ەگەر سٸزگە ٸشكٸ تۋريزم ۇنايتىن بولسا جەنە جازدىڭ سوڭعى ايىندا ۋاقىتتى قالاي ٶتكٸزۋدٸ ويلاساڭىز, وندا تاماشا ۇسىنىس – 13 تامىزدا قوستانايدا قالانىڭ 145 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەكەلٸك شارالار باستالادى.
ەكٸم مارات جٷندٸباەۆ قالا قوناقتارى كەلگەن سەتتە – ەۋەجايدان (ايتپاقشى, تولىق جٶندەۋدەن ٶتكەن) جەنە ساپارجايدان باستاپ-اق مەرەكەلٸك كٶڭٸل-كٷيدٸ سەزٸندٸرۋگە ۋەدە بەردٸ. بارۋ-بارماۋدى ٶزٸڭٸز شەشٸڭٸز, بٸراق قوستانايدىڭ تۋعان كٷنٸن قانداي اۋقىمدا اتاپ ٶتەتٸنٸن بٸز بٸلٸپ الدىق.
استىق ٶلكەسٸ
كٶپتەگەن ادامدار قوستانايدى قازاقستاننىڭ استىق ٶلكەسٸ رەتٸندە تانيدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسەيمەن ايماقارالىق فورۋمدا سٶيلەگەن سٶزٸندە قالانى دەل وسىلاي سيپاتتادى:
«بٷگٸنگٸ اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان فورۋمنىڭ قازاقستاننىڭ ناعىز استىق ٶلكەسٸندە ٶتٸپ جاتقانىنىڭ سيمۆولدىق مەنٸ بار. قوستاناي وبلىسى ەلٸمٸزدٸڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە زور ٷلەس قوسۋدا».
قوستانايلىقتاردىڭ ٶزدەرٸ بۇل مەرتەبەنٸ ماقتان تۇتىپ, ەلٸمٸزدٸڭ اسىراۋشىسى اتاعىن جىلدار بويى ۇستاپ تۇرۋدى ارماندايدى. بٸراق, باي اۋىلشارۋاشىلىق تاريحىمەن قاتار, قالا ماشينا جاساۋ سالاسىن دا دامىتۋدا.
جاڭا كٶرنەكٸلٸك
بٸرنەشە جىل بۇرىن قالا «قازاقستان دەترويتى» دەپ اتالدى. جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار مۇنىمەن كەلٸسەدٸ, ٶيتكەنٸ ولاردىڭ بارلىعىنىڭ دەرلٸك دوستارى نەمەسە وتباسى مٷشەلەرٸ جەرگٸلٸكتٸ كەسٸپورىنداردا جۇمىس ٸستەيدٸ.
قالادا جەرگٸلٸكتٸ زاۋىتتاردا العان بٸلٸكتٸلٸگٸنٸڭ ارقاسىندا ينجەنەر اتانعان جاس ماماندار تۇرادى.
بۇل قوستانايمەن العاش تانىسقاندا-اق سەزٸلەدٸ. قوناقتاردى وبلىس ورتالىعىنا كٸرە بەرٸستە ماشينا جاساۋشى بەينەلەنگەن ٷلكەن تٷرلٸ-تٷستٸ مۋرال قارسى الادى. مۋرال ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە حيتكە اينالىپ, قاي قالاعا باراتىنىڭىزدى مەڭزەيدٸ.
مۋرالدىڭ اۆتورى نيكولاي سەليۋتين بۇل يدەيانىڭ وعان ٶتە وڭاي كەلگەنٸن ايتادى:
«مەن قوستانايدى باسقا قالالاردان ەرەكشەلەندٸرەتٸن مۋرال جاساعىم كەلدٸ. قوستاناي – ماشينا جاساۋ ورتالىعى, سوندىقتان مەن وسىعان توقتالعاندى جٶن كٶردٸم. مەن جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردىڭ رەاكتسيياسىنا ٶتە ريزا بولدىم, سوندىقتان يدەيا مەن ونىڭ جٷزەگە اسىرىلۋىنىڭ جوعارى باعالانعانىنا ٶتە قۋانىشتىمىن».
بۇل اتاق قالاي پايدا بولدى?
جاستار قوستانايدىڭ ماشينا جاساۋدىڭ استاناسى دەگەن اتاعىن ماقتان تۇتادى. قالادا اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸ 1982 جىلى ديزەل زاۋىتى جۇمىس ٸستەي باستاعان كەزدە دامي باستادى.
جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار سول جىلدارى قوستانايدىڭ «كەلٸندەر قالاسى» اتاعىنا يە بولعانىن دا ايتادى, ٶيتكەنٸ مۇندا «بولشەۆيچكا» ٸرٸ تٸگٸن فابريكاسى جۇمىس ٸستەگەن (ەلٸ دە جۇمىس ٸستەپ تۇر) دەيدٸ. ەستۋٸمٸز بويىنشا, ول جەردەن ەر ادامدار دا جۇمىس سۇراعان ەكەن. دەمەك, سۇراۋلارى جەردە قالمادى. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا ديزەل زاۋىتى قالپىنا كەلە باستادى جەنە بٷگٸندە ٶز سالاسى بويىنشا ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ ٸرٸ ەكٸ زاۋىتىنا اينالدى.
ال Allur جەنە Agromash زاۋىتتارىنىڭ جۇمىسشىلارى قوستانايعا قازٸرگٸ «قازاقستان دەترويتى» اتاعىن الىپ كەلدٸ. ەكەۋٸ دە ٶز سالالارىندا كٶشباسشى. بٸرٸنشٸسٸ – جەڭٸل كٶلٸكتەر شىعارۋ بويىنشا, ال ەكٸنشٸسٸ – اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ٶندٸرۋ سالاسىندا.
يندۋستريياداعى تابىس
قوستانايلىقتاردىڭ قول جەتكٸزگەن تابىسىنىڭ اۋقىمىن تٷسٸنۋ ٷشٸن ستاتيستيكاعا جٷگٸنگەن جٶن. مىسالى, بٸر جارىم جىل بۇرىن 2000-عا جۋىق جۇمىسشى بولعان Allur زاۋىتىندا بٷگٸنگٸ تاڭدا 3500-گە جۋىق ادام جۇمىس ٸستەۋدە. ٶتكەن جىلى زاۋىت 90 مىڭنان استام اۆتوكٶلٸك شىعاردى.
«بٸز بٸرتە-بٸرتە ٶندٸرۋشٸلەر مەن برەند يەلەرٸنٸڭ سەنٸمٸنە يە بولىپ كەلەمٸز. بٸز شاعىن قادامداردان باستاپ, ساپاعا اسا مەن بەردٸك. ماقساتىمىز – قازاقستاندىقتاردى جوعارى ساپالى ٶنٸممەن قامتاماسىز ەتۋ. بٸرتە-بٸرتە بٸزدٸڭ جۇمىسىمىزدى ٸرٸ برەندتەر مەن اۆتوكٶلٸك ەۋەسقويلارى مويىنداي باستادى», – دەيدٸ ٶندٸرٸستٸ وقشاۋلاۋ بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى ەدٸل شايكەمەلوۆ.
زاۋىتتىڭ ارقاسىندا قوستانايدا ەلەمگە ەيگٸلٸ Chevrolet, Kia, JAC, Hongqi, Jetour جەنە Skoda ماركالارىنىڭ كٶلٸكتەرٸن شىعارۋعا مٷمكٸندٸك تۋدى. «قازاقستاننىڭ اۆتوكٶلٸك وداعى» رەيتينگٸ بويىنشا ولاردىڭ بارلىعى قازاقستاندىقتار اراسىندا ەڭ تانىمال وندىققا كٸرەدٸ, ال العاشقى ەكٸ برەند ەڭ كٶپ ساتىلاتىن ٷشتٸكتٸڭ قاتارىندا.
جاس ينجەنەرلەر زاۋىتتاعى ورتاشا جالاقى وبلىستاعى ورتاشا دەڭگەيدەن ەلدەقايدا جوعارى ەكەنٸن, قازٸرگٸ تاڭدا شامامەن 378 614 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايتىنىن ايتادى.
قالا قۇراۋشى تاعى بٸر كەسٸپورىن Agromash بٷكٸل ەلدٸ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىمەن قامتاماسىز ەتەدٸ, سوندىقتان ول تانىستىرۋدى قاجەت ەتپەيدٸ. مەسەلەن, ٶتكەن جىلى مۇندا 1200-دەن استام وتاندىق تراكتورلار مەن كومبايندار شىعارىلدى. ال LOVOL ماركالى تراكتورلار ەلدە ەڭ كٶپ ساتىلعان تراكتورعا اينالدى.
جىل سايىن زاۋىتتا 250 مىڭ بٸرلٸككە جۋىق توراپتار مەن بٶلشەكتەر شىعارىلادى, ولاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ ٶز قۇيۋ تسەحىندا جاسالادى.
