قۋانىش - از بولسا دا, ساز جازاتىن, ٶلەڭٸنەن ٶر ماحامبەتتٸڭ رۋحى سەزٸلەتٸن اقىن. مۇنى "قايسارلىقتىڭ مەرتەبەسٸن باسام دەپ, تاپسىرىسپەن ٶلتٸرٸلگەن ماحامبەت" دەپ باستالاتىن ادۋىندى جىرىنان ايقىن اڭعارۋعا بولادى. ونىڭ "جەكپە-جەك!" دەپ ۇرانداپ, "اراشا كٷتپەيتٸن, ەدەمٸ قۇبىلىس!" دەپ تٷيٸندەۋٸ دە جاراسىمدى. قۋانىش جازۋعا بولمايتىن كەزدە عانا قولعا قالام الاتىن سىندى. بۇعان شيرىعىپ شىعىپ جاتقان شۋماقتار دەلەل. بەلكٸم, ول كەزٸندە باعالانباسا دا, تٷبٸندە حالىقتىڭ جٷرەگٸنە جول تابار. مۇنى "تاۋسىلعان كەزدە تالقان دەم, قىمباتتاي باستار قولتاڭبام!" دەپ اقىننىڭ ٶزٸ دە سەزٸنگەندەي. ەندەشە, بٸز دە قۋانىش قولتاڭباسىنىڭ دارالانا تٷسۋٸن تٸلەيمٸز!
عايسا-عالي سەيتاق, اقىن
مەنشٷك – مۋزا
بۇل فەنيدٸڭ باسقىڭ كەلمەي بالشىعىن,
تاس تۇعىردا تۇنجىرايسىڭ, مەنشٷگٸم.
پوەزييا, كٶتەر مەنٸ جوعارى,
ارۋ قىزدىڭ ۇعىنايىن جان سىرىن.
كٶزٸنە ٸلمەي كەدەرگٸ مەن كەرمەنٸ,
تاس تۇعىردا البىرت سەزٸم ٶرلەدٸ.
وق دەرٸ مەن جاستىق يٸسٸ اڭقىعان,
نۇر جٷزٸڭنەن جالعىز ٶپكٸم كەلگەنٸ...
التىن قانات كيٸگٸندەي عارشىنىڭ
الا المايتىن بيٸگٸسٸڭ ەنشٸنٸڭ,
كەشٸر, مەنشٷك, اقىلىمنان الجاستىم,
ەرٸنٸڭنەن سٷيگٸم كەلٸپ بال-شىرىن.
قولدا مەنٸ, ەۋليە اسپان, دالا قىر,
مەنشٷگٸمە ۇسىنامىن لالا گٷل.
شينەلٸنٸڭ ومىراۋىنان يٸسكەيٸن,
كەلمەي قالعان سەبيٸندەي عانا بٸر.
ەندەي ەسەم, گٷلدەي كٶركەم مەنشٷگٸم,
كٷلبٸلتەلەۋ اقيقاتقا قارسى ۇعىم,
كٷللٸ ەلەمگە, جەر-جاھانعا جار سالام,
ساعان عاشىق اقىماقپىن بار شىنىم!
***
جانىمدى تاعى قينادىم,
ليريكا, ساعان سىيمادىم!
اقىندىق مەنٸڭ نە تەڭٸم,
جازبايمىن!
بولدىم!
كەتەمٸن!
ساناما ارتىق جٷك ارتتىم,
ھەي! مۋزا! تاعى قۇمارتتىم...
كەۋدەڭنٸڭ ەسەم تٷيمەسٸن,
ايمالاپ تۇرىپ كٸردٸ ەسٸم.
كٶزٸمنەن قايعى تامشىلاپ,
كەۋدەمدٸ تەپتٸ سان سۇراق.
باستالدى ميدا تٶبەلەس,
اقىندىق ماعان تەڭ ەمەس!
بٷگٸن دە... كەشە... قازٸر دە,
اقىن ەمەسپٸن, ەزٸرگە...
تاۋسىلعان كەزدە تالقان دەم,
قىمباتتاي باستار قولتاڭبام!
***
سىرتىلداپ ساعات ەندەتتٸ,
ساعىنىش نوتالارى ما?
ۇيقىدان تاعى مەن كەتتٸ,
ويلارىم بوتالادى دا...
قوسكٶلٸم قولىن بۇلعادى,
گٷل تۇنىپ جوتالارىنا.
