«قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جوعارى مەكتەبٸ» ەپيدەميولوگييا, بيوستاتيستيكا جەنە دەلەلدٸ مەديتسينا كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دەلەلدٸ مەديتسينا ساراپشىسى رافايل قىپشاقباەۆ COVID-19 ۆيرۋسىنىڭ اعزاعا قالاي ەسەر ەتەتٸنٸن ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىن قايتا جۇقتىرۋ جاعدايى الدىڭعىمەن سالىستىرعاندا اناعۇرلىم جەڭٸل ٶتەدٸ. ادام بويىنداعى انتيدەنەلەر دەڭگەيٸ تٶمەندەيدٸ, بٸراق توعىسپالى يممۋنيتەت ساقتالادى. بۇل جاعدايدا بارلىعىنا ۆيرۋس جۇعادى. ٷشٸنشٸدەن, مۋتاتسييالانعان ۆيرۋس جاسىراق ادامدارعا دا جۇعۋى مٷمكٸن. بۇرىن قانت ديابەتٸ, ارتىق سالماق, ٸلەسپە اۋرۋى بارلاردىڭ قاۋٸپتٸ توپتا ەكەنٸ ايتىلسا, قازٸر مۋتاتسييالانعان ۆيرۋس ٷشٸن مۇنداي شارتتىلىق ازايادى. كوروناۆيرۋستى قايتا جۇقتىرۋ بۇرىنعىدان وڭايىراق ٶتەدٸ», - دەيدٸ ر. قىپشاقباەۆ.
سۇحبات بارىسىندا دەرٸگەر «كوۆيدتٸ ساۋساقتار» سيمپتومىنىڭ قالاي پايدا بولاتىنىن تٷسٸندٸردٸ. قاراشا ايىنداعى دەرەكتەر بويىنشا, COVID-19 جۇقتىرعان 12 مىڭ ادامنىڭ اياعىنداعى ٷسٸك شالۋ بەلگٸلەرٸن ەسكە تٷسٸرەتٸن قاتتى تٸتٸركەنۋ مەن قىزارۋ پايدا بولعان. دەرماتولوگتار بۇل قۇبىلىستى «كوۆيدتٸ ساۋساقتار» دەپ اتادى. ناۋقاستار ساۋساقتارى مەن بارماقتارىندا پايدا بولعان قىزىل جەنە كٷلگٸن تٷينەكتەر اۋىراتىنىن, بٸراق قىشىمايتىنىن ايتقان. بٶرتپە جازىلعان سوڭ, تەرٸنٸڭ جوعارعى قاباتتارى تٷسۋٸ مٷمكٸن.
دەرٸگەردٸڭ ايتۋىنشا, كوروناۆيرۋس نەيروتروپتىق ۆيرۋس بولىپ سانالادى. ول جٷيكە جولدارىنا تەرٸس ەسەرٸن تيگٸزەدٸ. بۇل جاعدايدا نەيروتروفيكا, زات الماسۋ جۇمىسى بۇزىلادى دەپ بولجاۋعا بولادى. ياعني ول «كوۆيدتٸ ساۋساقتار» تٷرٸندە كٶرٸنٸس تابادى.
سونىمەن بٸرگە رافاەل قىپشاقباەۆ يممۋنيتەتتٸ كٶتەرۋدٸڭ جەنە نىعايتۋدىڭ قاراپايىم ەدٸستەرٸن اتادى.
«يممۋنيتەتتٸ كٶتەرەتٸن سيقىرلى دەرٸ جوق, يممۋنيتەت كٶتەرەدٸ دەپ جارنامالانىپ جاتقان زاتتار دا ولاي جۇمىس ٸستەمەيدٸ. بۇل فەيك. يممۋنيتەتتٸ نىعايتىپ, كٶتەرۋ ٷشٸن قاراپايىم ەرەجەلەردٸ ۇستانۋ جەتكٸلٸكتٸ: قالىپتى جەنە دۇرىس تاماقتانۋ, دۇرىس ۇيقى (كەم دەگەندە 6-8 ساعات), فيزيكالىق بەلسەندٸلٸك. قارت ادامدار كٶشەدە ۇزاق ۋاقىت سەرۋەندەسە جەتكٸلٸكتٸ, ال جاستارعا جٷگٸرۋ قاجەت. بارلىق قاراپايىم شارالار يممۋنيتەتتٸڭ كەز كەلگەن ينفەكتسييالارمەن كٷرەسۋگە دايىن ەتەدٸ. سيقىرلى دەرٸ رەتٸندە ساتىلاتىن نەرسەنٸڭ بەرٸ – ماركەتينگ», - دەيدٸ رافايل قىپشاقباەۆ.
بۇعان دەيٸن رافايل قىپشاقباەۆ كوروناۆيرۋستىڭ مۋتاتسيياسى مەن كەزەكتٸ تولقىنىنىڭ الدىن الۋ جٶنٸندە سۇحبات بەرگەن ەدٸ.
«كوروناۆيرۋس جٶنٸندە پٸكٸر بٸلدٸرۋ ٶتە قيىن. بۇل دەگەنٸمٸز قايىرى جوق, جاڭا ەرٸ زەرتتەلمەگەن ٸس. بٸز قازٸر تەك بولجام جاساي الامىز. قولدا بار دەرەكتەرگە سٷيەنە وتىرىپ, قانداي دا بٸر ستسەناريي قۇرۋعا بولادى, بٸراق ەشكٸم ناقتى ەشتەڭە ايتا المايدى. سوندىقتان ينفەكتسييا تارالادى دەگەن بولجام بار. ەزٸرگە ەڭ ىقتيمال بولجام وسى», - دەيدٸ ساراپشى.
