"ۇلتتىق سالت-دەستٷرلەرٸمٸز, تٸلٸمٸز بەن مۋزىكامىز, ەدەبيەتٸمٸز, جورالعىلارىمىز, بٸر سٶزبەن ايتقاندا ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا مەڭگٸ قالۋعا تيٸس. ابايدىڭ دانالىعى, ەۋەزوۆتٸڭ عۇلامالىعى, جامبىلدىڭ جىرلارى مەن قۇرمانعازىنىڭ كٷيلەرٸ, عاسىرلار قويناۋىنان جەتكەن بابالار ٷنٸ – بۇلار بٸزدٸڭ رۋحاني مەدەنيەتٸمٸزدٸڭ بٸر پاراسى عانا", دەيدٸ ەلباسى ٶز ماقالاسىندا. راسىندا مەدەنيەتٸ كەمەل ەلدٸڭ - بولاشاعى جارقىن. رۋحى بيٸك, الار اسۋى مول. قۇدايعا شٷكٸر, سٶز قادٸرٸن ۇعىنعان, ويى زەرەك جاس ۇرپاق ٶسٸپ كەلەدٸ. ولار ۇلتىن, ەلٸن, جەرٸن زور ماحابباتپەن سٷيەدٸ. ولاي بولسا, ٸزگٸلٸك نۇرىنا شومىلعان جاس جٷرەكتەردٸڭ بۇلقىنىسىن تىڭداپ كٶرەيٸك.
تىنىشتىق كٷزەتشٸسٸ
100 جىل بۇرىن الاش قايراتكەرلەرٸ ۇلتتىق ەسكەر قۇرىپ, قۋاتتى مەملەكەتكە اينالۋ يدەياسىن قالىپتاستىرعان ەدٸ. دەمەك, الاش زييالىلارى ايتىپ كەتكەن مەملەكەتتٸڭ نەگٸزگٸ تٸرەگٸ, قورعانى ەسكەر ەكەنٸن كٶرسەتەتٸن قۇرىلىمعا دا عاسىر بولدى دەگەن سٶز. قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدٸڭ قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭنىق اياقتان تۇرعانىن جىل سايىن 7 مامىردا بولاتىن ەسكەري شەرۋدەن بٸلەمٸز. قازاقستان قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ دامۋىنا ٷلەس قوسقان ازاماتتىڭ بٸرٸ – مايكەەۆ مۇرات جەلەلۇلى.
مۇرات مايكەەۆ 1959 جىلى 9 قاراشادا اقتٶبە قالاسىندا دٷنيەگە كەلگەن. 1980 جىلى الماتى جوعارى جالپى ەسكەري كوماندالىق ۋچيليششەسٸن, 1994 جىلى م.ۆ.فرۋنزە اتىنداعى ەسكەري اكادەمييانى تەمامداعان. وفيتسەرلٸك قىزمەتٸن موتواتقىشتار ۆزۆود كومانديرٸنەن باستاپ, باتالون كومانديرٸنە دەيٸنگٸ بارلىق بۋىننان ٶتكەن. وسىدان بٸر جىل بۇرىن, ياعني 2016 جىلى 15 قىركٷيەكتەن باستاپ نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ بۇيرىعىمەن قورعانىس مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ باس شتابىنىڭ باستىعى بولىپ تاعايىندالدى. ول بٸزدٸڭ زامانىمىزدىڭ باتىرى دەسەك قاتەلەسپەيمٸز. مۇرات جەلەلۇلىنا ەر ادامعا لايىق بارلىق قاسيەت تەن. ەسٸرەسە, الدىنا ماقسات قويىپ, وعان جەتۋدەگٸ گەنەرالدىڭ تالپىنىسى كٸم-كٸمگە بولسىن ٷلگٸ بولارلىق.
زامانداستارىمىز وسىنداي ەسكەري تۇلعالاردى دا بٸلٸپ جٷرسە ەكەن دەيمٸن. ٶيتكەنٸ, بٸزدٸڭ تىنىشتىعىمىزدى كٷزەتٸپ جٷرگەن سولار عوي.
سىمبات ەمٸر,
10-سىنىپ وقۋشىسى.
