ەيگٸلٸ ناگاتا ەسەبٸن شەشكەن بەلگٸلٸ ماتەماتيك ۋالباي ٶمٸرباەۆ تٷركٸستان قالاسىندا ٶز مەكتەبٸن اشادى. بۇل تۋرالى تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ٶمٸرزاق شٶكەەۆپەن كەزدەسۋدە مەلٸم بولدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ەكٸمدٸكتٸڭ سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
باسقوسۋدا ٶڭٸر باسشىسى قر مەملەكەتتٸك جەنە امەريكا ماتەماتيكا قوعامىنىڭ جوعارى دەرەجەلٸ «مۋر» سىيلىقتارىنىڭ يەگەرٸ ۋالباي ٷتماحانبەتۇلىنا وتاندىق عالىم رەتٸندە ەلەمدٸك عىلىمعا قوسقان ٷلەسٸ ٷشٸن العىس بٸلدٸردٸ.
«ەكونوميكا, ٶندٸرٸس سالالارى ماتەماتيكا عىلىمىمەن تىعىز بايلانىستا داميدى. عالىمداردىڭ عىلىمي جاڭالىقتارىنىڭ ارقاسىندا ٶنٸم ارتادى. ناگاتا, كون سىندى ەيگٸلٸ ماتەماتيكتەردٸڭ ەسەبٸن شەشكەن ٶزٸڭٸزدەي ەلەمگە تانىمال عالىمداردىڭ ەلدەن شىعىپ, ەلەمگە كٷللٸ قازاقستاندى تانىتىپ جاتقاندىعى بٸزدٸ قۋانتادى. ەندٸ تۋعان جەرگە تۋ تٸگٸپ, تٷركٸستان وبلىسىندا, ونىڭ ٸشٸندە تٷركٸستان قالاسىندا ٶز مەكتەبٸڭٸزدٸ قالىپتاستىرىپ, اۋىلدان شىققان تالانتتى بالالارىمىزدى قولداۋىمىز قاجەت», - دەدٸ ٶمٸرزاق ەستايۇلى.
ٶز كەزەگٸندە, سٶز العان ۋالباي ٷتماحانبەتۇلى ۇسىنىسقا قولداۋ بٸلدٸرٸپ, الداعى ۋاقىتتا ٶڭٸر وقۋشىلارىنا ۇدايى ينتەراكتيۆتٸ جٷيەمەن ماتەماتيكا ساباعىن جٷرگٸزەتٸنٸن ايتتى. سونداي-اق, عالىم تٷركٸستان قالاسىنان ارنايى جوعارى ماتەماتيكالىق مەكتەپ اشۋعا نيەتتٸ ەكەندٸگٸن جەتكٸزدٸ.
ۋالباي ٶمٸرباەۆ - قر ۇعا كوررەسپوندەنت مٷشەسٸ, فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور. 1977-1982 جىلدارى نوۆوسٸبٸر مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ اسپيرانتۋراسىندا بٸلٸم العان. ەلەمدەگٸ وزىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا دەرٸس وقىپ كەلەدٸ. 1972 جىلدان بەرٸ شەشٸمٸن تاپپاي كەلە جاتقان جاپون عالىمى م.ناگاتانىڭ ەسەبٸن 2001 جىلى, اعىلشىن ماتەماتيگٸ پ.كوننىڭ ەسەبٸن 2004 جىلى شەشتٸ. بٷگٸندە اقش-تا دەترويت شتاتىنىڭ ۋەين ۋنيۆەرسيتەتٸندە دەرٸس بەرەدٸ.
