بٷگٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸن دامىتۋدىڭ 2017–2021 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان جۇمىستار از ەمەس. بۇعان «ازاماتتارعا ارنالعان ٷكٸمەت» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسى» كوممەرتسييالىق ەمەس اكتسيونەرلٸك قوعامىنىڭ الماتى وبلىسى بويىنشا جەر كاداسترى جەنە جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸ تەحنيكالىق تەكسەرۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ قوسىپ وتىرعان ٷلەسٸ قوماقتى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2016 جىلعى 9 قىركٷيەكتە ٶتكەن قر ٷكٸمەتٸنٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا اۋىلشارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنە اتالعان باعدارلامانى ٸسكە اسىرۋ جٶنٸندە ناقتى مٸندەتتەر جٷكتەگەن بولاتىن. وسى رەتتە قازٸر نارىقتا سۇرانىسقا يە, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ باستى ماقساتتىڭ بٸرٸنە اينالىپ وتىر. سونىمەن بٸرگە ۇساق جەنە ورتا شارۋاشىلىقتاردى اۋىلشارۋاشىلىعى كووپەراتسيياسىنا تارتۋ, ٸشكٸ نارىقتى مولىقتىرۋ جەنە وتاندىق ٶنٸمنٸڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸن دامىتۋ, سونداي-اق, مەملەكەتتٸك قارجىلىق قولداۋ شارالارىن تيٸمدٸ قولدانىپ, سۋ, جەر رەسۋرستارىن تيٸمدٸ پايدالانۋعا جاعداي جاساۋ, اۋىلشارۋاشىلىعى تاۋار ٶندٸرۋشٸلەرٸن تەحنيكا جەنە حيمييالاندىرۋ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ ارتتىرۋ, ساۋدا-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, عىلىمي-تەحنولوگييالىق, كادرلىق جەنە اقپاراتتىق-ماركەتينگتٸك قامتاماسىز ەتۋ نەگٸزگٸ مٸندەتتەردٸڭ قاتارىندا.
اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن ەلدٸڭ ازىق-تٷلٸك جەنە ەكونوميكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن, سونداي-اق, اۋىلدىق اۋماقتاردىڭ ەڭبەك جەنە قونىستانۋشىلىق ەلەۋەتٸن قالىپتاستىراتىن ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى سەكتورى سانالادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸن ەرٸ قاراي دامىتۋدا جاقسى پەرسپەكتيۆالارعا يە مايلى جەنە ەتتٸ سەكتورلاردىڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸ كٷشەيۋدە.
تەۋەلسٸزدٸك كەزەڭٸندە توعىز باعدارلامالىق قۇجات ەزٸرلەندٸ. ولاردىڭ نەگٸزٸندە اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸ سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياسات ٸسكە اسىرىلدى. باعدارلامالاردى تولىقتاي تٸزٸپ شىعاتىن بولساق, ولار: 1991–1995 جىلدارعا جەنە 2000 جىلعا دەيٸنگٸ كەزەڭگە ارنالعان «اۋىل» ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ باعدارلاماسى, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸن دامىتۋدىڭ 1993 – 1995 جەنە 2000 جىلعا دەيiنگi كەزەڭگە ارنالعان تۇجىرىمدامالىق باعدارلاماسى, اۋىلشارۋاشىلىعى ٶندٸرٸسٸن دامىتۋدىڭ 2000 – 2002 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى, 2003 – 2005 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك اگرارلىق ازىق-تٷلٸك باعدارلاماسى, اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋدىڭ 2004–2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸن تۇراقتى دامىتۋدىڭ 2006–2010 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى, قر اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸن تۇراقتى دامىتۋدىڭ 2006 – 2010 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىن iسكە اسىرۋ جٶنiندەگi بiرiنشi كەزەكتەگi شارالار باعدارلاماسى, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ 2010–2014 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاما جەنە قر اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ 2013–2020 جىلدارعا ارنالعان «اگروبيزنەس–2020» باعدارلاماسى.