گۆاردەيسكيي ەسكەري قالاشىعى,
قورداي اۋدانى,
جامبىل وبلىسى
انانىڭ قاباعى – ٷيدٸڭ اجارى
مەنٸڭ انام باستاۋىش سىنىپ مۇعالٸمٸ. قازٸرگٸ كەزدە مۇعالٸمدەر جاڭارتىلعان بٸلٸم مازمۇنى بويىنشا ساباق بەرەدٸ. جاڭا باعدارلامامەن جۇمىس ٸستەپ باستاعان مۇعالٸمدەردٸڭ بٸرٸ – اناشىم. انامنىڭ ٷنەمٸ مەكتەپتەن قولى تيمەيدٸ. كٷندٸز وقۋشىلارعا بٸلٸم بەرسە, كەشكە دەپتەر تەكسەرەدٸ. وقۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرامىن دەپ كٷنٸ-تٷنٸ كومپيۋتەر ارقىلى تٷرلٸ كٶرنەكٸلٸكتەر جاساپ شىعارادى. انام جۇمىستان شارشاپ كەلگەندە ٷيدٸڭ ٸشٸ دە كٶڭٸلسٸز بولىپ تۇرادى. ەسٸرەسە, ەر توقساننىڭ سوڭىندا مەكتەپتەن كەش كەلەدٸ. ٶيتكەنٸ, سىنىبىنداعى 29 بالاعا بٸلٸم بەرۋ وڭاي ەمەس. ٷيگە كەلە سالا تاماعىن ٸشٸپ, كەلەسٸ كٷننٸڭ ساباعىنا دايىندالادى. انامنىڭ شارشاعانىن كٶرگەن سايىن مەن دە بٸرەۋدٸڭ اناسىن شارشاتىپ جٷرگەن جوقپىن با دەگەن ويعا قالام. سٶيتەمٸن دە جالما-جان ساباققا ٷلگەرۋگە تىرىسامىن. قازاقتا «كٶرشٸڭ سوقىر بولسا, كٶزٸڭدٸ قىسىپ جٷر» دەگەن سٶز بار. اتا-اناڭ مۇعالٸم بولسا, قالايدا مەكتەپتەگٸ ٷلگٸلٸ وقۋشىلاردىڭ قاتارىندا بولۋىڭ كەرەك. مەن قاي ساباققا دايىندالماي بارسام, انامنىڭ سىنىبىندا سونشا بالا ساباق وقىماي كەلەتٸندەي بوپ تۇرادى. ال ولار ساباق وقىماسا, انامنىڭ جٷيكەسٸ قالاي شارشايتىنىن جاقسى بٸلەمٸن. دوستار, سەندەردەن ٶتٸنەرٸم – ساباقتارىڭدى جاقسى وقىڭدارشى...
بالنۇر قاناتقىزى,
مەنشٷك مەمەتوۆا اتىنداعى مەكتەپتٸڭ وقۋشىسى.
تٷركٸستان قالاسى,
وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى
قوس شىنارىم
بۇل – 1989 جىلى رەسەيدٸڭ پەنزا قالاسىنان باستاۋ العان مەنٸڭ قوس شىنارىم – اتا-انامنىڭ ماحاببات وقيعاسى. انام پەنزادا ەكٸنشٸ كۋرستا وقىپ جٷرگەن. ەكەم بارناۋلدا ەكٸ جىل ەسكەردە بولىپ, ينستيتۋتتىڭ بٸرٸنشٸ كۋرسىن تەمامداپ جاتقان ستۋدەنت. شەتەلدٸڭ بٸر ينستيتۋتىندا جينالعان قازاقتاردىڭ بٸرٸن-بٸرٸ تانىماۋى مٷمكٸن ەمەس.ونىڭ ٷستٸنە ەكەم دە, انام دا قىزىلوردادان. ەكەم –ارالدىڭ جٸگٸتٸ, انام –تەرەڭٶزەكتٸڭ قىزى. ەكە-شەشەمنەن قالاي تانىسقاندارىن سۇراسام, ەكەۋٸنٸڭ ەڭگٸمەسٸ ەكٸ تٷرلٸ. انام: «ەكەڭدٸ ەبدەن تانىپ بٸلگەنٸمشە,ودان قورقاتىن ەدٸم. ەسكەردەن ەندٸ كەلگەن. قاپ-قارا, ارىق جٸگٸتتە نە تٷر بولۋشى ەدٸ? بٸزدٸڭ بٶلمەگە كەلە جاتقانىن كٶرسەم, قاسىمداعى قىزدارعا «مەنٸ جوق دەپ ايتىڭدار» دەپ شكافتىڭ ٸشٸنە تىعىلىپ قالاتىنمىن», – دەيدٸ. ال ەكەم: «مەن جاس كەزٸمدە جٸگٸتتٸڭ سۇلتانى بولاتىنمىن. سودان ٸزٸمنەن بٸر كٸشكەنتاي, نەزٸك قىز «اعالاپ» جٷگٸرٸپ جٷرەتٸن», – دەيدٸ. انام مەن ەكەم ورتاق دوستارىنىڭ ارقاسىندا تٸل تابىسىپ كەتەدٸ. 