
فوتو: ۇلان امانبەكۇلىنىڭ جەكە مۇراعاتى
قازاقستاننىڭ جاڭا پارلامەنتٸ – قۇرىلتايعا سايلاۋ تامىز ايىندا ٶتەتٸندٸگٸ بەلگٸلٸ. مەملەكەت باسشىسى كونستيتۋتسييا كٷشٸنە ەنگەن سەتتەن باستاپ بٸر پالاتالى قۇرىلتاي سايلاۋىن ٶتكٸزۋ جٶنٸندە جارلىققا قول قوياتىندىعىن جەتكٸزدٸ. دەمەك, پارتييالار جوسپارلارىن ايقىنداپ, ساياسي دوداعا دايىندىق جٷرگٸزٸپ الۋىنا ۋاقىت جاعىنان جاقسى مٷمكٸندٸك بەرٸلٸپ وتىر. قازاقستانداعى جاڭا ساياسي رەفورمالار ەل ٶمٸرٸنە قانداي ٶزگەرٸستەر ەكەلەمەك, بۇل تۋرالى «اۋىل» پارتيياسىنىڭ استانا قالاسى بويىنشا ٶڭٸرلٸك فيليالىنىڭ تٶراعاسى ابدىحانوۆ ۇلان امانبەكۇلىنىڭ ويىن بٸلدٸك.
- پرەزيدەنت الداعى قۇرىلتاي سايلاۋى «قازاقستاننىڭ بٷكٸل ساياسي جٷيەسٸن جاپپاي «قايتا قۇرۋعا» جول اشادى» دەدٸ. بيىلعى سايلاۋ پروتسەستەرٸ پارتييالار ٷشٸن قانداي ٶزگەرٸستەر ەكەلەدٸ دەپ ويلايسىز?
- پرەزيدەنت جارييالاعان قۇرىلتاي سايلاۋى بٸزدٸڭ پارتييا ٷشٸن دە, بٷكٸل ەلٸمٸز ٷشٸن دە ٷلكەن بەتبۇرىس. بيىلعى سايلاۋ پروتسەستەرٸ ەكەلەتٸن باستى ٷش ٶزگەرٸستٸ اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ: بٸرٸنشٸسٸ, بٸر پالاتالى قۇرىلتايعا كٶشۋ, پارتييالار اراسىنداعى «قىزۋ» بەسەكەنٸ تۋدىرادى. ەندٸ قۇرعاق ۋەدە ەمەس, حالىققا جاقىن ناقتى باعدارلامالار عانا جەڭٸسكە جەتەدٸ. ەكٸنشٸدەن, جاڭا كونستيتۋتسييا نەگٸزٸندە ٶتەتٸن بۇل سايلاۋ بارلىق پارتييالارعا تەڭ مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل — ساياسي جٷيەنٸڭ «تازارۋى» جەنە جاڭارۋى. ٷشٸنشٸدەن, سايلاۋعا بەرٸلگەن 5 اي دايىندىق ۋاقىتى, بٸزگە ەربٸر اۋىلعا جەتٸپ, قاراپايىم ەڭبەك ادامىنىڭ ٷنٸن ەستۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. «اۋىل» پارتيياسى بۇل رەفورمالاردى تولىق قولدايدى. بٸز ٷشٸن بۇل اۋىل مٷددەسٸن مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە جاڭا ساپامەن قورعاۋدىڭ تاريحي مٷمكٸندٸگٸ.
- وسى رەتتە پارييالار اراسىندا بەسەكەلەستٸك دەڭگەيٸندە ٶزگەرٸس بولادى دەپ ويلايسىز با?
- پرەزيدەنت اتاپ ٶتكەندەي, الداعى سايلاۋ پروتسەستەرٸ شىنىمەن دە ساياسي جٷيەنٸ جاڭعىرتۋعا ىقپال ەتەدٸ. بۇل, ەڭ الدىمەن, پارتييالار اراسىنداعى بەسەكەلەستٸكتٸ ارتتىرادى. ياعني, ەر پارتييا حالىققا ناقتى باعدارلامامەن شىعىپ, ٶز پوزيتسيياسىن دەلەلدەۋگە مەجبٷر بولادى. بۇل ٶز كەزەگٸندە ساياسي مەدەنيەتتٸڭ ساپاسىن كٶتەرەدٸ. سايلاۋ جٷيەسٸندەگٸ ٶزگەرٸستەر ساياسي ۇيىمدارعا ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەدٸ. ەندٸ سايلاۋشىنىڭ داۋسىن الۋ ٷشٸن پوپۋليستٸك ۇراندار ەمەس, ناقتى ٸس پەن ساۋاتتى باعدارلامالار كەرەك. بەسەكەلەستٸك ساياسي ساحناعا جاڭا ەسٸمدەر مەن سونى يدەيالاردى الىپ كەلدٸ. پارتييالار تەك سايلاۋ كەزٸندە ەمەس, كٷندەلٸكتٸ فورماتتا حالىقپەن جۇمىس ٸستەۋگە كٶشتٸ. بۇل ازاماتتاردىڭ ساياسي مەدەنيەتٸن كٶتەرٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ ساياسي جٷيەسٸن ايتارلىقتاي جاڭارتتى.