قوسكٶلدٸڭ تاپ-تازا تاڭى
سٸبٸرلەپ اتقان شىعار-اۋ!
جۇمباقتاي اۋىلدىڭ ماڭى
حاق نۇرىن تاتقان شىعار-اۋ!
...ۇرپاعىن رۋحىمەن جەبەپ
ٸرگەدە, قوڭىر قورىمدا,
اق پاپام جاتقان شىعار-اۋ,
اق پاپام جاتقان شىعار-اۋ!
***
جەكپە-جەك!
جەكپە-جەك! جەكپە-جەك!
نامىستىڭ تاڭداۋى,
قانجارلار قاعىسى, شايتاننىڭ ارباۋى.
جەكپە-جەك! سۋىق سٶز! بٸراق, ول - ەدەمٸ!
جەكپە-جەك! جەكپە-جەك! ۇشىرار زەرەنٸ!
جەكپە-جەك! جەكپە-جەك - سٸڭٸرلەر تارتىسى,
ادامنىڭ ايلاسى, عۇمىردىڭ جارتىسى.
جەكپە-جەك! جەكپە-جەك! كەڭٸردەك قىرىلى.
اشۋدى جامىلعان جانداردىڭ شىرىلى.
جەكپە-جەك! جەكپە-جەك! ٶلٸمگە بۇرىلىس!
اراشا كٷتپەيتٸن, ەدەمٸ قۇبىلىس!
***
زامانداسىم! بٸلمەسەڭ دە ٶزگەنٸ,
وقىپ ٷيرەن جۇمباق سىردى كٶزدەگٸ.
جاساۋراسا اتالاردىڭ جانارى,
جاستىعىنىڭ ورالماسىن سەزگەنٸ.
ۇعىن دوسىم, ۇلى استاردى سٶزدەگٸ,
ٶمٸر-ٶلٸم دٷنيەنٸڭ بەزبەنٸ.
بالعىن شاعىن اڭسايدى ما, كٸم بٸلسٸن,
ەجەلەردٸڭ جاۋتاڭداعان كٶزدەرٸ.
ابزال دوسىم, ەر سٶزٸڭدٸ ابايلا.
اتالاردىڭ كٶڭٸلٸنە قارايلا.
اق كيٸزدەن ايىر قالپاق كيگٸزشٸ,
اق كٶبەلەك قونىپ تۇرعان سامايعا.
اق نيەتٸڭ اق كيٸزدەي تٶسەلسٸن,
قارتتىق دەگەن قوڭىرايعان سارايعا.
تەڭەۋلەردٸڭ كٶپ بولادى جاڭساعى,
دەي كٶرمەڭدەر قارييالار قاۋسادى.
ۋىسىڭنان بارا جاتىر اجىراپ,
ەجەلەردٸڭ دٸرٸلدەگەن ساۋساعى.
***
سەزٸمتال دوسىم, قايداسىڭ,
ساعىنىش تولى كەۋدەسٸ.
جانىمنىڭ سٷرتٸپ ايناسىن,
ەسٸمدٸ كەتكەن ەمدەشٸ.
اڭقىلداق دوسىم, جولى اشىق,
قايداسىڭ, كەلشٸ قاسىما.
جارقىراي كٷلٸپ, جاراسىپ,
جاس قوسىپ بەرشٸ, جاسىما.
بٸلمەيتٸن تيتتەي ٶكپەنٸ,
شۋاققا بٶلەر قوسىمدى.
ە-حە-حەي, قىران, كٶكتەگٸ,
كٶرسەڭ, ايت, مەنٸڭ دوسىمدى!
بارمىسىڭ, جوعىم, ٸزدەگەن,
بەتٸندە جەردٸڭ وسىناۋ?!
جىلىنار ەدٸ مۇز دەنەم,
قايداسىڭ, قايدا, دوسىم-اۋ.
بٸلمەيتٸن سٶزدٸ, عايباتتى,
جاعاسى جايلاۋ, كەڭ قۇشاق.
جولىقشى, دوسىم ايباتتى,
جٷرەيٸن, مەندە سەن قۇساپ!
***
كەشٸكتٸم بە? كٸم بٸلەدٸ, ەرتە مە?
تٷرەن سالدىم ٶلەڭ دەگەن ٶلكەگە.
