فوتو: Ult.kz / جي ارقىلى جاسالعان
تاياۋ شىعىس ايماعىندا سوڭعى كەزەڭدە گەوساياسي احۋال قايتا شيەلەنٸسٸپ, بٸرقاتار ەلدەر اراسىنداعى قاتىناستار كٷردەلەنە تٷستٸ. قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ, قارۋلى قاقتىعىستاردىڭ كٷشەيۋٸ, سونداي-اق سىرتقى دەرجاۆالاردىڭ ىقپالى ٶڭٸردەگٸ تۇراقتىلىققا ەسەر ەتۋدە. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ٷدەرٸستەر تەك ايماق ەلدەرٸنە عانا ەمەس, جاھاندىق قاۋٸپسٸزدٸك پەن ەكونوميكاعا دا ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن, دەپ حابارلايدى Ult.kz.مەجٸلٸس دەپۋتاتى ايدوس سارىم مۇناي باعاسىنىڭ كٶتەرٸلۋٸ العاشىندا وڭ ەسەر بەرەتٸندەي كٶرٸنسە دە, بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدەن كەيٸن بۇل جاھاندىق ەكونوميكانى بەسەڭدەتەتٸنٸن, ال قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸنە كەرٸ ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸ
«جالپى ەلەمدەگٸ ٷلكەن دەرجاۆالار اراسىندا قاقتىعىستىڭ بولۋى ەلەمدٸك ەكونوميكانى, ونىڭ قۇرامداس بٶلٸگٸ قازاقستاننىڭ ەكولوميكاسىن كٶگەرتپەيتٸنٸ انىق. مىسالى ٷشٸن كەيبٸر ادامدار مۇنايدىڭ باعاسى ٶسە باستاپتى عوي دەپ قۋانىپ جاتىر. بٸراق بەلگٸلٸ بٸر ٶسٸمنەن كەيٸن, مىسالى ٷشٸن باررەلٸنە 150 دوللاردان ارى قاراي ٶسٸپ كەتٸن بولسا, ەلەمدٸك ەكولوميكا توقتاي باستايدى. كٶپ اقشا مۇنايعا كەتكەننەن كەيٸن, ٶزٸڭنٸڭ ٶسٸمٸڭدٸ, باسقانى تەجەيتٸن جاعدايعا كەلەسٸڭ. بٸزدەن مۇنايدى جيٸ ساتىپ الاتىن شىعار, ەسەسٸنە بٸزدٸڭ استىقتى الماۋى مٷمكٸن, باسقانى الماۋى مٷمكٸن. سوندىقتان مۇنىڭ جاقسىلىعى جوق ەكەنٸ انىق. بٸراق وسىنىڭ بەرٸن كٶرٸپ, سەزٸپ وتىرۋ, وسىعان دايىن بولۋ, كەرەك بولاتىن بولسا دەر كەزٸندە زاڭداردى اۋىستىرىپ, جاڭا مٷمكٸندٸكتەر اشۋ, جاڭا راتيفيكاتسييالار جاساۋ, جاڭا كەلٸسٸمشارت جاساي بٸلۋ بۇل – مەملەكەت پەن پارلامەنتتٸڭ مٸندەتٸ», –دەدٸ مەجٸلٸسمەن.
تاياۋ شىعىستاعى كەز كەلگەن تۇراقسىزدىق مۇناي نارىعىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ. باعانىڭ ٶسۋٸ مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەلدەر ٷشٸن قىسقا مەرزٸمدە تيٸمدٸ بولعانىمەن, ۇزاق مەرزٸمدە جاھاندىق ەكونوميكانىڭ باياۋلاۋىنا الىپ كەلۋٸ مٷمكٸن.
قر ۇلتتىق بانكٸ تٶراعاسى تيمۋر سٷلەيمەنوۆ تٸلشٸمٸزدٸڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرۋ كەزٸندە تاياۋ شىعىستا بولىپ جاتقان سوعىستار بيىلعى جىلى تەڭگەنٸڭ نىعايۋىنا نەمەسە ەلسٸرەۋٸنە تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸن باستى فاكتور رەتٸندە اتادى.
فوتو: ۆيكتور فەديۋنين/ Kazinform
«ول بٸزدٸڭ باستى ەكسپورت تاۋارىمىز مۇناي باعاسىنا تٸكەلەي ەسەر ەتۋدە, سوندىقتان تەڭگەنٸڭ قۇنى دا سوعان قاراي ٶزگەرۋٸ مٷمكٸن», – دەدٸ سٷلەيمەنوۆ.
الايدا مەجٸلٸس دەپۋتاتى سامات نۇرتازا قازاقستان مەن يران اراسىنداعى شەكارا مەسەلەلەرٸ ەل قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاۋٸپ تٶندٸرمەيتٸنٸن, كٶرشٸلەر اراسىنداعى قاتىناستار تۇراقتى ەكەنٸن, سىرتقى ساياساتتىڭ بەرٸك ەرٸ ناقتى جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
فوتو: Facebook/Samat Nurtaza
«يرانمەن بٸز شەكتەسپەيمٸز. ول ەل بٸزدٸڭ كٶرشٸمٸزدٸڭ كٶرشٸسٸ. سوندىقتان دا قاۋٸپ جوق دەپ ەسەپتەيمٸن. سىرتقى ساياساتىمىز بٸزدٸڭ بەرٸك, ناقتى, وعان ەش ۋايىمداۋ, تولقۋعا نەگٸز جوق. تەك قانا شەكارا مەسەلەسٸن قامداپ, جٶندەپ قويۋ كەرەك دەپ ويلايمىن», – دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار, نۇرتازا قازٸرگٸ مۇناي باعاسىنىڭ ٶسۋٸ ەل ەكونوميكاسىنا وڭ ەسەر ەتەتٸنٸن, بۇل قارجىنىڭ مۇعالٸمدەرگە, دەرٸگەرلەرگە جەنە باسقا ەلەۋمەتتٸك سالالارعا باعىتتالۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن جەتكٸزدٸ. دەپۋتاتتىڭ پٸكٸرٸنشە, شەكارانى رەتتەۋ مەن ەكونوميكالىق مٷمكٸندٸكتەردٸ تيٸمدٸ پايدالانۋ قاجەت.
جالپى العاندا, تاياۋ شىعىستاعى قازٸرگٸ احۋال – كٶپقىرلى جەنە ٶزارا بايلانىستى فاكتورلاردىڭ نەتيجەسٸ دەپ ەسەپتەيدٸ ساراپشىلار. ولاردىڭ پٸكٸرٸنشە, جاعدايدىڭ ەرٸ قاراي دامۋى ديپلوماتييالىق كەلٸسسٶزدەردٸڭ نەتيجەسٸنە, سونداي-اق ٸرٸ دەرجاۆالاردىڭ ۇستانىمىنا تٸكەلەي بايلانىستى بولماق.
بالجان جەڭٸسقىزى
