مەكتەپ شاحماتى قۇرلىقتاردى بٸرٸكتٸرەدٸ: الماتىداعى تۋرنيردٸڭ قورىتىندىسى

فوتو: ۇيىمداستىرۋشىلاردان

الماتىدا World Schools Team Championship 2026-نىڭ ازييالىق كونتينەنتتٸك كەزەڭٸ اياقتالدى. چەمپيوندىقتى ٶزبەكستاننىڭ تاشكەنت قالاسىنداعى Wisdom School كومانداسى جەڭٸپ الدى. ول 2026 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ٶتەتٸن گراند-فينالعا جولداما الدى. قازاقستاننىڭ ٷزدٸك كومانداسى — استانالىق SEED Uniker School — 4-ورىنعا يە بولدى.

تۋرنير ۇيىمداستىرۋشىلارى: حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسيياسى (FIDE), حالىقارالىق مەكتەپ شاحمات فەدەراتسيياسى (ISCF), قازاقستان شاحمات فەدەراتسيياسى (قشف), قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۋريزم جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ, الماتى قالاسى ەكٸمدٸگٸ. جالپى سەرٸكتەس — Freedom Holding Corp.

«بۇل تۋرنير بٸزدٸڭ قۇرلىقتاعى شاحماتتىڭ بولاشاعى مەن بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ ەلەۋەتٸنٸڭ ناقتى ٷلگٸسٸ بولدى. بٸز بەرٸمٸز بٸلٸمنٸڭ, ەسٸرەسە مەكتەپ دەڭگەيٸندەگٸ بٸلٸمنٸڭ ماڭىزىن تٷسٸنەمٸز جەنە باعالايمىز. FIDE 2026 جىلدى بٸلٸم بەرۋدەگٸ شاحمات جىلى دەپ جارييالادى, ال مەكتەپ كوماندالارى اراسىنداعى چەمپيوناتتار وسى باستامانىڭ نەگٸزگٸ وقيعالارىنىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. بيىل كٶپتەگەن كونفەرەنتسييالار, سەمينارلار مەن تۋرنيرلەر ٶتۋدە. ولاردىڭ بارلىعى دا شاحماتتىڭ ەرتە دامۋداعى وڭ رٶلٸن ٸلگەرٸلەتۋگە ارنالعان», — دەدٸ حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ اركاديي دۆوركوۆيچ.

تۋرنيرگە 19 ەلدەن 26 كوماندا قاتىستى. بارلىعى 8–14 جاس ارالىعىنداعى 114 جاس شاحماتشى وينادى. جارىستار 2026 جىلعى 7–10 سەۋٸر ارالىعىندا الماتىداعى «قازاقستان» قوناقٷيٸندە ٶتتٸ. كوماندالار 8 تۋر بويىنشا شۆەيتسار جٷيەسٸمەن, ۋاقىت باقىلاۋى 45+10 فورماتىندا وينادى.

كوماندالاردىڭ قورىتىندى كەستەسٸ (جاقشادا — كوماندانىڭ ورتاشا رەيتينگٸ):

• Wisdom School (تاشكەنت, ٶزبەكستان, 2024) — 16 كوماندالىق ۇپاي
• Kurchatov School (مەسكەۋ, رف, 2275) — 14 ۇپاي
• Velammal MHS School (چەنناي, ٷندٸستان, 1908) — 12 ۇپاي
• SEED Uniker School (استانا, 2023) — 10 ۇپاي (EMGSB – 141)
• Bashu Secondary School (چۋنتسين, قىتاي, 1722) — 10 ۇپاي (132)
• رفمش (الماتى, 1676) — 10 ۇپاي (116)
• Maliyadeva College (كۋرۋنەگالا, شري-لانكا, 1602) — 10 ۇپاي (95)
• Bolovsrol Secondary School (ۋلان-باتور, موڭعولييا, 1616) — 9 ۇپاي
• ACG Sunderland (وكلەند, جاڭا زەلاندييا, 1834) — 8 ۇپاي (157)
• شكولا-ليتسەي № 173 (الماتى, 1818) — 8 ۇپاي (143)

ۇپاي تەڭ بولعان جاعدايدا الدىمەن EDE (Extended Direct Encounter) — كوماندالار اراسىنداعى ٶزارا كەزدەسۋلەردٸڭ نەتيجەسٸ, سودان كەيٸن EMGSB (Cut-1) — كەڭەيتٸلگەن زوننەبورن-بەرگەر كوەففيتسيەنتٸنٸڭ نۇسقاسى ەسكەرٸلدٸ.