بوز جۋسانداي بۇرقىراعان يٸسٸ,
سەزبەك بولدىم سٶيلەمدەردٸڭ سٷيٸسٸن.
پوەزييا - كەمپٸرقوساق تٷسٸندەي,
قۇدٸرەتتٸڭ ميعا سىيماس كٷشٸندەي.
پوەزييا - بالبۇراقتىڭ سىبدىرى,
قوڭىراۋلى قۇلىنشاقتىڭ سىڭعىرى.
پوەزييا – ماحامبەتتەر ايبارى,
مەندەگٸ جەل, بيسسميللاھ, قايداعى...
***
ٶزٸمدٸ بٸر
پەرٸپ قالدىم يەكتەن,
تٷك تٷسٸنبەي كٷن قارادى جيەكتەن.
ٶز كەۋدەمدٸ نۇقىپ ٶزٸم سىقپىرتتىم,
سٶزدەرمەنەن ٶتٸپ كەتەر سٷيەكتەن.
اراشاسىز تٶبەلەس تە قىزىقتى,
جۇدىرىعىم تۇمسىعىمدى بۇزىپتى.
قامشىمەنەن تاعى تارتىپ جٸبەردٸم,
ٶجەڭدەگەن – "ٶزٸم" دەگەن بۇزىقتى.
ٶمٸر ٷشٸن جاعالاسساق - نەسٸ مٸن?
ۇققان كەۋدە ٶزدەرٸ ايتسىن كەسٸمٸن.
كەتە باردىم قاعىپ ٶتٸپ, قايرىلماي,
"ٶزٸم" - "مەن"-ەن سۇراعاندا كەشٸرٸم!
قىران ٶلٸمٸ
تاۋسىلىپ تٸرلٸك ساعاتى,
قۇلادى قىران,
سۋىلداپ قۇلاش قاناتى.
سەۋلەدەي سەتتە ەلەمگە سوڭعى قارادى,
تاماتىن جاسىن نامىسى ٸركٸپ بارادى.
قۋاتى قاشىپ, كٶك تٸلگەن,
سوعىلدى جەرگە,
سورعالاي كەلٸپ ەكپٸنمەن.
زەڭگٸر اسپاندا جولاي المايتىن قاسىنا,
قارعا بٸتكەن قوناقتاپ جاتتى باسىنا!
***
قۋانىشپەنەن ارالاس قايعى,
پەندەنٸڭ بەرٸ اۋا لاستايدى.
دياكون, پوپتار سۇستى مازارداي,
مولدانىڭ كٶبٸ مولاعا ۇقسايدى.
جٷرەگٸم سەزٸپ, بٸلٸپ بايقادى,
بەرٸ دە ەسەم ەرتەگٸ ايتادى.
مۇڭدىلار مەشٸت ماڭىنا تٷنەپ,
مٷپتيلەر ٷيٸنە ەرتە قايتادى.
جٷيە-جٷيكەمدٸ تولقىتتى اڭىزدار,
بوسادى بۋىن, قولتىقتاڭىزدار.
ۇياتىما كٷندە كٷيٸپ, ٶرتەنەم –
توزاقپەن ەندٸ قورقىتپاڭىزدار!
ايمەنەن تٷندە امانداسامىن,
ٶلٸمگە تاڭمەن قادام باسامىن.
ۋاقىتشا كەشكە تٸرٸ قالام دا,
لاپىلداپ جانار سانامدا ساعىم.
جىلاپ ەنبەيتٸن مەشٸت-شٸركەۋگە,
قارا دا, حان دا – بەرٸ قۇركەۋدە.
ٶگٸزدەي اۋىر ٶلٸم كٸتابى
پەندە-پاقىردىڭ بەرٸن تٸركەۋدە...
ەلحامدۋ ليللاھي! و, بوجە, سپاسي!
***
ٶجەتتٸگٸمدٸ بەكەر ٸرٸكتٸم, جاستىعىم,
(يىقتان باسىپ سابىرلىق اتتى تاقسىرىم)
سٷرٸنٸپ بارىپ, سٷرٸنٸپ بارىپ تٷزەلدٸم,
جٸگەرٸمدٸ ٷزٸپ جٸبەرگەن كەزدە باستىعىم.
ٶجەتتٸگٸمدٸ بەكەر ٸرٸكتٸم, جاستىعىم,
ازۋى الماس قاسقىرىڭ ەم عوي,قاسقىرىڭ.
