استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتٸ پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا جەنە نۋتريتسيولوگييا كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ روزا سٷلەيمەنوۆا كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنا قارسى يممۋنيتەتتٸ كٶتەرۋ ٷشٸن قانداي شارالار قابىلداۋ كەرەكتٸگٸن تٷسٸندٸردٸ.
- روزا قالدىبەكقىزى, كوروناۆيرۋس تاقىرىبى ٶزەكتٸ بولىپ تۇرعان كەزدە يممۋنيتەتتٸ كٶتەرۋ مەسەلەسٸنە قوعام ەرەكشە مەن بەرٸپ وتىر. وسى ورايدا قانداي كەڭەس بەرەر ەدٸڭٸز?
- ەڭ باستىسى – يممۋنيتەتتٸ ەلسٸرەتپەي, دۇرىس تاماقتانۋ كەرەك. يممۋنيتەتتٸ كٶتەرۋ تاقىرىبىنا توقتالساق, اقۋىزى كٶپ تاعامدارعا مەن بەرۋ كەرەك. ولارعا تاۋىق, بالىق, ٸرٸ قارا, سونىڭ ٸشٸندە جىلقى ەتٸ جاتادى. وسىلاردىڭ سورپاسىنىڭ قۇرامىندا اقۋىز كٶپ. سول سەبەپتٸ بۇل تاعامداردى مٸندەتتٸ تٷردە ەسكەرگەن ماڭىزدى. سونىمەن قاتار, تٷرلٸ جاڭعاقتاردى الۋ كەرەك. يممۋنيتەتتٸ كٶتەرۋ ٷشٸن 30-40 پايىزىن اقۋىزدان قۇراساق, قالعان 50-60 پايىزىن كٶكٶنٸستەر مەن جەمٸس-جيدەكتەر ارقىلى قامتىعان دۇرىس بولادى. جاز ايلارىندا الما, المۇرت, بانان, قۇلپىناي, قاراقات, تاڭقۋراي, يتمۇرىندى كٶبٸرەك العان جٶن. بۇلار تابيعي ٶنٸم بولعاندىقتان, س ۆيتامينٸنٸڭ كٶزٸ. اتاپ ايتقاندا, سۇيىقتىقتى كٶپ ٸشكەن ابزال. كٷنٸنە 3-5 ليترگە دەيٸن سۋ, كومپوت جەنە مورس ٸشۋگە بولادى. اعزاعا س ۆيتامينٸ ٶتە قاجەت.
- ماماندار ادامنىڭ جاقسى كٶڭٸل-كٷيٸ يممۋنيتەتتٸ كٶتەرۋگە ەرەكشە ەسەر ەتەتٸنٸن ايتىپ جاتىر. سٸزدٸڭ پٸكٸرٸڭٸزدٸ بٸلسەك.
- كٶتەرٸڭكٸ كٶڭٸل-كٷي اۋىرىپ قالماۋعا كٶپ سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. كٷيزەلٸسكە تٷسپەگەن دۇرىس. ەگەر كٶڭٸل-كٷيٸمٸز جاقسى بولىپ, جٸگەرلەنٸپ جٷرسەك, يممۋنيتەت تە جاقسى كٶتەرٸلەدٸ. سارى ۋايىمعا سالىنىپ جٷرسە, يممۋنيتەت تە ەلسٸرەيدٸ. سوندىقتان ٷنەمٸ پوزيتيۆتٸ بولۋ قاجەت. ەشقاشان بايبالام سالماي, ۋايىمداماي, بارىنشا سابىر ساقتاپ, جاقسىلىقتان ٷمٸت ەتۋ كەرەك. ٶيتكەنٸ, يممۋندىق جٷيە وسىعان تٸكەلەي بايلانىستى.
- جالپى, ادامدار پروفيلاكتيكالىق شارالارعا قاتىستى نەنٸ بٸلۋٸ شارت?
- كٶبٸنە دٷكەن مەن دەرٸحاناعا بارامىز. بۇل نىسانداردىڭ كاسسالارىندا كەي جاعدايدا كەزەك بولىپ جاتادى. وسى ورايدا ارا قاشىقتىقتى ساقتاۋعا مەن بەرگەن دۇرىس. ٷيدەن شىققاندا مەديتسينالىق ماسكانى تاعىپ, ارنايى قولعاپ كيٸپ, قولعا انتيسەپتيك الۋ قاجەت. ٷيگە كٸرگەن بويدا قولىمىزدى سابىنمەن جۋامىز. بٶلمەنٸ كٷنٸنە كەمٸنە 3-4 رەت جەلدەتكەن ابزال, سونداي-اق ىلعالدى تازالىق شارالارىن جٷرگٸزۋگە كەرەك.
سونىمەن قاتار, ٶز بەتٸڭٸزشە ەمدەلمەي, ەۋەلٸ ەمحاناداعى ۋچاسكەلٸك دەرٸگەرمەن نەمەسە جەدەل جەردەمگە حابارلاسىپ, سونداعى ماماندارمەن اقىلداسۋعا شاقىرامىن. باسىڭىز اۋىرىپ, قۇرعاق جٶتەل, ەنتٸگۋ پايدا بولسا, دەنە قىزۋى كٶتەرٸلٸپ, يٸس سەزۋدەن ايىرىلساڭىز, ەلسٸزدٸك پەن تەرشەڭدٸك سەزٸنسەڭٸز, بٸردەن ماماندارمەن كەڭەسٸپ, ەم-دوم الىڭىز.
- سۇقباتىڭىزعا راقمەت!
