قازاقى عادەت پە, ٶزٸمە عانا تەن مٸنەز بە, ەيتەۋٸر ٷش-تٶرت جاس كٸشٸ ٸنٸلەردٸڭ بەرٸ, كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن بالا كٶرٸنٸپ تۇرادى. ال ون جاس – مٷلدە الشاق. جيىرما جاس… تٸپتٸ شىعان. شيكٸ ەمەس, تولىمسىز ەمەس, بٸراق عۇمىرلىق كەشۋ تۇرعىسىنان العاندا, تىم تٶمەندە جاتىر. كەيدە وسى بالالاردىڭ, ٶزٸڭە تەتە بولماسا دا, بٸرشاما, ەگدە دەپ ايتپايىن, ٷلكەن بەلەسكە جەتكەنٸن ەستٸگەن, بٸلگەن كەزٸڭدە كەدٸمگٸدەي اڭتارىلىپ قالاسىڭ. وسى رەتتە بەلگٸلٸ قالامگەر, رەجيسسەر, پروديۋسەر ھەم قوعام قايراتكەرٸ عالىم دوسكەن باۋىرىمنىڭ الپىس جاسى توسىن حابار بولىپ كٶرٸندٸ. ەرينە, سٷيٸنٸشتٸ جاڭالىق. الپىس دەگەن… الپىس قوي, ياعني بار جاعىنان تولىسقان, اقساقال تۇعىرىنا اياق باسىپ, ۇلت رۋحانيياتىنداعى بەلگٸلٸ تۇلعا رەتٸندە بٸرجولا تانىلعان اسقارالى بيٸك. سونىمەن قاتار, جاڭا, بۇرىنعىدان دا ەڭسەلٸ مەرەي مەن كەڭ ٶرٸسكە بەت قويعان ەرەكشە قاقپا. ٶزٸمنٸڭ الپىستان كەيٸنگٸ تٸرشٸلٸگٸم مەن جازۋىمدى ايتىپ وتىرمىن. بٷگٸن سەكسەنگە كەلسەم, ارالىقتاعى جيىرما جىل – بۇعان دەيٸنگٸ بار عۇمىرعا پارا-پار سيياقتى.
يە. مەن – سەكسەن. عالەكەڭ الپىستىڭ ەسٸگٸنەن ەندٸ عانا سىعالاپ تۇر. شىنىندا دا بالاقان ەمەس پە. بالاقان, ەرٸ قايراتى قابىنداپ تۇرعان ساقا جٸگٸت. الاشتىڭ ازاماتى.
بۇدان قىرىق… قىرىق ٷش جىل بۇرىنعى شىن بالا كەزٸ كٶز الدىمدا. قازاقتىڭ اباي اتىنداعى پەداگوگتىق ينستيتۋتىنداعى قابىلداۋ ەمتيحانى. مەن وسىنىڭ الدىندا عانا ۇستازدىق جۇمىسقا اۋىسقام. جوعارعى باسشىلارىمىز بٸردەن-اق دٷربەلەڭ ناۋقانعا جەگٸپتٸ. العاش جەنە سوڭعى رەت. پەن كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى – جازۋشى, پروفەسسور نىعمەت عابدۋللين ەدٸ. مەيلٸنشە تازا كٸسٸ. ەرٸ جوعارعى وقۋ ورىندارىندا كەيٸنگٸ بىلىقتىڭ ٶرٸس الا قويماعان كەزٸ. فيلولوگييا فاكۋلتەتٸنٸڭ قازاق بٶلٸمٸنە ەلۋ ورىن بٶلٸنگەن, ال ٷمٸتكەر بالالاردىڭ ۇزىن سانى ٷش جٷزدٸڭ ٷستٸندە. قاتاڭ ٸرٸكتەۋ بولدى. جەنە مەيلٸنشە ەدٸل دەر ەدٸم. وسى قازپي-گە ٸلگەرٸندٸ-كەيٸن تٷسكەن بالالاردىڭ ٸشٸنەن رەسپۋبليكاعا تانىمال اقىن, جازۋشى دا, عىلىم دوقتورى, ەدەبيەتشٸ قايراتكەر دە شىقتى.