كوماندالىق ەسەپتەگٸ جٷلدەلەردەن بٶلەك, جەكە تاقتالارداعى ٷزدٸكتەر (جينالعان ۇپاي پايىزى بويىنشا) التىن, كٷمٸس جەنە قولا مەدالدارمەن ماراپاتتالدى. ولاردىڭ قاتارىندا ەكٸ قازاقستاندىق جاسٶسپٸرٸم بار:

1-تاقتا:
IM رومان شوگدجيەۆ (2399, Kurchatov School, مەسكەۋ, رف)
ەلسۇلتان قالياحمەت (1954, №173 مەكتەپ-ليتسەي, الماتى)
وسمان حامراكۋلىەۆ (1562, تٷرٸكمەن-رەسەي مەكتەبٸ, اشحاباد, تٷرٸكمەنستان)

2-تاقتا:
FM ماتفەي يۋراسوۆ (2308, Kurchatov School, مەسكەۋ, رف)
ACM كايسار باتىربەكوۆ (1667, Carlton Gardens Primary School, كارلتون, اۆسترالييا)
CM ورييات وبيدجونوۆ (2022, Wisdom School, تاشكەنت, ٶزبەكستان)

3-تاقتا:
بيلوليددين وبيدوۆ (2015, Wisdom School, تاشكەنت, ٶزبەكستان)
داۆيد نايموۆ (1613, №6 مەكتەپ, دۋشانبە, تەجٸكستان)
CM ارسەنيي كلەششەۆنيكوۆ (2222, Kurchatov School, مەسكەۋ, رف)

4-تاقتا:
كاۆينۋ ساتنۋرا ۆەەراتۋنگا (1725, Rahula College, ماتارا, شري-لانكا)
نيحانا شرەستا (1475, Marvellous E.B.S., كاتماندۋ, نەپال)
WCM موحينۋر حيكماتحونوۆا (1854, Wisdom School, تاشكەنت, ٶزبەكستان)

5-تاقتا:
اليشەر ابدۋكايۋموۆ (1944, Wisdom School, تاشكەنت, ٶزبەكستان)
اتۆيك م. (1909, Velammal MHS School, چەنناي, ٷندٸستان)
ەرنۇر بايبەك (1583, رفمش, الماتى)

10 سەۋٸردە «قازاقستان» قوناقٷيٸندە تۋرنيردٸڭ جابىلۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ. وعان حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ اركاديي دۆوركوۆيچ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ جۇلدىز سٷلەيمەنوۆا, الماتى قالاسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى نۇرلان ەبدٸراحيم, حالىقارالىق مەكتەپ شاحمات فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ جەنە قازاقستان شاحمات فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ تيمۋر تۋرلوۆ قاتىستى.

«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ ينتەللەكتۋالدى ۇلت قالىپتاستىرۋدى ەل دامۋىنىڭ نەگٸزگٸ ستراتەگييالىق باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە انىقتادى. بٷگٸنگٸ تۋرنير وسى باعىتتىڭ جٷيەلٸ جەنە تۇراقتى جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقانىنىڭ ايقىن دەلەلٸ بولدى. شاحمات وقۋ پروتسەسٸنە دە, ساباقتان تىس ٸس-شارالارعا دا سەنٸمدٸ ەندٸ جەنە زاماناۋي مەكتەپ ورتاسىنىڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸنە اينالدى. ولار ۇرپاقتىڭ ستراتەگييالىق جەنە لوگيكالىق ويلاۋىن دامىتىپ, تەرتٸبٸن نىعايتۋعا ىقپال ەتەدٸ», — دەدٸ وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ جۇلدىز سٷلەيمەنوۆا.

ول قازاقستان شاحمات فەدەراتسيياسىمەن تىعىز سەرٸكتەستٸكتە جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان «بٸلٸم بەرۋدەگٸ شاحمات» باعدارلاماسى وقۋشىلاردىڭ ينتەللەكتۋالدىق ەلەۋەتٸن دامىتۋعا جەنە ەلدٸڭ بولاشاعىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ٶتتٸ.

رەسٸمدە بالالار «ەۆروۆيدەنيە» قاتىسۋشىسى قاراكات باشانوۆا ٶنەر كٶرسەتتٸ. ونىڭ ەنٸ كەزٸندە زالدا جارىق ٶشٸرٸلٸپ, كٶرەرمەندەر قولدارىندا جارىقديودتى بٸلەزٸكتەردٸ كٶتەردٸ. سول سەتتە قاراڭعىلىقتا جٷزدەگەن جارقىن «جۇلدىز» جاندى. ۇيىمداستىرۋشىلار: «ەگەر جۇلدىزدار جانىپ تۇرسا — دەمەك, بۇل بٸرەۋگە كەرەك», — دەپ اتاپ ٶتتٸ. بۇل سيمۆوليكا ەر بالا وسىندا — بولاشاق جۇلدىز ەكەنٸن ەسكە سالدى.

كەلەسٸ قۇرلىققا — افريكاعا ەستافەتانى تاپسىرۋ رەسٸمنٸڭ جارقىن فينالى بولدى: جٷرگٸزۋشٸلەر كەرٸ ساناق باستادى, سول كەزدە زالداعى كٶرەرمەندەر قاعاز ۇشاقتاردى ۇشىرادى.

حالىقارالىق مەكتەپ شاحمات فەدەراتسيياسى مەن KazChess پرەزيدەنتٸ تيمۋر تۋرلوۆ بىلاي دەدٸ:

«قازاقستان بٷكٸل ەلەممەن اشىق جەنە دوستىق بايلانىس ورناتىپ جاتىر. مەن بٸزدٸڭ تۋرنير وسى ٷدەرٸسكە ٶز ٷلەسٸن قوسقانىن ٷمٸتتەنەمٸن. شەتەلدٸك قوناقتارىمىز ناعىز قازاق قوناقجايلىلىعىن سەزٸنٸپ, الماتىمەن تانىسقاندارىنا ٶتە قۋانىشتىمىز. وسى جەردە بالالار اراسىندا جىلدار بويى ساقتالاتىن بايلانىستار ورناعانىنا سەنەمٸن».

بٷكٸل تۋرنير «كوسموستىق» تاقىرىپتا ٶتتٸ. ۇيىمداستىرۋشىلار ونى 12 سەۋٸردە اتاپ ٶتٸلەتٸن كوسموناۆتيكا كٷنٸنە ارنادى. تۋرنيردٸڭ سوڭعى كٷنٸ العاشقى جٷرٸستٸ حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ اركاديي دۆوركوۆيچ پەن قازاقستاندىق عارىشكەر, قازاقستاننىڭ حالىق قاھارمانى ايدىن ايىمبەتوۆ جاسادى. بۇل شاحمات پەن كوسموس اراسىنداعى سيمۆولدىق بايلانىستى تاعى بٸر رەت اتاپ ٶتتٸ. ەكەۋٸندە دە ستراتەگييالىق ويلاۋ, كوماندالىق جۇمىس جەنە جاڭا كٶكجيەكتەرگە ۇمتىلۋ ماڭىزدى.

سونداي-اق تۋرنير اياسىندا ەكٸ مەموراندۋمعا قول قويىلدى. بٸرٸنشٸ قۇجات FIDE مەن Freedom Holding Corp. اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى بەكٸتتٸ. ول ەلەم بويىنشا ۇلتتىق فەدەراتسييالاردى جەنە شاحمات باستامالارىن قوسىمشا قولداۋدى كٶزدەيدٸ.

سونىمەن قاتار قازاقستان شاحمات فەدەراتسيياسى مەن قىرعىزستان شاحمات وداعى اراسىندا ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويىلدى. قۇجاتقا قشف بٸرٸنشٸ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ دەرمەن سەدۋاقاسوۆ پەن قىرعىزستان شاحمات وداعىنىڭ پرەزيدەنتٸ بابۋر تولباەۆ قول قويدى.

الماتى قالاسى ەكٸمدٸگٸ تۋرنيردٸ ٶتكٸزۋگە ەلەۋلٸ قولداۋ كٶرسەتتٸ. 19 ەلدەن كەلگەن جاس شاحماتشىلارعا جارىستا ىڭعايلى جاعداي جاسالدى.