تاماق ٶنٸمدەرٸنٸڭ ايتارلىقتاي سۇرانىسقا يە تٷرلەرٸنە باسا نازار اۋدارىلا وتىرىپ, اۋىلشارۋاشىلىعى ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸن ۇلعايتۋ جەنە قايتا ٶڭدەلگەن اۋىلشارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ ەكسپورتىن دامىتۋ ماقساتىندا بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ٶنٸمدٸ باستاپقى قايتا ٶڭدەۋ, ساقتاۋ, ٶتكٸزۋ ٷشٸن قولايلى جاعداي جەنە ينفراقۇرىلىم جاساۋ جولىمەن اۋىلشارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەردٸ مەملەكەتتٸك قولداۋمەن بارىنشا قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. قر اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸن دامىتۋدىڭ 2017–2021 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2016 جىلعى 9 قىركٷيەكتەگٸ ەل ٷكٸمەتٸنٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرماسىنا, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا بەلگٸلەنگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىن دامىتۋدىڭ ستراتەگييالىق ماقساتتارىنا جەنە «قازاقستان – 2050» ستراتەگيياسىنا سەيكەس ەزٸرلەندٸ.
وسىلايشا, اتالعان باعدارلاما اۋىلشارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ اسا قاجەت تٷرلەرٸ بويىنشا حالىقتىڭ ٸشكٸ قاجەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە, ماقساتقا باعىتتالعان ەكسپورتتىق ساياساتتى ايقىنداۋعا باعىتتالماق. باعدارلاما اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸن دامىتۋدىڭ «اگروبيزنەس – 2017» باعدارلاماسى مەن قازاقستاننىڭ سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن ينتەگراتسييالاۋ نەگٸزٸندە ەزٸرلەندٸ. قازاقستاننىڭ اۋىلشارۋاشىلىعى القاپتارىنىڭ جالپى الاڭى 177,8 ملن. گەكتاردى, ونىڭ ٸشٸندە جايىلىمدار 146,9 ملن. گەكتاردى, ەگٸستٸك پەن تىڭايعان جەرلەر 26,7 ملن. گەكتاردى, شابىندىقتار 4,2 ملن. گەكتاردى قۇرايدى. رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە جەر ساپاسىنىڭ ناشارلاۋىنا, توپىراق قۇرامىندا قاراشٸرٸك پەن قورەكتٸ زاتتاردىڭ, ٶسٸمدٸكتەردٸڭ تٷرلٸ قۇرامى مەن ونىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندەۋٸنە قاتىستى تۇراقتى ٷردٸس بايقالۋدا, بۇل اۋىلشارۋاشىلىعى ٶندٸرٸسٸنٸڭ ەلەۋەتٸن تٶمەندەتەدٸ. جىرتىلعان القاپتاردىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋ جەنە جايىلىمداردى سۋلاندىرۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار تولىق كٶلەمدە جٷرگٸزٸلمەيدٸ. اۋىلشارۋاشىلىعى القاپتارىنىڭ ساپالىق جاي-كٷيٸن كٶرسەتەتٸن توپىراقتىق جەنە گەوبوتانيكالىق زەرتتەۋلەردٸڭ ساپالى ماتەريالدارىمەن نەبارى 27,8 ملن. گەكتار قامتاماسىز ەتٸلگەن, بۇل جالپى تۇتىنۋدىڭ 14,8 پايىزىن قۇرايدى.