سودان, ەمتيحانشى ۇستازداردىڭ ەۋەلگٸ شاعىن وتىرىسىندا نىقاڭ ايتىپ ەدٸ. «جاقسى بالالارعا اباي بولايىق; وسى ٷش جٷز ابيتۋريەنت ٸشٸندە جالعىز مەداليست بار ەكەن, قاتەدەن كەتپەسٸن», – دەپ, قۇلاققاعىس قىلدى. ەرينە, توپىر ٸشٸندە جاڭساق جاعدايلار دا ۇشىراسىپ قالۋى ىقتيمال. نىقاڭ بۇل مەداليستٸ سەنٸمدٸ, ەرٸ جاقىن كٸسٸسٸ ماعان تاپسىرار دەپ ويلاپ ەدٸم, سول جەردە جەنە كەيٸن دە ارناپ ەشتەڭە ايتپادى. ەۋەلگٸ سىن – جازبا شىعارما. جەنە جازىپ بٸتكەن سوڭ, بارلىق جۇمىس رەكتورات تاراپىنان بٷركەمە شيفرعا تٷسەدٸ. ەندٸ جەتٸ-سەگٸز مۇعالٸم, وڭاشا بٶلمەدە, جاپپاي تەكسەرٸپ جاتىرمىز. كٶبٸنە ٷنسٸز. اقىرى بٸر مەزەتتە نىقاڭنىڭ كٶڭٸلدٸ داۋىسى شىقتى: «وي, جارايسىڭ! ەر ەكەن ٶزٸ دە!..» اڭتارىلىپ قالىپ ەدٸك. «ماناعى جالعىز مەداليسٸمٸز, – دەدٸ. – مٸنە, ادال بەسٸ. تٷستٸ وقۋعا!» – دەگەن مەز بولىپ. مەنٸڭ كەزٸمدە ورتا مەكتەپتٸ التىن, نەمەسە كٷمٸس مەدالعا بٸتٸرگەن بالا رەسپۋبليكادان مەسكەۋگە دەيٸنگٸ كەز كەلگەن جوعارعى وقۋ ورنىنا سىناقسىز قابىلداناتىن. كەيٸن جاپپاي ەمتيحانعا كەسٸلدٸ. ال بۇل تۇستا نەگٸزٸ, بٸر ساباعىنا ٷزدٸك باعا السا جەتٸپ جاتىر. سٶيتٸپ, بٸزدٸڭ جالعىز مەداليسٸمٸز قاتاڭ تالقىدان مٷدٸرمەي ٶتتٸ. نىقاڭ كەشە ٶزٸ بايقاپ, بەلگٸلەپ قالدى ما, بٸزگە ٶز قولىنان ساناپ تاپسىرار كٶپ جۇمىستىڭ ٸشٸنەن قاپىسىز تانىپتى. ٶزٸ قاراپ, نەتيجەسٸن دە ٶزٸ شىعاردى. جالعىز مەداليسٸمٸزدٸڭ ەدەبيەت شىعارماسىنا مەيلٸنشە ريزا بولىپ ەدٸ. ارتىنشا, شيفرلاردى تاراتىپ, تيەسٸلٸ تٸزٸمگە قوندىرعان كەزدە بەرٸمٸز دە انىعىن بٸلدٸك – ٷزدٸك شىققان بالانىڭ ەسٸمٸ عالىم دوسكەنوۆ ەكەن!
ستۋدەنت عالىمنىڭ جالعاس زاماندا ەجەلگٸ ەدەبيەت جەنە حٸح عاسىر بويىنشا مەنەن دەرٸس العانىن, سودان سوڭ نىعمەت عابدۋلليننٸڭ, سەرٸك قيراباەۆتىڭ, تاعى باسقا دا ۇستازداردىڭ الدىنان ٶتكەنٸن, جاي عانا ٷزدٸك ەمەس, ازات وي, تەرەڭ پايىمدى, ەركٸن ەرٸ ەركە ستۋدەنت بولعانىن تاراتىپ ايتپاي-اق قويايىن. ينستيتۋتتان سوڭ بٸردەن-اق قاتارىنان وزا شىقتى.