- بٸر پالاتالى جاڭا پارلامەنت - قۇرىلتايدىڭ بولاشاقتاعى باستى باسىمدىعى نەدە?
- قۇرىلتايدىڭ نەگەزگٸ باستاماسى ەلٸمٸزدەگٸ ساياسي جٷيەنٸ وڭتايلاندىرۋعا باعىتتالىپ وتىرعان ماڭىزدى قادامداردىڭ بٸرٸ. ونىڭ نەگٸزگٸ ارتىقشىلىعى – شەشٸم جىلدام قابىلدانادى. بۇعان دەيٸن قوس پالاتالى جٷيەدە زاڭ جوبالارى بٸرنەشە كەزەڭنەن ٶتسە, بٸر پالاتالى قۇرىلىمدا بۇل ٷردٸس ىقشامدالىپ, ۋاقىت كەدٸمگٸدەي ٷنەمدەلەدٸ.سونىمەن قوسا, دەل وسى مودەل حالىقتىڭ پٸكٸرٸن تٸكەلەي جەتكٸزۋگە جاقسى مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قۇرىلتاي فورماتى قوعامداعى ەرتٷرلٸ توپ ٶكٸلدەرٸن بٸرٸكتٸرٸپ, ماڭىزدى دەگەن مەسەلەلەردٸ اشىق تالقىلاۋعا جول اشقالى وتىر. بۇل دەگەنٸڭٸز ازاماتتىق قوعامنىڭ دامۋىنا وڭ ەسەرٸن تيگٸزەتٸن سٶزسٸز. جەنە تاعى ايتا كەتەتٸن تۇسٸ ول – جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ ناقتىلانۋى. بٸر پالاتالى پارلامەنتتە قابىلدانعان شەشٸمدەر ٷشٸن ناقتى بٸر ورگان جاۋاپ بەرەدٸ. ياعني, بۇل دەگەنٸڭٸز باسقارۋ جٷيەسٸندەگٸ اشىقتىق پەن ەسەپتٸلٸكتٸ كٷشەيتە تٷسەدٸ. سونىمەن قوسا, بيۋروكراتييالىق كەدەرگٸلەر ازايىپ, مەملەكەتتٸك باسقارۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸ ارتادى. بٸر سٶزبەن ايتقاندا جاڭا قۇرىلتاي ۇلتتىق بٸرلٸكتٸ كٷشەيتەتٸن, ەرتٷرلٸ كٶزقاراستاعى ازاماتتارىڭدى باسىن بٸرٸكتٸرٸپ, ەلدٸك مەسەلەنٸ كٶتەرەتٸن وراتىق الاڭ بولماق. بٸز ايتىپ جٷرگەن «ەدٸلەتتٸ قازاقستان» قاعيداتىن ناقتى ٸسكە اسىرۋعا سەرپٸن بەرەدٸ.
- ساياسي دوداعا دايىندىقتارىڭىز قالاي?
قازٸر ۋاقىتتا قۇرىلتاي سايلاۋىنا قارقىندى دايىندىق باستالىپ كەتكەن. ەڭ الدىمەن سايلاۋالدى باعدارلامالارىمىز جاڭارتىلىپ جاتىر. بۇل رەتتە قوعامداعى ٶزەكتٸ دەگەن مەسەلەلەر بويىنشا ۇسىنىستارعا باسىمدىق بەرٸلٸپ وتىر. ەلەۋمەتتٸك ەدٸلدٸك, جاستار ساياساتى, ٶڭٸرلٸك دامۋ, ونىڭ ٸشٸنە ەرينە اۋىلدىڭ جاي-كٷيٸ, بٸلٸم مەن ەكونوميكا سيياقتى مەسەلەلەر پارتياينىڭ كٷن تەرتٸبٸندە تۇر. سونىمەن قاتار, پارتييا قاتارىنا كٷشەيتۋ ماسقساتىندا جاڭا كانديداتۋرالاردى تارتۋ جاعىنا دا ەرەكشە مەن بەرٸلۋدە. وسى ورايدا بٸز جاستار مەن ازاماتتىق بەلسٸندٸلەردٸ قاتارىمىزعا قوسۋدى كٶزدەپ وتىرمىز. الداعى ۋاقىتتا ايماقتاردا جۇمىس كٷشەيتٸلەدٸ. پارتييا ٶكٸلدەرٸ ەل ٸشٸن ارالايدى, حالىقتىڭ ناقتى سۇرانىستارىن تىڭداپ, سوعان ساي ٷگٸت-ناسيحات جۇمىستارىن جٷرگٸزەدٸ. قىسقاسى, الداعى جاز تۋرا جەنە اۋىسپالى ماعىنادا ىستىق بولايىن دەپ تۇر.
- سۇحباتىڭىزعا راحمەت. سەتتٸلٸك تٸلەيمٸن!
ۇلان امانبەكۇلى ابدىحانوۆ
«اۋىل» پارتيياسى استانا قالاسى بويىنشا
ٶڭٸرلٸك فيليال تٶراعاسى