىنا تىعىلا بەردٸ. مىرزا قىزدىڭ قولىنان ۇستاۋعا تالپىنىپ ەدٸ, ول بەتٸنەن شاپالاقپەن جەڭٸل تارتىپ جٸبەردٸ. تىعىرىققا تٸرەپ, سوڭىنان قالماي, قامالاعان حۋۆەر مىرزادان زورعا سىتىلىپ, ەر قادامىن ەرەڭ باسىپ, جوعارىعا ەۋپٸرٸمدەپ كٶتەرٸلٸپ بارادى. سكيددەر مىرزانىڭ بٶلمەسٸنٸڭ جانىنان ٶتٸپ بارا جاتقاندا, ول قىزىل سييامەن كومەديياسىندا مەرتل دەلورمنىڭ (ليسون حانىم) ساحنادا جٷرۋ باعىتىن جازىپ وتىر ەدٸ. ساحنانىڭ سول جاق بٶلٸگٸنەن گراف تۇرعان تۇسقا بارۋى كەرەك بولاتىن. كٸلەم تٶسەلگەن باسپالداقپەن جوعارعى قاباتقا ەرەڭ جەتٸپ, ليسون حانىم شاتىرداعى بٶلمەنٸڭ ەسٸگٸن اشتى. جارىقتى جاعۋعا دا, كيٸمٸن شەشۋگە دە شاماسى جەتپەي, تەمٸر كەرۋەتكە قۇلاي كەتكەن قىزدىڭ ٷزٸلٸپ كەتەردەي نەزٸك دەنەسٸنەن تەمٸر سىمدار يٸلمەگەن دە سيياقتى. قاپ-قاراڭعى تٷنەكتە شالقاسىنان جاتقان ارۋ كٸرپٸگٸن زورعا قيمىلداتىپ, كٶزٸن اشتى دا, ريياسىز شاتتىقپەن كٷلٸمسٸرەدٸ. ٶيتكەنٸ, تٶبەدەگٸ تەرەزەدەن ول ٷشٸن بيللي دجەكسون شىراداي جانىپ, جارقىراپ تۇر ەدٸ. ٶزگە ەلەمنٸڭ بەرٸ ليسون حانىمنىڭ ەسٸنەن شىعىپ كەتكەن. تٷنەكتٸڭ تٷپسٸز تۇڭعيىعىنا باتقان ول تٶرت بۇرىشتى بۇلىڭعىر جارىقتىڭ ورتاسىنداعى جۇلدىزدى عانا كٶرەدٸ. بەلكٸم, لونگنەكەر حانىمنىڭ ايتقانىنداي بۇل بيللي دجەكسون ەمەس, كاسسيوپەيا جۇلدىزدار شوعىرىنداعى گامما شىعار. بٸراق ارۋ ونى گامما رەتٸندە قابىلداي الار ەمەس. شالقاسىنان جاتقان قالپىندا قولىن ەكٸ رەت كٶتەرۋگە تىرىستى. تەك ٷشٸنشٸ تالپىنىسىندا عانا ەكٸ سٷيرٸكتەي جٸڭٸشكە ساۋساعىن ەرنٸنە تيگٸزٸپ سٷيدٸ دە, قاراڭعىلىقتىڭ تەرەڭ قويناۋىنان بيللي دجەكسونعا قاراي ەۋە سٷيٸسٸن جولدادى. قولى بٸردەن قايتىپ سىرعىپ تٷسٸپ كەتتٸ. «قوش بول, بيللي, – دەپ كٷبٸرلەدٸ ارۋ, – سەن مەنەن ميلليونداعان ميل قاشىقتاسىڭ. بٸردە-بٸر رەت تٸل قاتقان دا جوقسىڭ. الايدا مەن مۇنداعى تٷنەكتە قينالىپ, اداسىپ جٷرگەندە, سەن ەردايىم جوعارىدا جارقىراپ, جانىپ تۇردىڭ. سولاي ەمەس پە? ميلليونداعان ميل... قوش بول, بيللي دجەكسون».
قاراتورى ٷي قىزمەتشٸسٸ كلارا كەلەسٸ كٷنٸ ساعات وندا كەلٸپ, بٶلمەنٸڭ ٸشتەن كٸلتتەۋلٸ ەكەنٸن بٸلگەن سوڭ, ەسٸكتٸ بۇزدىرۋعا مەجبٷر بولدى. ەس-تٷسسٸز جاتقان ليسون حانىمدى تۇرعىزۋعا ەشقانداي امال پايدا بەرمەگەن سوڭ, ەلدەكٸم جەدەل جەردەم شاقىردى. سەلدەن سوڭ, دابىلداتىپ جەدەل جەردەم كٶلٸگٸ كەلدٸ دە, ٸشٸنەن ٶزٸنە سەنٸمدٸ, شيراق قيمىلدايتىن اق حالاتتى جاس دەرٸگەر شىعىپ, جاناشىر كەيٸپتە ەرٸ الاڭداۋلى كٷيدە ەسٸكتٸ قاقتى.
