قر ٷكٸمەتٸنٸڭ 2016 جىلدىڭ 23 جەلتوقسانىنداعى قاۋلىسى نەگٸزٸندە بەكٸتٸلگەن ەلوردانىڭ باس جوسپارىن جەنە ەگجەي-تەگجەيلٸ جوسپارلاۋ جوباسىن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا قالانىڭ جيناقى قۇرىلىسى بويىنشا قاجەتتٸ ٸس-شارالار جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر, دەپ حابارلايدى "ۇلتا قپارات" نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ەلوردانىڭ سەۋلەت, قالا قۇرىلىسى جەنە جەر قاتىناستارى باسقارماسى 20 گەكتار اۋماققا سوزىلعان كٸشٸ تالدىكٶل (سىعاناق كٶشەسٸنٸڭ سولتٷستٸگٸ, ە22 كٶشەسٸنٸڭ وڭتٷستٸگٸ, تۇران داڭعىلىنىڭ شىعىسى جەنە ش.ايتماتوۆ كٶشەسٸنٸڭ باتىس جاعى) سۋ ايدىنى ساقتالاتىنىن حابارلايدى.
بۇل — سۋلى-باتپاقتى ورىن جەنە سۋدىڭ حيمييالىق مٶلشەرٸ شەكتٸ نورمادان بٸرنەشە ەسە اسىپ, ادام دەنساۋلىعىنا تەرٸس ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن. سول سەبەپتٸ بۇل ايماق تازارتىلادى. سول سيياقتى سۋ دەڭگەيٸن كٶتەرۋ ٷشٸن تٷبٸن قازۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلمەك. وسىلايشا باتپاقتى جەر تازارتىلعان توعانعا اينالىپ, ماڭايىندا ساياباق اشىلادى.
سۋلى-باتپاقتى ورىننىڭ ٸرگەلەس اۋماعى اباتتاندىرىلادى. وندا ەلەۋمەتتٸك نىساندار: تۇرعىن ٷيلەر, 2,5 مىڭعا جۋىق وقۋشىعا ارنالعان وقۋ ورنى, بالاباقشا, مەديتسينالىق ورتالىق جەنە ت.ب. اشىلاتىن بولادى.
ايتا كەتۋ كەرەك, سۋلى-باتپاقتى ورىننىڭ تالدىكٶل كٶلٸمەن تابيعي بايلانىسى جوق. جەر ٷستٸ اعىندارى مەن جەر استى سۋلارى ارقىلى ٶزارا قوسىلمايدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا سۋلى-باتپاقتى ورىن ورگانيكالىق قوسىلىستار ەسەرٸنەن شٸرٸپ كەتۋٸ جەنە قوقىستىڭ جينالۋىنان جاعىمسىز يٸس شىعاتىن جەنە جەندٸكتەر (ماسالار, كەنەلەر) تارالاتىن وشاق بولىپ سانالادى.
بۇل ورىنعا دالالىق ٶلشەۋلەردٸ گيدروگرافييالىق جۇمىستارمەن بٸر ۋاقىتتا جٷرگٸزۋ بارىسىندا حيمييالىق قۇرامىن زەرتتەۋ ٷشٸن شٶگٸندٸلەرگە سىناما جٷرگٸزٸلدٸ. كٸشٸ تالدىكٶلدە ادام دەنساۋلىعىنا كەرٸ ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن كٶپتەگەن حيمييالىق زات بار.
قۇرعاق قالدىق 6,3 ەسە, تەمٸر مٶلشەرٸ 6,2 ەسە, حلوريدتەر قۇرامى 9,5 ەسە, سۋلفاتتار 12 ەسە, اممياك 5 ەسە ارتىق. سونىمەن قاتار, سىعاناق كٶشەسٸ ماڭىنداعى اممياكتىڭ مٶلشەرٸ 2,5 مگ قۇرادى, بۇل شرك-دان (شەكتٸ رۇقسات ەتٸلگەن كونتسەنتراتسييا) 1,5 ەسە اسادى.
تالدىكٶل كٶلٸنٸڭ جانىنان قورىق جەنە ورمان-ساياباق اۋماعى بار ەلٸمٸزدەگٸ العاشقى تابيعي پارك اشىلادى. تارتىمدى ورىنعا اينالاتىن ەكٸنشٸ ەكوپارك مايبالىق كٶلٸنٸڭ جانىندا (ەۋەجاي باعىتىنىڭ وڭتٷستٸك-شىعىس جاعى) بولماق.