ىزعىتىپ بارىپ, ىرسيتىپ ٶتەر شاعىم عوي,
ىرىلداسۋمەن ٶتٸپ بارادى جاس كٷنٸم.
ەركٸندٸگٸمدٸ قاشان بەرەسٸڭ, جاستىعىم,
ەندٸ قاشانعى سٷيرەتٸلمەكشٸ "باس جٸبٸم?"
تىراپاي اسىپ, تىپىرلاپ تاعى جاتام با,
توپشىمدى كەنەت قيىپ جٸبەرسە باستىعىم?!
...جاستىعىم ٷنسٸز, جاستىعىم...
جاقسى ىرىم بولعاي, جاقسى ىرىم!
***
ٸبٸلٸستەر باسقان ٸزدٸ باعاتىن,
پەرٸشتەلەر قاناتىمەن قاعاتىن,
جەردە جٷرمٸن, جٷرەگٸمدٸ جاسىرىپ,
مەندە باسقا مەكەن دە جوق باراتىن.
جان سارايىم پارشا-پارشا, تاس-تالقان,
مۇقابامدى مۇڭ-بارقىتپەن تىستارمىن.
سۇم تٸرلٸكتە قانشالىقتى لاستانسام –
سونشالىقتى تازالىققا قۇشتارمىن.
قۋانىش اماندىق – اقىن, اكتيور. 1971 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسى قاراتٶبە اۋدانىنداعى قوسكٶل اۋىلىندا دٷنيەگە كەلگەن. 1997 جىلى دەۋلەتكەرەي اتىنداعى باتىس قازاقستان ٶنەر ينستيتۋتىنىڭ ەۋەسقوي تەاتر رەجيسسەرٸ ماماندىعى بويىنشا بٸتٸرگەن.
يران-عايىپتىڭ «ماحامبەت» تراگەديياسىنداعى ماحامبەتتٸڭ, ا. كاميۋدٸڭ «كاليگۋلا» تراگەديياسىندا كاليگۋلانىڭ, ي. شپريتستٸڭ «كەنتاۆر مەن قىز» قويىلىمىندا كەنتاۆردىڭ, ت. ەبدٸكوۆتىڭ «بٸز ٷشەۋ ەدٸك» دراماسىندا مۇراتتىڭ, ر. وتارباەۆتىڭ «حان جەڭگٸر» قويىلىمىندا ماحامبەتتٸڭ, ش. مۇرتازانىڭ «نوقتاعا باسى سىيماعان» دراماسىندا باۋىرجاننىڭ, گ. گريگوريننٸڭ «اتىڭ ٶشسٸن گەروسترات!» تراگيكومەديياسىندا گەروستراتتىڭ, ن. پتۋشكينانىڭ «تاستاما مەنٸ» مۇڭدى كومەديياسىندا ۆاديمنٸڭ, ت. دجيۋدجەنوگلۋدىڭ «كٶشكٸن» ميستيكاسىندا ەركەكتٸڭ,
ا. ۆولوديننٸڭ «قوس جەبە» دراماسىندا قالقانقۇلاقتىڭ, تاۋپىق ەل-حەكٸمنٸڭ «سۇلتاننىڭ ساسقانى-اي» كومەديياسىندا سۇلتاننىڭ بەينەسٸن ساحناعا شىعاردى.
2008 جىلى اقتاۋ قالاسىندا ٶتكەن حV رەسپۋبليكالىق قازاقستان تەاترلارى فەستيۆالٸندە «كاليگۋلا» تراگەديياسىنداعى باس رولٸمەن «ەڭ ٷزدٸك ەر ادام بەينەسٸ» جٷلدەسٸن جەڭٸپ الدى.
2011 جىلى "قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنە 20 جىل" مەرەكەلٸك مەدالٸمەن ماراپاتتالعان.
2013 جىلى تەاتردىڭ 20 جىلدىعىنا وراي وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ستەپەنديياسىنىڭ يەگەرٸ اتانعان.
2015 جىلى قر پرەزيدەنتٸنٸڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان.
و. بٶكەي اتىنداعى كٶركەمسٶز وقۋ شەبەرلەرٸ رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنىڭ جەنە بٸرقاتار مٷشەيرالاردىڭ جەڭٸمپازى. تەاتر قايراتكەرلەرٸ وداعىنىڭ مٷشەسٸ.