1990 جىلى جاڭا جىلدى بٸرگە قارسى الماق بولىپ, ستۋدەنتتەر جينالادى. وتىرىس بٸتكەن سوڭ, ەكەم انامدى شىعارىپ سالامىن دەپ سىلتاۋراتىپ, جاتاقحاناعا بارار جولدا سەزٸمٸن بٸلدٸرٸپتٸ. سودان اتا-انام ۋاقىتتى بٸرگە جيٸ ٶتكٸزەدٸ. ساباققا بٸرگە دايىندالادى, «ۋزبەكيستان» اتتى دەمحانادان مانتى جەيدٸ ەكەن. ەكەم ٶزٸ ۇناتپاسا دا, انام جاقسى كٶرەتٸندٸكتەن ونى ٷندٸ كينولارىنا دا اپارادى ەكەن. سٶيتٸپ جٷرگەندە ارادا تاعى بٸرنەشە اي ٶتەدٸ. ەكەم التى قىزدىڭ اراسىنداعى جالعىز ۇل. اتا-ەجەم كەلٸننٸڭ قولىنان شاي ٸشٸپ, نەمەرە سٷيگەنشە اسىعادى. سٶيتٸپ, 24 تامىز كٷنٸنە كەلٸسٸپ, ەكەم انامدى پويىزبەن الىپ قاشادى. بٸر قىزىعى, ەجەم دە تەرەڭٶزەكتٸڭ قىزى. سودان اتام مەن ەكەم ويدا جوقتا بٸر-بٸرٸنە باجا بولىپ شىعا كەلەدٸ. سودان 25 تامىز كٷنٸ ٷلكەن توي بولىپتى. وسى قۋانىش ەكٸ ەسەلەنٸپ,تويدىڭ ٷستٸندە ەكەمنٸڭ تۋعان تەتەسٸ قىز بوسانادى. ەكٸ جاستىڭ ماحابباتى مٶلدٸر بولسىن دەپ, نەرەستەنٸڭ ەسٸمٸن مٶلدٸر قويىپتى. قازٸر ٷيلەنگەندەرٸنە 27 جىل. اتا-انام ەكٸ ۇل,بٸر قىزدى تەربيەلەپ وتىرعان ٷلگٸلٸ وتباسى. اتا-انامىز بٸز ٷشٸن سىيلاستىق پەن ماحابباتتىڭ بارىن دەلەلدەگەن باعدارىمىز. بۇل باقىتتىڭ ەشقاشان سارقىلماۋىن قۇدايدان ىلعي تٸلەپ جٷرەمٸن.
داناگٷل ساحيتجانوۆا,
№ 273 ورتا مەكتەپتٸڭ 8 «ە» سىنىپ وقۋشىسى.
بايقوڭىر قالاسى
كەمشٸلٸگٸن تٷزەتكەن ادام – باتىل ادام
مەنٸڭ ٶزٸمە ۇنامايتىن مٸنەزٸم قىزعانشاقتىعىم مەن ساراڭدىعىم. مەن زاتتارىمنىڭ سۋ جاڭا كٷيٸندە تۇرعانىن قالايمىن. ەدەمٸ قارىنداشتارىم بار. ونى ٶزٸم دە پايدالانۋعا قيمايمىن. كٶرشٸ پارتالاس بالانىڭ بوياۋ قارىنداشتارى سىنىپ قالعان, تاۋسىلعان,جۇقپايتىن تٷرٸ ەدٸ. ونىڭ مەنٸڭ قارىنداشىممەن بوياعىسى كەلگەنٸن بايقاسام دا, بايقاماعانداي وتىرا بەرەتٸنمٸن. بۇل ۇنامسىز مٸنەزٸمنەن قۇتىلعىم كەلەدٸ. بٸردە ەدەبيەتتٸك وقۋ ساباعىنان «نە جومارت? كٸم جومارت?» ٶلەڭٸن وقىپ, جومارتتىقتىڭ نە ەكەنٸن سىنىپ بولىپ اشىپ ەڭگٸمەلەدٸك. مەنٸڭ دە جومارت مٸنەزدٸ دەگەن اتقا يە بولعىم كەلدٸ. سوندىقتان كەيدە ٶزٸمدٸ جاقسى ٸستەر ٸستەۋگە يتەرمەلەيمٸن. سىنىپتاستارىما قاجەت زاتتارىن تاۋىپ بەرۋگە تىرىسامىن. بٸرەۋگە پايدام تيسە, قۋانىپ قالامىن. سودان بەرٸ دوستارىممەن دە جاقسى ارالاسىپ جٷرمٸن.
مەنٸڭ ويىمشا ٶزٸنٸڭ كەمشٸلٸكتەرٸن تٷسٸنٸپ, تٷزەتە بٸلگەن ادام ەڭ اقىلدى,ەڭ باتىل ادام. مەن الداعى ۋاقىتتا بويىمداعى بارلىق جامان, جاعىمسىز قاسيەتتەردٸ جٶندەپ, اتا-انامنىڭ سٷيكٸمدٸ قىزى بولعىم كەلەدٸ.
ايزەرە ارالباەۆا,
№59 ورتا مەكتەپتٸڭ 2 «ا» سىنىپ وقۋشىسى.
قاراقۇم اۋىلى,
ارال اۋدانى,
قىزىلوردا وبلىسى