«ٶتكەن جىلى بٸز فيليالدىق جەلٸنٸ دامىتۋدىڭ جاڭا ۆەكتورىن بەلگٸلەدٸك, ال بيىلعى جىل «سەرۆيس جىلى» اياسىندا ٶتۋدە. بٸزدە ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق استىقتى ايماقتارىندا 200-دەن استام جوعارى بٸلٸكتٸ قىزمەتكەرلەر جۇمىس ٸستەيتٸن ەڭ ٸرٸ سەرۆيستٸك جەنە ساتۋ جەلٸسٸ بار. قازٸرگٸ ۋاقىتتا بٸز فيليالدارىمىزدى دامىتىپ, جەتٸلدٸرٸپ, قوسالقى بٶلشەكتەر قويمالارىن كەڭەيتۋدەمٸز, سونىمەن قاتار قىزمەت كٶرسەتۋ بٶلٸمشەلەرٸنٸڭ جۇمىسىن ودان دا تيٸمدٸ ەتۋدٸ كٶزدەپ وتىرمىز, بۇل ٷشٸن جاڭا اۆتوكٶلٸكتەر ساتىپ الدىق», - دەيدٸ Agromash حولدينگ KZ كوممەرتسييالىق ديرەكتورى نيكولاي پارحومەنكو.
جالپى, قوستانايدا ٸرٸ ينۆەستورلار تىنباي يگەرٸپ جاتقان يندۋسترييالىق ايماق ورنالاسقان. مۇندا ەلدە ٶندٸرٸستٸك تٶڭكەرٸس جاساۋعا ۋەدە بەرەتٸن زاۋىتتار بٸرٸنەن سوڭ بٸرٸ پايدا بولۋدا.
مۇنىڭ سىرى نەدە?
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, قوستانايدا 265 مىڭعا جۋىق ادام تۇرادى. ال ولاردىڭ ايتارلىقتاي بٶلٸگٸ ماشينا جاساۋشى ماماندىعىن يگەرگەن. ولاردى نە ىنتالاندىرادى?
بٸز زاۋىتتاردىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنەن ەلەۋمەتتٸك پاكەت جٶنٸندە دەرەكتەردٸ سۇرادىق. زاۋىتتار جۇمىسكەرلەردٸ كٶپتەگەن قۇندى ۇسىنىستارمەن قىزىقتىراتىنى بەلگٸلٸ بولدى. زاۋىت جۇمىسشىلارى ٷشٸن تەگٸن جول جٷرۋ جەنە تاماقتاندىرۋ تاڭسىق ەمەس. وعان قوسا جۇمىسكەرلەرگە كٶپتەگەن سەرٸكتەستەردٸڭ قىزمەتتەرٸنە جەڭٸلدٸكتەر بەرٸلەدٸ.
سونىمەن قاتار, ماشينا جاساۋشىلار بٸرٸگٸپ, قىزمەتكەرلەر مەن ولاردىڭ وتباسىلارىنا ارنالعان 9 قاباتتى كامپۋستىڭ قۇرىلىسىن اياقتادى. جاقىن ارادا بالاباقشا قۇرىلىسىن باستايمىز دەپ ۋەدە بەرٸپ وتىر.
تاعى بٸر ەرەكشە تۇس – كەسٸپورىنداردىڭ ٶز قىزمەتكەرلەرٸن وقىتاتىندىعى. بۇل ٸستٸ Allur زاۋىتى باستادى, ونىڭ ٶز ۋنيۆەرسيتەتٸ بار. ول ەلدەگٸ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن جەنە كوللەدجدەرمەن ىنتىماقتاسادى, سونىڭ ٸشٸندە ستۋدەنتتەردٸ ٶز قاراجاتى ەسەبٸنەن وقىتادى. ال تەجٸريبەلٸ شەبەرلەر بٸلٸكتٸلٸگٸن ٶندٸرٸستەن قول ٷزبەي شىڭدايدى.
قازٸر قالاداعى بارلىق ماشينا جاساۋ كەسٸپورىندارى بٸرٸگٸپ, جوعارى وقۋ ورىندارىمەن جەنە كوللەدجدەرمەن ىنتىماقتاسادى, سونىمەن قاتار اقىلى ٶندٸرٸستٸك تەجٸريبەلەر ۇيىمداستىرىپ, قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الۋدا.
مىسالى, جەرگٸلٸكتٸ اۆتوموبيل كٶلٸگٸ كوللەدجٸندە قۇزىرەتتٸلٸك ورتالىعى سالىندى. وندا ستۋدەنتتەر ديپلومدى العاننان كەيٸن ولاردىڭ جۇمىسىندا پايدالانىلاتىن جابدىقتا تەجٸريبە الىپ, ٸس-ەرەكەتتەردٸ ٷيرەنەدٸ. بۇرىن-سوڭدى ەلدە مۇندايدى ەشكٸم جاساعان ەمەس.
ينۆەستورلار
ٶزٸنٸڭ 145 جىلدىق مەرەيتويىندا قوستاناي بارلىق قالالار ارماندايتىن, بٸراق كەز كەلگەننٸڭ قولىنان كەلە بەرمەيتٸن نەرسەنٸ جاسادى – بۇل ينۆەستورلاردىڭ ٷلكەن قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. جەنە بۇل بوس سٶز ەمەس, ٶيتكەنٸ Kia تاريحتا العاش رەت كورەيا رەسپۋبليكاسىنان تىس جەردە بٸرلەسكەن كەسٸپورىن قۇرۋعا جەنە زاۋىت سالۋعا تٸكەلەي ينۆەستيتسييا قۇيدى.