سونىمەن قاتار, اۋىلشارۋاشىلىعى جەرلەرٸنٸڭ ساپالىق جاي-كٷيٸ تۋرالى اقپارات ولاردى ۇتىمدى جەنە تيٸمدٸ پايدالانۋدىڭ نەگٸزٸ سانالادى. بۇدان باسقا, اۋىلشارۋاشىلىعى القاپتارىنىڭ ساپاسى ولاردىڭ كاداسترلىق (باعالاۋ) قۇنىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ, ول تٷزەتۋشٸ كوەففيتسيەنتتەردٸ قولدانا وتىرىپ, جەرگە ارنالعان تٶلەمنٸڭ بازالىق مٶلشەرلەمەسٸ نەگٸزٸندە ايقىندالادى. توپىراقتىق جەنە گەوبوتانيكالىق زەرتتەۋلەردٸڭ ساپالى ماتەريالدارى بولماۋىنا بايلانىستى كوەففيتسيەنتتەر 1990 جىلعا دەيٸن دايىندالعان ماتەريالدار بويىنشا قولدانىلادى. ٸزدەستٸرۋ, جەرگە ورنالاستىرۋ جەنە جەر-كاداسترلىق جۇمىستاردىڭ باسقا تٷرٸمەن قاتار جوعارىدا كٶرسەتٸلگەن زەرتتەپ-قاراۋلار نەتيجەلەرٸ قر مەملەكەتتٸك جەر كاداسترى مەلٸمەتتەرٸن قالىپتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتەدٸ.
مەملەكەتتٸك جەر كاداسترىن جٷرگٸزۋدٸ قر اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترلٸگٸنٸڭ «ازاماتتارعا ارنالعان ٷكٸمەت» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسى» كوممەرتسييالىق ەمەس اكتسيونەرلٸك قوعامى جٷزەگە اسىرادى. مەملەكەتتٸك جەر كاداسترىن جٷرگٸزۋ بويىنشا جۇمىستاردى قارجىلاندىرۋدى جەنە ۇيىمداستىرۋدى قر اۋىلشارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ كوميتەتٸ جٷزەگە اسىرادى. «جەر زاڭناماسىنىڭ كەيبٸر نورمالارىن قولدانۋعا موراتوريي ەنگٸزۋ تۋرالى» قر پرەزيدەنتٸنٸڭ 2016 جىلعى 6 مامىرداعى № 248 جارلىعىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى» مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2016 جىلعى 18 تامىزداعى № 308 جارلىعىمەن قولدانىستاعى موراتوريي 2021 جىلعى 31 جەلتوقسانعا دەيٸن ۇزارتىلدى. بۇل شەشٸم قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ٶكٸمٸمەن قۇرىلعان جەر رەفورماسى جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ ۇسىنىسى بويىنشا قابىلداندى جەنە اۋىلشارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردٸڭ ساندىق جەنە ساپالىق جاعدايى تۋرالى شىنايى اقپارات الۋ قاجەتتٸگٸنە نەگٸزدەلگەن. وسى ماقساتپەن موراتورييدٸڭ قولدانىسى كەزەڭٸندە رەسپۋبليكانىڭ جەر قورىنا تالداۋ جٷرگٸزۋ قاجەت.
جالپى العاندا اۋىلشارۋاشىلىعى القاپتارىنىڭ مٶلشەرٸ تۋرالى شىنايى اقپارات الۋ ٷشٸن ٸرٸ اۋقىمدى توپىراقتىق جەنە گەوبوتانيكالىق زەرتتەپ قاراۋ جەنە كەمٸندە 66 ملن. گەكتار الاڭنىڭ توپىراعىنا بونيتتەۋ جٷرگٸزۋ قاجەت. جٷرگٸزٸلگەن ٸزدەستٸرۋلەر قورىتىندىلارى بويىنشا توپىراقتىق جەنە گەوبوتانيكالىق كارتالار قاعاز تاسىعىشتا ساقتالادى, بۇل ولاردى حالىققا جەنە مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارعا تيٸستٸ اقپارات ۇسىنۋ بويىنشا قىزمەتتەر كٶرسەتۋ ٷشٸن پايدالانۋدى بٸرشاما قيىنداتادى. وسىعان بايلانىستى, قولدا بار توپىراقتىق جەنە گەوبوتانيكالىق ٸزدەستٸرۋلەردٸ ولاردى پايدالانۋدىڭ بارلىق كەزەڭٸ ٸشٸندە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ, تالداۋلار جٷرگٸزۋ, قاجەتتٸ انىقتامالاردى, كەستەلەردٸ, دياگراممالاردى, تاعى باسقالارىن قالىپتاستىرا وتىرىپ, توپىراق جەنە ٶسٸمدٸك جابىنى پارامەترلەرٸنٸڭ ٶزگەرۋ قارقىنىن قاداعالاۋ مٷمكٸندٸگٸ ٷشٸن ەلەكتروندىق فورماتقا اۋىستىرۋ جەنە جاڭا ماتەريالداردى ەلەكتروندىق فورماتتا دايىنداۋ قاجەتتٸلٸگٸ بار.
اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸن دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىندا «ازاماتتارعا ارنالعان ٷكٸمەت» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسى» كوممەرتسييالىق ەمەس اكتسيونەرلٸك قوعامىنىڭ الماتى وبلىسى بويىنشا فيليالى – جەر كاداسترى جەنە جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸ تەحنيكالىق تەكسەرۋ دەپارتامەنتٸمەن 2017 جىلى الماتى وبلىسى پانفيلوۆ, ەڭبەكشٸقازاق جەنە جامبىل اۋداندارى بويىنشا 272,2 ملن. تەڭگەگە 515,0 مىڭ گەكتار اۋىلشارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەرگە توپىراق زەرتتەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. وسى باعدارلاما بويىنشا بيىل 345,8 ملن. تەڭگەگە 850,0 مىڭ گەكتار اۋىلشارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەرگە توپىراق زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ پانفيلوۆ جەنە جامبىل اۋداندارىندا اياقتالىپ, كەربۇلاق اۋدانىندا جۇمىستى جٷرگٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازٸرگٸ كەزدە كەرەكتٸ قۇرال-جابدىق, كٶلٸك جەنە زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنيكامەن قامتىلۋ ٷشٸن دايىندىق جٷرۋدە.
جوعارىدا ايتىلعانداي اۋىلشارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەلەرٸ جەكەمەنشٸككە بەرٸلگەن, ولاردى مەملەكەت نەمەسە مەملەكەتتiك جەر پايدالانۋشىلار جالعا بەرگەن كەزدە جەر ۋچاسكەلەرi ٷشiن تٶلەماقىنىڭ بازالىق ستاۆكالارىن, جالداۋ قۇقىعىن ساتۋ تٶلەماقىسىنىڭ مٶلشەرiن جەنە مەملەكەتتٸك مەنشٸكتەگٸ جەنە جەر پايدالانۋعا بەرٸلمەگەن جەر ۋچاسكەلەرٸنە جەكەشە سەرۆيتۋت بەلگٸلەۋ ٷشٸن تٶلەماقى مٶلشەرٸن قر ٷكiمەتi بەلگiلەيدi. ال وبلىس ورتالىقتارىندا, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا, استانادا, وبلىستىق جەنە اۋداندىق ماڭىزى بار قالالاردا, كەنتتەر مەن اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردە جەر ۋچاسكەلەرi جەكەمەنشiككە بەرiلگەن كەزدە ولار ٷشiن تٶلەماقىنىڭ بازالىق ستاۆكالارى جەرگٸلٸكتٸ جاعدايلار مەن ەرەكشەلٸكتەرگە قاراي وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ, استانانىڭ ٶكٸلدٸ جەنە اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ بٸرلەسكەن شەشٸمدەرٸمەن بەلگiلەنەدi. دەپارتامەنت وسى بەلگٸلەنگەن تٶلەماقىنىڭ بازالىق ستاۆكالارىنا تٷزەتۋ كوەففيتسيەنتتەرiن قولدانۋ ارقىلى شىعارىلاتىن كاداسترلىق (باعالاۋ) قۇنىن انىقتايدى.
جانبەك ەبٸشەۆ,
«ازاماتتارعا ارنالعان ٷكٸمەت» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسى» كوممەرتسييالىق ەمەس اكتسيونەرلٸك قوعامىنىڭ الماتى وبلىسى بويىنشا فيليالى جەر كاداسترى جەنە جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸ تەحنيكالىق تەكسەرۋ
دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى
