فوتو: Shutterstock
قازاقستاندا ٶتكەن جىلى 1800-دەن استام بالا سىنىپتاستارى مەن مۇعالٸمدەر تاراپىنان بوۋلينگ تۋرالى باس پروكۋراتۋرانىڭ Telegram-ارناسىنىڭ چات-بوتىنا جەنە مەكتەپتەردەگٸ QR-كودتار ارقىلى حابارلاعان. تەكسەرۋ نەتيجەسٸندە 200-گە جۋىق ادام جاۋاپقا تارتىلعان. سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا ەلدە بالالاردىڭ 20% -عا جۋىعى ارا-تۇرا بۋللينگكە ۇشىرايدى.وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-مينيسترٸ ەدٸل وسپاننىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا بۋللينگ وقيعالارى 2024 جىلى 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 5% تٶمەندەگەن. ول بالالاردىڭ بٸر بٸرٸنە ەلٸمجەتتٸك كٶرسەتۋٸنٸڭ ەر تٷرلٸ سەبەبٸ بولادى دەيدٸ.
«مۇندا مەسەلەنٸ كەشەندٸ تٷردە قاراۋ قاجەت. سەبەپتەرٸ ەرتٷرلٸ. نەگٸزگٸ سەبەپتەردٸڭ بٸرٸ – ينتەرنەت. بالالارعا گادجەتتەر قولجەتٸمدٸ. ەكٸنشٸ نەگٸزگٸ سەبەپ – اتا-انالاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ. بٷكٸل قوعام, دەپۋتاتتار, ٷكٸمەت, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار, باق – وسى باعىتتا بٸرگە جۇمىس ٸستەپ, حالىقتى, اتا-انالاردى اقپاراتتاندىرۋ قاجەت», – دەدٸ ۆيتسە-مينيستر مەجٸلٸس كۋلۋارىندا جۋرناليستەردٸڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرۋ كەزٸندە.
جاقىندا سەمەيدە 6-سىنىپ وقۋشىسىن جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى سوققىعا جىققانى تۋرالى جازعان بولاتىنبىز. بۇل وقيعا قوعامدا رەزونانس تۋدىردى. وقيعا بويىنشا قىلمىستىق ٸس قوزعالىپ, زارداپ شەككەن بالامەن پسيحولوگ جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن پوليتسييا حابارلاعان. ال بالا قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل دينارا زەكيەۆا 25 اقپاندا اباي وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ بەرٸك ۋەليمەن كەمەلەتكە تولماعاندار اراسىنداعى قىلمىستىڭ الدىن الۋ مەسەلەلەرٸن جەنە سەمەيدە جاسٶسپٸرٸمدەر تاراپىنان جاسالعان قىلمىستى تالقىلاعانىن ايتتى. تەربيە جۇمىستارىنا سالعىرت قاراعانى ٷشٸن «جاس ۇلان» ەرلەر ليتسەيٸنٸڭ ديرەكتورى سٶگٸس الدى. ال تٶبەلەستٸ ۇيىمداستىرعان وقۋشىلار وقىعان مەكتەپتٸڭ ديرەكتورى قىزمەتٸنەن كەتتٸ. سونداي-اق سوققىعا جىعىلعان بالاعا قازاقستاندىقتار 24 ميلليون تەڭگە جيناپ بەردٸ.
مەكتەپتەگٸ بۋللينگ تەربيەدەن كەتكەن قاتەلٸك پە? Ult.kz تٸلشٸسٸ بۇل سۇراقتى مەجٸلٸس دەپۋتاتى رينات زايتوۆقا قويدى.
«بۇل كەشەگٸ سەمەيدە بولعان وقيعا عانا ەمەس, جالپى قازاقستاندا وسىنداي كٶپ وقيعالار بولعان. بۇل نەنٸڭ نەتيجەسٸ? بٸز ۇرپاق تەربيەسٸن دالاعا تاستاپ العانىمىزدىڭ نەتيجەسٸ. جاساندىلىق بولدى. بٸز ۇرپاقتى بىلاي تەربيەلەيمٸز دەپ, جينالىپ الىپ, قولىنا جالاۋ ۇستاتىپ قويۋ, بٸراق كەز كەلگەن جاسٶسپٸرٸم بالا كەلەشەك وسى مەملەكەتتٸڭ تٸزگٸنٸن ۇستايتىن ازامات ەكەنٸن بويىنا سٸڭٸرٸپ, ابايدىڭ بٸز جيٸ ايتاتىن «ادام بولام دەسەڭٸز» دەگەن بەس قاعيداتىن بويىنا سٸڭٸرٸپ ٶسٸرمەيٸنشە وسىلاي بولا بەرەدٸ. ٶيتكەنٸ جاھاندانۋدىڭ بارىسىندا بٸزدە كەز كەلگەن اقپاراتقا قول جەتكٸزە الادى بٸزدٸڭ بالالار. تٸپتٸ 13 جاستان اسقان بالالار جاسىرىن تەلەگرامم ارنالاردان پورنوگرافييالىق سايتتارعا دا كٸرە الادى. ول جاسىرىن ەمەس. جەكە تٷسٸرٸلٸپ جاتقان سەريالداردى كٶرٸڭٸز, تەك ناشاقورلىق, زورلىق زومبىلىق, الاياقتىق جايىندا. جانىندا يدەولوگييالىق ەشقانداي قۇرال جوق. مەن كەشە عانا «بولماعان بالالىق شاق» دەگەن كينونىڭ تۇساۋكەسەرٸندە بولدىم, مٸنە يدەولوگييالىق قۇرال دەگەن وسىلاي بولۋى كەرەك. دەل سول كينونىڭ اياسىنداعىداي. ول بولمايىنشا قاتٸگەزدٸك قايتالانا بەرەدٸ», -دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار دەپۋتات كەدەيشٸلٸكتٸڭ ارتۋىنا بايلانىستى وتباسىنداعى ٷلكەن پروبلەمالار مەن جانجالدار بولاتىنىن ايتتى. سوندىقتان بۇل پروبلەماعا تەك اتا-انا, مەكتەپ نەمەسە ٷكٸمەتتٸڭ كٸنەسٸ دەپ قاراۋعا بولمايدى دەپ وتىر.
ايتا كەتەيٸك, 2024 جىلى بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا 3 نەگٸزگٸ زاڭ قابىلداندى. Ult.kz تٸلشٸسٸ دەپۋتاتى رينات زايتوۆتان «جاڭادان قابىلدانعان زاڭنىڭ كٷشٸمەن بالالار اراسىنداعى بۋللينگتٸ ازايتا الامىز با?» دەپ سۇرادى.
«مەسەلەنٸ جازالاۋمەن شەشۋ مٷمكٸن ەمەس, ايىپپۇل دەدٸك, ايىپپۇل جول اپاتتارىن ازايتتى ما? جوق. بٸز پروبلەمانى ٷستٸنەن قازا بەرەمٸز. ٷستٸنەن قازباۋىمىز كەرەك. ول تەرەڭدەي بەرەدٸ. استىنان قارسى الىپ الۋىمىز كەرەك. بٸز ايىپپۇل سالاتىن ادامداردى تەربيەلەمەۋٸمٸز كەرەك, سول ايىپپۇلدى تۋدىرمايتىن ۇرپاق تەربيەلەۋٸمٸز كەرەك», -دەيدٸ دەپۋتات.
سونىمەن قاتار رينات زايتوۆ بٸز ۇرپاعىمىزدى قانداي ۇرپاق ەتٸپ تەربيەلەپ شىعاراتىنىمىزدى انىقتاپ الۋىمىز كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ.
«يدەولوگييا, يدەولوگييا دەيمٸز. نەنٸڭ يدەولوگيياسى? زۇلىمدىقتىڭ يدەولوگيياسىن با, دٸننٸڭ يدەولوگيياسىن با, قازاقستاننىڭ ٶركەندەۋٸ, الاش يدەولوگيياسىن سٸڭٸرەمٸز بە, وسىنى انىقتاپ الۋىمىز كەرەك», -دەپ وتىر ول.
دەپۋتاتتىڭ پٸكٸرٸنشە جاس ۇرپاققا ٷلٸ بولارلىق تۇلعالار قازٸر ورتامىزدا جٷر.
«قاراپايىم مىسال ايتايىن, بٸز سايلاۋ كەزٸندە بٸر توپ دەپۋتات جٷردٸك. سول كەزدە وقۋشى بالالار بٸرٸنشٸ جٷگٸرەتٸن ادام اسحات ايماعامبەتوۆ بولدى. ٶيتكەنٸ ولار ٷشٸن ول مينيستر بولعان, مۇعالٸمدەردٸڭ سٷيٸكتٸسٸ, ول ٶزٸنٸڭ تۇلعالىعى قالىپتاسقان. ارداق نازاروۆتى بارعان جەردە سپورتسمەن بولامىن دەيتٸن بالالار ٷلگٸ تۇتادى. سول سيياقتى ەر سالادا ٷلگٸ بولارلىق تۇلعالار جٷر», -دەيدٸ رينات زايتوۆ.
