Foto: Ulan Amanbekulynyń jeke muraǵaty
Qazaqstannyń jańa parlamenti – Quryltaiǵa sailaý tamyz aiynda ótetindigi belgili. Memleket basshysy konstitýtsiia kúshine engen sátten bastap bir palataly Quryltai sailaýyn ótkizý jóninde jarlyqqa qol qoiatyndyǵyn jetkizdi. Demek, partiialar josparlaryn aiqyndap, saiasi dodaǵa daiyndyq júrgizip alýyna ýaqyt jaǵynan jaqsy múmkindik berilip otyr. Qazaqstandaǵy jańa saiasi reformalar el ómirine qandai ózgerister ákelemek, bul týraly «Aýyl» partiiasynyń Astana qalasy boiynsha óńirlik filialynyń tóraǵasy Abdyhanov Ulan Amanbekulynyń oiyn bildik.
- Prezident aldaǵy Quryltai sailaýy «Qazaqstannyń búkil saiasi júiesin jappai «qaita qurýǵa» jol ashady» dedi. Biylǵy sailaý protsesteri partiialar úshin qandai ózgerister ákeledi dep oilaisyz?
- Prezident jariialaǵan Quryltai sailaýy bizdiń partiia úshin de, búkil elimiz úshin de úlken betburys. Biylǵy sailaý protsesteri ákeletin basty úsh ózgeristi atap ótkim keledi: Birinshisi, bir palataly Quryltaiǵa kóshý, partiialar arasyndaǵy «qyzý» básekeni týdyrady. Endi qurǵaq ýáde emes, halyqqa jaqyn naqty baǵdarlamalar ǵana jeńiske jetedi. Ekinshiden, jańa Konstitýtsiia negizinde ótetin bul sailaý barlyq partiialarǵa teń múmkindik beredi. Bul — saiasi júieniń «tazarýy» jáne jańarýy. Úshinshiden, sailaýǵa berilgen 5 ai daiyndyq ýaqyty, bizge árbir aýylǵa jetip, qarapaiym eńbek adamynyń únin estýge múmkindik beredi. «Aýyl» partiiasy bul reformalardy tolyq qoldaidy. Biz úshin bul aýyl múddesin memlekettik deńgeide jańa sapamen qorǵaýdyń tarihi múmkindigi.
- Osy rette pariialar arasynda básekelestik deńgeiinde ózgeris bolady dep oilaisyz ba?
- Prezident atap ótkendei, aldaǵy sailaý protsesteri shynymen de saiasi júieni jańǵyrtýǵa yqpal etedi. Bul, eń aldymen, partiialar arasyndaǵy básekelestikti arttyrady. Iaǵni, ár partiia halyqqa naqty baǵdarlamamen shyǵyp, óz pozitsiiasyn dáleldeýge májbúr bolady. Bul óz kezeginde saiasi mádeniettiń sapasyn kóteredi. Sailaý júiesindegi ózgerister saiasi uiymdarǵa úlken jaýapkershilik júktedi. Endi sailaýshynyń daýsyn alý úshin popýlistik urandar emes, naqty is pen saýatty baǵdarlamalar kerek. Básekelestik saiasi sahnaǵa jańa esimder men sony ideialardy alyp keldi. Partiialar tek sailaý kezinde emes, kúndelikti formatta halyqpen jumys isteýge kóshti. Bul azamattardyń saiasi mádenietin kóterip, elimizdiń saiasi júiesin aitarlyqtai jańartty.
- Bir palataly jańa parlament - Quryltaidyń bolashaqtaǵy basty basymdyǵy nede?
- Quryltaidyń negezgi bastamasy elimizdegi saiasi júieni ońtailandyrýǵa baǵyttalyp otyrǵan mańyzdy qadamdardyń biri. Onyń negizgi artyqshylyǵy – sheshim jyldam qabyldanady. Buǵan deiin qos palataly júiede zań jobalary birneshe kezeńnen ótse, bir palataly qurylymda bul úrdis yqshamdalyp, ýaqyt kádimgidei únemdeledi.Sonymen qosa, dál osy model halyqtyń pikirin tikelei jetkizýge jaqsy múmkindik beredi. Quryltai formaty qoǵamdaǵy ártúrli top ókilderin biriktirip, mańyzdy degen máselelerdi ashyq talqylaýǵa jol ashqaly otyr. Bul degenińiz azamattyq qoǵamnyń damýyna oń áserin tigizetin sózsiz. Jáne taǵy aita ketetin tusi ol – jaýapkershiliktiń naqtylanýy. Bir palataly parlamentte qabyldanǵan sheshimder úshin naqty bir organ jaýap beredi. Iaǵni, bul degenińiz basqarý júiesindegi ashyqtyq pen eseptilikti kúsheite túsedi. Sonymen qosa, biýrokratiialyq kedergiler azaiyp, memlekettik basqarýdyń tiimdiligi artady. Bir sózben aitqanda jańa Quryltai ulttyq birlikti kúsheitetin, ártúrli kózqarastaǵy azamattaryńdy basyn biriktirip, eldik máseleni kóteretin oratyq alań bolmaq. Biz aityp júrgen «Ádiletti Qazaqstan» qaǵidatyn naqty iske asyrýǵa serpin beredi.
- Saiasi dodaǵa daiyndyqtaryńyz qalai?
Qazir ýaqytta Quryltai sailaýyna qarqyndy daiyndyq bastalyp ketken. Eń aldymen sailaýaldy baǵdarlamalarymyz jańartylyp jatyr. Bul rette qoǵamdaǵy ózekti degen máseleler boiynsha usynystarǵa basymdyq berilip otyr. Áleýmettik ádildik, jastar saiasaty, óńirlik damý, onyń ishine árine aýyldyń jai-kúii, bilim men ekonomika siiaqty máseleler partiainyń kún tártibinde tur. Sonymen qatar, partiia qataryna kúsheitý masqsatynda jańa kandidatýralardy tartý jaǵyna da erekshe mán berilýde. Osy oraida biz jastar men azamattyq belsindilerdi qatarymyzǵa qosýdy kózdep otyrmyz. Aldaǵy ýaqytta aimaqtarda jumys kúsheitiledi. Partiia ókilderi el ishin aralaidy, halyqtyń naqty suranystaryn tyńdap, soǵan sai úgit-nasihat jumystaryn júrgizedi. Qysqasy, aldaǵy jaz týra jáne aýyspaly maǵynada ystyq bolaiyn dep tur.
- Suhbatyńyzǵa rahmet. Sáttilik tileimin!
Ulan Amanbekuly Abdyhanov
«Aýyl» partiiasy Astana qalasy boiynsha
óńirlik filial tóraǵasy