- 49-شى ٷيگە جەدەل جەردەم قىزمەتٸ شاقىرىلدى, – دەدٸ ول قىسقا دا نۇسقا سٶيلەپ, – نە بولىپ قالدى?
- ا, يە, دەرٸگەر مىرزا, – دەدٸ ٷي ٸشٸندەگٸ جاعداي ونىڭ جەكە كٶڭٸل-كٷيٸنە دە ەسەر ەتەتٸنٸن اڭعارتقىسى كەلگەن پاركەر حانىم ۋايىمداۋلى جٷزبەن, – وعان نە بولعانىن تٷسٸنە الار ەمەسپٸن. ەسٸن جيعىزۋ ٷشٸن نە ٸستەسەك تە, نەتيجە بولعان جوق. ەلسي حانىم, يە ەلسي ليسون حانىم دەگەن جاس قىز عوي. مەنٸڭ ٷيٸمدە بۇرىن-سوڭدى مۇنداي...
- قاي بٶلمە? – دەپ ىشقىنا ايقايلاپ جٸبەردٸ دەرٸگەر. مۇنداي جان شوشىتار داۋىستى پاركەر حانىم بۇعان دەيٸن ەستٸمەگەن بولاتىن.
- شاتىرداعى بٶلمە. ول...
دەرٸگەر باسپالداقتىڭ بٸردەن تٶرت باسقىشىن اتتاپ, شاتىرعا قاراي جٷگٸرە جٶنەلدٸ. پاركەر حانىم پاڭ كەيٸپتە ماڭعازدانا باسىپ, ونىڭ سوڭىنان ٸلەستٸ. شاتىرداعى بٶلمەگە جەتٸپ ٷلگەرمەستەن, قولىنا استرونومدى كٶتەرٸپ, تٶمەن تٷسٸپ كەلە جاتقان دەرٸگەر الدىنان شىقتى. ول ايتقان پىشاقتاي ٶتكٸر ەلدەبٸر سٶزدٸ ەستٸگەن سوڭ, پاركەر حانىم قابىرعاعا قاعۋلى شەگەدەن سىرعىپ تٷسكەن ورامالداي بٸر ۋىس بولىپ, شٶگٸپ قالدى. بۇل وقيعادان كٶپ ۋاقىت ٶتكەننەن كەيٸن دە, ەلگٸ سٶز جادىنان ٶشپەي, جان-جٷرەگٸن ٶزٸن-ٶزٸ كٸنەلاۋ سەزٸمٸ قيناپ جٷردٸ. كەيدە ٷي تۇرعىندارى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, دەرٸگەردٸڭ نە ايتقانىن سۇرايتىن. «سٸزدەر بٸلمەي-اق قويىڭىزدار, – دەيتٸن ول, – ونداي سٶزدٸ ەستٸگەنٸم ٷشٸن كەشٸرٸلسەم عانا جانىم جاي تابادى».
دەرٸگەردٸڭ ٶرت سٶندٸرگەندەي تٷنەرگەن, ەڭ جاقىن ادامىنان ايرىلعانداي قايعىرىپ, قاسٸرەت شەككەن بەينەسٸن كٶرٸپ, جينالىپ قالعان جۇرت ىعىسىپ جول بەردٸ. كٶلٸككە وتىرعان سوڭ, دەرٸگەردٸڭ جانسىز دەنەنٸ ارنايى ورىنعا جاتقىزباعانىن بايقادى. تٸپتٸ, جٷرگٸزۋشٸگە «زىمىرا, ۋيلسون!» دەگەنٸن دە انىق ەستٸدٸ.
بار بولعانى – وسى. بۇل دا حيكايا بولىپ پا? كەلەسٸ كٷنٸ تاڭەرتەڭ گازەتتەن وقىعان قۇلاققاعىس اقپارات وقيعانى ەگجەي-تەگجەيلٸ تٷسٸنۋٸمە سەبەپ بولعانى سيياقتى, سٸزگە دە سەپتٸگٸ تيۋٸ مٷمكٸن. وندا كەشە بەلۆيۋ اۋرۋحاناسىنا شىعىس ... كٶشەسٸندەگٸ №49 ٷيدەن ۇزاق مەرزٸمدٸ اشتىقتان ەبدەن ەلسٸرەگەن جاس قىز ەكەلٸنگەنٸ حابارلانىپتى. مەلٸمەت بىلاي تٷيٸندەلەدٸ:
«العاشقى كٶمەك كٶرسەتكەن دەرٸگەر ۋيليام دجەكسون ناۋقاستىڭ جازىلىپ كەتەتٸنٸن ايتادى».
*فالستاف – شەكسپيردٸڭ درامالىق شىعارماسىنداعى تولىق كەيٸپكەر
اعىلشىن تٸلٸنەن اۋدارعان الپامىس فايزوللا