بۇل كەزدە مەن ەركٸن شىعارماشىلىق جۇمىسقا كٶشكەم, ودان ەرٸ – باسپا مەن جۋرنال تٶڭٸرەگٸ. عالىم گازەتتە, ٶنەر مەن مەدەنيەت سالاسىندا ەرقيلى قىزمەتتە جٷردٸ, اقىرى «قازاقستان پيونەرٸ» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى بولىپ تاعايىندالدى. سوۆەتتٸڭ ٸرگەسٸ شايقالا باستاعان كەز, ەيتكەنمەن تۇعىرى بەرٸك تۇر. وسى الماعايىپ كەزەڭدە پيونەر گازەتٸنٸڭ اتىن «ۇلان» دەپ جاڭارتتى جەنە قازاقتىڭ جاس ۇلانىنا ٷلگٸ, ٶنەگە بەرەر تىڭ مازمۇنعا كٶشٸردٸ. بۇدان سوڭ, جاڭا زامان تابالدىرىعىندا اكادەمييانىڭ ەدەبيەت ينستيتۋتىنا اۋىستى, ەندٸ عىلىم جولىن قۋار دەپ ويلاپ ەدٸم, سٶيتسەم, بٷگٸنگٸ كٷن ٷشٸن ۇتىمدىراق باسقا بٸر سالاعا بەيٸمدەلە باستاپتى. سونادان بەرٸ مەنٸمەن قاتىناسىن ٷزبەگەن, كەيدە سەلەمدەسٸپ, كەيدە قاجەتتٸ اقپار, ازعانا كەڭەسپەن كەلٸپ تۇراتىن. بٸر كٷنٸ ناقتى ۇسىنىس ەكەلدٸ. قاسقا جولدى قاسىم حان تۋرالى شاعىن مەتراجدى, دەرەكتٸ كينو تٷسٸرسەم دەيدٸ. «سٸز ستسەناريٸن جازىپ بەرسەڭٸز, مىنا «قازاق تاريحىنىڭ ەلٸپپەسٸندەگٸ» باردى كەڭەيتٸپ». مەن ٷشٸن مٷلدە بٶتەن جانر. ەيتكەنمەن, قاجەتتٸلٸككە بالاپ, ەرٸ عالىمنىڭ كٶڭٸلٸن قيماي, كەلٸستٸم. ەندٸ قالاماقىسىن وڭدايمىن دەگەن. ياعني, وسى تارشىلىق كەزەڭدە مەنٸ جارىلقاماق, ەرٸ قازاققا كەرەكتٸ, كٶزبەن كٶرٸپ, كٶڭٸلمەن ۇعاتىن ٷلگٸلٸ فيلم شىعارماق. اقىرى, جوعارعى باسشىلارى ريزاشىلىق بەرمەي, بۇل باستاما اياقسىز قالدى. عالىم ٶكٸنگەن شىعار, ال مەن ارقام كەڭٸپ, ەندٸ كٶلدەنەڭگە ايالداماي بۇرناعى جۇمىستاردى ودان ارى جالعاستىرعان ەدٸم.
بۇدان سوڭعى كەزەڭدە عالىمنىڭ تەۋەلسٸزدٸككە جاڭا جەتكەن الاش جۇرتى ٷشٸن ۇلاعاتتى, ەرٸ ٷلگٸلٸ, ٷلكەن قوعامدىق قىزمەتٸ باستالعان. عايىپتان دەپ ايتايىن, «قازاقستان» تەلە-راديو كورپوراتسيياسىنىڭ تٶراعاسى بولىپ تاعايىندالدى. ياعني, قۇزىرلى مينيستر. ياعني, بارشا قازاقتىڭ كٶزبەن كٶرٸپ, قۇلاقپەن ەستيتٸن رۋحاني, ەدەبي, ساياسي ەلەۋمەتتٸك ەۋەزٸنٸڭ تۇتقاسىن ۇستاپ, باعىت-باعدارىن ايقىندايتىن ەڭ ٷلكەن تٶرە!
عالىم دوسكەن وسى بٸر, اسا كٷردەلٸ, ابىرويلى, ەرٸ قيعىلىق سالادا بەس جىلدان استام جەمٸستٸ قىزمەت اتقاردى. قازاق حالقىنىڭ رۋحاني ٶرٸسٸن كەڭەيتٸپ, جاڭا بٸر ارناعا بۇرعان, تازا ۇلتتىق تۇرعىداعى حابارلار مەن قويىلىمدار. بۇل رەتتە جالپى جۇرت ەنتەلەي قاراعان, كٶپتٸڭ كٶزٸن اشقان دەمەيٸك, كٶڭٸلٸن دەلبەپ, كٶكجيەگٸن كەڭەيتكەن, جاڭا بٸر سانا مەن توسىن ويلارعا جەتەلەگەن «شىننىڭ جٷزٸ» سۇحباتتار سەريياسىن, «مەزگٸل» ساياسي ساراپتاماسىن, «كٷلتٶبە» ساياسي-ينتەللەكتۋالدىق كلۋبىن, كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن ۇمىتىلماعان, باسقا دا ەدەبي, مەدەني حابار مەن جوبالاردىڭ اتىن اتاۋدىڭ ٶزٸ جەتكٸلٸكتٸ بولسا كەرەك. قايتالاپ ايتايىق, «قازاقستان» تەلە-راديو كورپوراتسيياسىنىڭ عالىم دوسكەن باسقارعان كەزدەگٸ سان سالالى, باي مازمۇندى قويىلىمدارى شىن مەنٸسٸندەگٸ تەۋەلسٸزدٸك كەزەڭٸندە ۇلتتىق ەۋەز قانداي بولۋى كەرەكتٸگٸن ايعاقتاعان ەدٸ. الايدا, سول قالپىندا زاڭدى جالعاسىن تاپپاي, ورتا جولدان كەسٸلدٸ. بٸز سٶز جٷزٸندە بولعانىمەن, ٸس جٷزٸندە تولىق ازاتتىققا جەتپەپپٸز, ٸرگەدە بۇرناعى يمپەرييالىق ٶكتەم پيعىلمەن ەر ٸسٸڭە ارالاسىپ وتىرعان الپاۋىت كٶرشٸڭ بار, ٸشتە باياعى قۇلدىق سانادان قۇتىلماعان, تەك ٶزٸنٸڭ بٸر كٷندٸك تىنىشتىعى مەن باراقاتىن عانا ويلايتىن قورعانشاق ٶكٸمەتٸڭ بار. ەيتسە دە, وسى 2001-2006 جىلدار ارالىعى, قايتكەندە دە بٸرشاما ۇزاق, ٶرٸستٸ, كەڭٸستٸ زاماندا ەركٸن ويلى, ەرٸ باتىل مينيستر قالىپتاعان ۇلتتىق تۇرعىداعى جازبالار مٷلدە جويىلىپ كەتپەگەن شىعار, ۋاقىت وزا كەلە ەفيرگە قايتادان جول اشىپ, جۇرتشىلىق الدىنا تارتىلىپ جاتسا, ەلٸ دە قانشاما يگٸلٸككە ۇيىتقى بولار ەدٸ دەپ ويلايمىن. قايتكەندە, ٸز-تٷسسٸز, اۋاعا سٸڭٸپ جوعالعان جوق, كەيٸنگٸ قاۋىمنىڭ كٶڭٸلٸن اشتى, وي-ساناسىنا قوزعاۋ سالدى, ياعني, قازاق رۋحانيياتىنداعى قاجەتتٸ قىزمەتٸن اتقارىپ كەتتٸ.
عالىم دوسكەن وسىنشاما ۇلاعاتتى قىزمەتٸ ٷشٸن ٶكٸمەتٸمٸزدەن العىس المادى, كەرٸسٸنشە, قۋدالانعان, تٸپتٸ, ازات باسىنا قاتەر تٶنگەن كەزٸ بار. بٷگٸنگٸ اتاۋسىز تيىم زامانىندا تاراتىپ ايتپاي-اق قويالىق. جۇرتشىلىق كٶكەيٸنەن ورىن الدى, حالقىنا ۇمىتىلماس قىزمەت جاسادى – بۇدان ارتىق نە كەرەك.
وسى سوڭعى, ٷلكەن مانسابىندا جٷرگەندە عالىمنىڭ مەنٸمەن كٷندەلٸكتٸ حابارلاسۋعا مۇرشاسى كەلە بەرمەيتٸن. كورپوراتسييانىڭ جەنە بٸر ٷلكەن باستىعى تۇرسىنجان شاپاي ارقىلى عانا جالعاسىپ تۇردىق. ٶزٸ باستىق بولعان ادام باسقانىڭ باسشىلىعىنا قول سۇعىپ, اقىل بەرۋگە تيٸس ەمەس, ەيتكەنمەن جالپى ريزاشىلىق ٷستٸنە كەيبٸر كەزدە, كەيبٸر جاۋاپتى حابارعا قاتىستى كەڭەس قوسار ەدٸم, ونىڭ ٸشٸندە, بٸر جولى جۋرناليست ەتيكاسىنا قاتىستى رەنٸش ايتقانىم بار. اقىرى, عالىم سىرعاناپ, پراگاعا كەلگەن كەزٸندە اعالى-ٸنٸلٸ قاتىناسىمىز بۇرىنعىدان دا جاقىن, جاڭا بٸر قالىپقا كٶشكەن ەدٸ.
مەن عالىم دوسكەننٸڭ ۇزاق جىلدارعى قالامگەرلٸك جۇمىسىن, ستسەناريست, رەجيسسەر, پروديۋسەرلٸك قىزمەتٸن تٸزبەلەپ ايتايىن. الايدا, تەلە-راديو كورپوراتسيياسىنان سوڭعى «ەل» پروديۋسەرلٸك ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ رەتٸندە اتقارعان ٶنٸمدٸ جۇمىستارىن اتاماي كەتۋ مٷمكٸن ەمەس. ونىڭ ٸشٸندە مەن قالىپتاعان «شىڭعىسحان» ەپوپەياسىنىڭ تٶرت تومىن بٸرٸنەن سوڭ بٸرٸڭ, بٶگەلٸسسٸز, سول قالپىندا باستىرىپ شىعارعانى ٶز الدىنا بٸر تاۋاريح. ودان دا زورى – ۇلتتىق رۋحانييات تارابىنداعى ٷزدٸك ٷلگٸ – «قازاقتىڭ دەستٷرلٸ 1000 ەنٸ» مەن «قازاقتىڭ دەستٷرلٸ 1000 كٷيٸ» اتالاتىن, انتولوگييالىق ەۋەزدٸ جيناقتار.
ۇلتىمىزدىڭ عاجايىپ ەندەرٸ مەن كٷيلەرٸن حح عاسىردىڭ 20-30 جىلدارىندا العاش رەت جيناقتاپ, نوتاعا تٷسٸرٸپ, ۇمىتپاستىق دەرەجەگە جەتكٸزگەن – ٸزگٸ, كەمەڭگەر الەكساندر زاتاەۆيچ بولعانى بەلگٸلٸ. بۇدان سوڭ بۇل سالادا اتاۋلى, جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزٸلگەن جوق. قازاقتىڭ مەڭگٸلٸك ەۋەزٸ ەر تاراپتا, بىتىراپ, شاشىراپ جاتتى. مٸنە, وسى بٸر يگٸلٸكتٸ, ساۋاپتى, ەرٸ اسا قاجەتتٸ شارۋانى عالىم دوسكەن ٶزٸنٸڭ تٸكەلەي مٸندەتٸنە بالاپتى. سىرت قاراعاندا, وپ-وڭاي سيياقتى. ەر كەزدەگٸ گرامما-جازبالاردى تەرٸپ الىڭىز دا, جيناقتاپ باستىرىڭىز. انىعى – مٷلدە كەرٸسٸنشە شىعىپتى. ەڭ تانىمال دەگەن ەن مەن كٷيدٸڭ بٸرنەشە نۇقساسى, ەرقيلى ورىندالۋى بار. ونىڭ ٷستٸنە, بۇرناعى, سوڭعى جازبالاردىڭ كٶبٸنٸڭ ساقتالۋ ساپاسى تٶمەن. بۇل دا بەرٸدەگٸ قيىندىقتار. انىعى – ەجەلگٸ ەن مەن كٷيدٸڭ كٶبٸ ۇمىتىلعان, تاڭباعا تٷسپەگەن. ەۋەلدە عالامات اشارشىلىق بولدى, وعان جالعاس سوۆەتتٸك رەپرەسسييا, ەلەمدٸك سوعىس. بۇدان كەيٸن دە وڭىپ كەتكەنٸمٸز شامالى… ەندٸ عالىم مەن ونىڭ كٶمەكشٸلەرٸ اتا-قازاقتىڭ بۇرىنعى-سوڭعى بار ەۋەزٸن تٷگەندەمەك بولادى. ول ٷشٸن… قولدا بار قويمانى تٷبٸنەن قوپارۋ عانا ەمەس, باسقا تاراپتى دا سٷزٸپ شىعۋ قاجەت. ياعني, سوۆەت شەكاراسىنان تىس قالعان قازاقتار. مەن بٸردە ەيگٸلٸ مىڭ ەندٸ سانامالاي وتىرىپ تەكسەرسەم, سونىڭ ٸشٸندەگٸ حالىق ەۋەندەرٸن جيناقتاعان تٶرت جٷز نۇسقانىڭ تەڭ جارىمى – ارعى بەت, قىتاي قازاقتارىنان كەلگەن ەكەن. ەندٸ سالىستىرىپ قاراڭىز. مىنا جاقتا – قازاقستان, قالىڭ قازاق, ارعى جاقتا – وسى قازاقتىڭ ەلدەبٸر بٶلشەگٸ عانا, الايدا, قوسقان ٷلەس – تەڭگە جاقىن. بۇل نە? ويلاپ تۇرساڭىز, مۇنداعى قازاق قييامەتتٸڭ قىل كٶپٸرٸنەن ٶتتٸ, بارىنان تٷگەلگە جۋىق ايىرىلدى. ارعى قازاقتىڭ دا جەتٸسكەنٸ جوق, ەيتكەنمەن, جاپپاي گەنوتسيدكە ۇشىرامادى. نەتيجەسٸندە, ٶز ايماعىندا بارعا قوسا, بۇل جاقتاعى, جالپى قازاققا تەن, ەجەلگٸ نۇسقالاردى تولىعىراق ساقتاپتى. مٸنە, وڭدى كٶزقاراس, وسىنشاما ۇتىمدى, پاراساتتى ھەم تيياناقتى جۇمىس نەتيجەسٸندە اتا-قازاقتىڭ بار مۇراسى, ارعى جاق, بەرگٸ جاق دەمەي, بار ورتاعىمەن, بٸر انتولوگييا قۇرامىنا تٷيٸسٸپ وتىر. ەن عانا ەمەس, كٷي اتاۋلى دا.
ەرينە, ٶز كەزٸندە ونداعان بٸلگٸر مامان اتقارعان قىرۋار جۇمىس. مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ تارابىنان قولداۋ تاعى بار. الايدا, نەگٸزگٸ ۇيىمداستىرۋشى, ەڭ باستىسى – باعىت بەرۋشٸ عالەكەڭ بولعانى انىق.
مەن وسى شاعىن لەبٸزدٸ «عالەكەڭ» دەپ باستاسام, ەندٸ عالەكەڭ دەپ تٷيٸندەگەلٸ وتىرمىن. مەنٸڭ عالىم اتتى تاعى بٸر باۋىرىم بار. عالىم بوقاش. كٶپ بۇرىن الماتىدا جالعاستىق, ودان كەيٸن پراگادا, مەنٸڭ ەدٸگە بالاممەن ەرٸپتەس قىزمەت اتقاردى. ەندٸ امەريكادا قاتارلاس تۇرىپ جاتىرمىز. كەيٸنگٸ بۋىندا مەن تانىعان تەرەڭ جٸگٸتتەردٸڭ بٸرٸ. وسى ەكٸ عالىم قاباتتاسقان سوڭ, ٷلكەنٸن ۇلىقتاپ, عالەكە دەيتٸن بولدىم. مەن عانا ەمەس, بٸزدٸڭ ٷيدەگٸ جەڭگەسٸ جەنە كٸشٸ عالىمنىڭ ٶزٸ دە. ال بٸزدٸڭ بالالار مەن نەمەرەلەر عالەكەڭ اعا دەپ سٶيلەيدٸ. اناۋ بٸر جىلى الماتىدا, تۇرسىنجان «عالىم» دەپ تٶتەلەپ وتىرعاندا, بٸر تٷرلٸ سٶلەكەت كٶرٸنەدٸ ەكەن, قولما-قول تٷزەتۋ جاسادىم, سەن دە عالەكەن دەپ ايت دەپ. قازاق رەسٸمٸ - مەنٸڭ ەرەكشە قۇرمەتٸم.