جالاقىسى جوعارى 1500 جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىرعان جاڭا زاۋىتتىڭ ٶندٸرٸستٸك قۋاتى جىلىنا 70 مىڭ اۆتوكٶلٸكتٸ قۇرايدى. ال قىزمەتكەرلەر قازٸردٸڭ ٶزٸندە قۇندى ۇسىنىستار ارقىلى ٸزدەستٸرٸلۋدە جەنە تارتىلۋدا.
قوستانايلىقتاردىڭ ٶزدەرٸ ماشينا جاساۋدا بٸر جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋى ساباقتاس سالالاردا تاعى بٸرنەشە جۇمىس ورنىن اشۋعا ەكەلەتٸنٸن ايتادى. قوستانايلىقتاردىڭ العا ۇمتىلعانى سونشا, ولار قازٸردٸڭ ٶزٸندە اۆتوكٶلٸك بٶلشەكتەرٸن شىعاراتىن وقشاۋلاۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسىنىڭ اياقتالۋىن كٷتٸپ وتىر.
«بٸز ورىندىقتاردى, گاز شىعارۋ جٷيەسٸن, ەلەكتر سىمدارىن لوكاليزاتسييالاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, تٶسەنٸشتەر دە بار, مۇنداي ەلەمەنتتەر كٸشكەنتاي بولعانىمەن, لوگيستيكانى ٷنەمدەۋ تۇرعىسىنان العاندا, بۇل زاتتاردى 2-3 مىڭ شاقىرىمعا تاسىمالداماعانشا, ولاردى كونۆەيەرگە جاقىن ەتٸپ شىعارعان دۇرىس», - دەيدٸ Allur زاۋىتىن وقشاۋلاۋ بٶلٸمٸنٸڭ باستىعى سەرگەي موگيلاتوۆ.
حاب
تاعى دا, ساباقتاس سالالار جٶنٸندە. ٶندٸرٸستٸڭ كٶپ بولعانى سونشا, قالا بولاشاقتا جٷك كٶلٸكتەرٸنٸڭ كەپتەلٸسٸ بولادى دەپ قاۋٸپتەنەدٸ. كەسٸپورىندار ەندٸ ٶز ٶنٸمدەرٸن ەل نارىعىنا جەنە ەكسپورتقا جٶنەلتۋگە ٷلگەرە الماي قالادى. بۇل مەسەلەنٸڭ شەشٸمٸ 2022 جىلى العاش رەت سٶز بولعان قۇرعاق پورتتىڭ قۇرىلىسى بولماق.
لوگيستيكالىق ورتالىقتى سول ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ جانىندا ورنالاستىرۋ جوسپارلانۋدا.
«لوگيستيكالىق ورتالىق جٷك تاسىمالداۋ مەسەلەلەرٸن شەشٸپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار 500 جاڭا جۇمىس ورنىن اشادى. كٶلٸك اپاتىنىڭ الدىن الۋ ٷشٸن, قۇرىلىسىن وسى جىلدىڭ اياعىندا نەمەسە كەلەسٸ جىلدىڭ باسىندا باستاۋ جوسپارلانۋدا», - دەيدٸ وبلىس ەكٸمٸ قۇمار اقساقالوۆ.
تۋعان كٷنٸڭمەن!
وسىلايشا قوستاناي ٶزٸنٸڭ 145 جىلدىعىن قازاقستاننىڭ يندۋسترييالىق استاناسى رەتٸندە بەيرەسمي مەرتەبەسٸمەن اتاپ ٶتۋدە. قالا تۇرعىندارى ٶزدەرٸنٸڭ دەستٷرلەرٸن ساقتاپ, استىقتى ٶلكە اتاعىن قورعاي الدى, بولاشاقتى تا ويلاپ, شاعىن وتانىن ماشينا جاساۋ قالاسىنا اينالدىردى.
قوستانايلىقتاردىڭ ٶزدەرٸ قالانىڭ باستى قۇندىلىعى – حالقى ەكەنٸن ايتادى. مەيٸرٸمدٸ, بٸر-بٸرٸنە كٶمەكتەسۋگە جەنە ەردايىم قولداۋعا دايىن. قوستاناي وبلىسىنا دا جەتكەن سۋ تاسقىنى مۇنى تاعى بٸر دەلەلدەدٸ. استىقشىلار مەن ماشينا جاساۋشىلار ٶڭٸرٸنٸڭ تۇرعىندارى ٶز مەرەكەلەرٸن ماقتانىشپەن, بولاشاققا ٷلكەن جوسپارلارمەن قارسى الادى.
