مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مەرتەبەسٸن ارتتىرۋ مەسەلەسٸ قوعامدا جيٸ كٶتەرٸلٸپ كەلەدٸ. ەسٸرەسە قۇقىقتىق قۇجاتتاردىڭ قاي تٸلدە رەسٸمدەلەتٸنٸ – ەلەۋمەتتٸك ەرٸ قۇقىقتىق تۇرعىدان ٶزەكتٸ تاقىرىپ. سەنٸمحات, ساتىپ الۋ-ساتۋ كەلٸسٸمشارتتارى, تٷرلٸ رۇقسات قاعازدارى كٶبٸنە ورىس تٸلٸندە تولتىرىلادى دەگەن پٸكٸر دە جيٸ ايتىلادى. دەگەنمەن مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل جەردە باستى قاعيدا – ازاماتتىڭ تٸل تاڭداۋ قۇقىعى.
نوتاريۋس تولعاناي كەنجەبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, نوتاريالدىق قۇجاتتار قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە رەسٸمدەلەدٸ. بٸراق قۇجات بٸر مەزەتتە ەكٸ تٸلدە قاتار دايىندالمايدى.
«تۇتىنۋشى قاي تٸلدٸ تاڭداسا, قۇجات سول تٸلدە رەسٸمدەلەدٸ», – دەيدٸ مامان.
ياعني ازامات قازاق تٸلٸن تاڭداسا, قۇجات تولىق قازاق تٸلٸندە دايىندالادى جەنە قوسىمشا ورىسشا نۇسقا بەرٸلمەيدٸ.
زاڭ كەڭەسشٸسٸ ماقسات لەباەۆ قۇقىقتىق سالاداعى نەگٸزگٸ پروبلەمالاردىڭ بٸرٸ – تەرميندەردٸڭ بٸرٸزدٸ قولدانىلماۋى ەكەنٸن ايتادى.
كەي قۇجاتتاردا بٸر ۇعىم ەرتٷرلٸ بەرٸلٸپ جاتادى: مىسالى, «تۇرعىلىقتى جەرٸ», «تٸركەلگەن مەكەنجايى», «تۇراتىن مەكەنجايى». ماعىناسى ۇقساس بولعانىمەن, قۇقىقتىق قۇجاتتا دەلدٸك ماڭىزدى.
«زاڭ تەرميندەرٸ بٸرىڭعاي جٷيەگە تٷسپەيٸنشە, قۇجاتتاردى تٷسٸنۋ دە كٷردەلەنە بەرەدٸ», – دەيدٸ مامان.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, زاڭ سالاسىندا بٸرىڭعاي تەرمينولوگييالىق بازا قالىپتاسۋى كەرەك. سونىمەن قاتار زاڭگەرلەرمەن بٸرگە لينگۆيستەر مەن اۋدارماشىلار دا بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋٸ قاجەت.
مامان زاڭ مەتٸندەرٸنٸڭ كٷردەلٸلٸگٸ ازاماتتارعا جيٸ قيىندىق تۋدىراتىنىن ايتادى. بانكتٸك نەمەسە نوتاريالدىق كەلٸسٸمشارتتاردىڭ مازمۇنىن تولىق تٷسٸنۋ ٷشٸن كەيدە زاڭگەر كٶمەگٸ قاجەت بولادى.
سوندىقتان زاڭ مەتٸندەرٸ عىلىمي دەلدٸكپەن قاتار, قاراپايىم ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ تٸلدە جازىلۋى تيٸس.
قازاقستان كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەس, قازاق تٸلٸ – مەملەكەتتٸك تٸل. ال «تٸل تۋرالى» زاڭ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٸس جٷرگٸزۋدە قازاق تٸلٸن قولدانۋعا مٸندەتتٸ ەكەنٸن بەكٸتەدٸ.
ماڭىزدى تۇستار:
– مەملەكەتتٸك ورگاندار قازاق تٸلٸندە ٶتٸنٸش قابىلداۋعا مٸندەتتٸ;
– قۇجاتتى تەك «قازاق تٸلٸندە» بولعانى ٷشٸن قابىلداماۋعا بولمايدى;
– اس تارتۋ تەك زاڭدا كٶرسەتٸلگەن نەگٸزدەرمەن عانا مٷمكٸن.
سونىمەن قاتار تٸل زاڭناماسىن بۇزعان جاعدايدا ەكٸمشٸلٸك جەنە تەرتٸپتٸك جاۋاپكەرشٸلٸك قاراستىرىلعان.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قۇجاتتاردىڭ بارلىعى بٸردەي ەكٸ تٸلدە جاسالۋى مٸندەتتٸ ەمەس. مٸندەتتٸلٸك قۇجات تٷرٸنە بايلانىستى:
– كەيبٸر رەسمي قۇجاتتار مەن بلانكٸلەر ەكٸ تٸلدە رەسٸمدەلەدٸ;
– مەملەكەتتٸك ورگاندار اكتٸلەرٸ نەگٸزٸنەن قازاق تٸلٸندە دايىندالادى;
– ازاماتتىڭ ٶتٸنٸشٸنە جاۋاپ ٶتٸنٸش بەرگەن تٸلدە بەرٸلەدٸ.
ياعني ەكٸ تٸلدٸلٸك – ەمبەباپ تالاپ ەمەس, قۇقىقتىق قۇجاتتىڭ تٷرٸنە بايلانىستى بەلگٸلەنەدٸ.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستاندا تٸلدٸك تاڭداۋ قۇقىعى زاڭمەن قورعالعان. دەگەنمەن قازاق تٸلٸنٸڭ قۇقىقتىق سالاداعى قولدانىسىن كەڭەيتۋ – جٷيەلٸ جۇمىستى قاجەت ەتەتٸن پروتسەسس.
قۇجاتتاردى رەسٸمدەۋ تەجٸريبەسٸ ازاماتتىڭ تاڭداۋىنا سٷيەنگەنٸمەن, مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ ساپاسى مەن قولجەتٸمدٸلٸگٸ ارتقان سايىن ونىڭ ٷلەسٸ دە كٶبەيە تٷسپەك.