باياعى ورالحان مارقۇم بٶكەەۆ مەنەن ٷش جاس كٸشٸ ەدٸ. كٸشٸ بولسا دا كەۋدەسٸ بار عوي. بٸردە دوس-جار داستارقان باسىندا: «مۇحا, ارامىز نەبەرٸ ٷش جاس, مەن سٸزدەن قاشانعى كٸشٸ بولا بەرەم», - دەدٸ. سوندا ايتتىم: «توقسانعا كەلگەندە دە مەنٸ قۋىپ جەتە المايسىڭ, قاشاندا مەن – ٷلكەن, سەن – كٸشٸ» دەپ. مويىنداپ قويعان. سول وراش مەنٸڭ ەلۋٸمە جەتپەي كەتتٸ. وبال, ٷلكەن ٶكٸنٸش. شىندىعىندا جاسى كٸشٸنٸڭ الدىڭعى اعانى قۋىپ جەتۋٸ – ەدەپكٸ جاعداي ەكەن. الدىمەن ەلۋگە كەل, ودان سوڭ الپىس, جەتپٸس. ٶكشەلەپ وتىراسىڭ. اقىرى, تٷپتٸڭ تٷبٸندە, جٷزگە جەتٸپ, وزىپ كەتۋٸڭ دە مٷمكٸن.
ەندٸ وسى عالەكەڭە الپىستىڭ ٶرٸندە ايتار تٸلەگٸم:
سەن قايتكەندە باقىتتى ادامسىڭ. ەل-جۇرتىڭا ويداعىداي قىزمەت جاسادىڭ. ۇل مەن قىز – تٶرت پەرزەنت ٶسٸردٸڭ, ەندٸ نەمەرەلەردٸ قىزىقتىرىپ وتىرسىڭ. «اۋىرىپ تۇردىڭ, اۋناپ تۇردىڭ» دەگەندەي, قازٸرگٸ دەنساۋلىعىعىڭ تٸپە, تٸپە, ٶتە جاقسى. مٸنە, اسقارالى الپىسقا القىنباي جەتٸپ وتىرسىڭ. الدا – جٸگەرلٸ جەتپٸس تۇر. ودان ەرٸ – سەكسەننٸڭ سەڭگٸرٸ. ياعني, مەنٸڭ ٶكشەمدٸ باستىڭ دەگەن سٶز. بۇل كەزدە اعاڭ دا توقساندى جەمٸرٸپ قالسا كەرەك. اشىلىپ ايتسام, ٶتكەن مەرەكەلٸ كٷنٸ ٶزٸمە توقسان جەتٸ دەگەن مەجە قويدىم. وسى جاقىندا, دٷنيەگە جاڭا كەلگەن توقاي-تەمٸر دەگەن نەمەرەمنٸڭ ون سەگٸز جاسىنا تەڭەپ, تاعى بٸر جىل قوستىم. سەن ٶز تارابىڭنان جەنە بٸر جاس ٷستەمەلەپ, جامبىل اتامنىڭ شاپانىنا وران. ودان ارعىنى ٶزٸڭ بٸلەسٸڭ. تەڭٸرٸنٸڭ قالاۋى بويىنشا, جٷزدەن اسۋ دا قيىن ەمەس. ەڭ باستىسى – قاشاندا باسىڭ اۋىرماسىن, ەڭبەگٸڭ توقىراماسىن, تٶڭٸرەگٸڭ تٷگەل, ەل-جۇرتىڭ امان بولسىن!
مۇحتار ماعاۋين,
سيلۆەر سپريڭ, مەريلەند, اقش.
