دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى كوروناۆيرۋستى پاندەمييا دەپ باعالاعاننان كەيٸن ەلەم مەملەكەتتەرٸ ۆيرۋستىڭ تارالۋىن تەجەۋگە بارىن سالىپ, ٸشكٸ قاۋٸپسٸزدٸگٸن كٷشەيتٸپ, ايىلىن تارتا باستادى.
جاس نەمەسە كەرٸ, باي نەمەسە كەدەي دەپ بٶلمەي, قاۋٸپتٸ وشاقتا بولعان ادامعا وڭاي جۇعاتىن كوروناۆيرۋس قازٸرگٸ تاڭدا ەلەمنٸڭ جٷزدەن استام ەلٸنە تاراعان. بٸز بۇل ماقالادا ەلەم ەلدەرٸنٸڭ ۆيرۋستىڭ قاۋٸپتٸ جاڭا تٷرٸنەن قالاي قورعانىپ جاتقانىن انىقتاپ كٶردٸك.
كوروناۆيرۋس – اتقا دا, تاققا دا قاراپ تۇرعان جوق
ححٸ عاسىردا مەملەكەتتەردٸڭ جان-جاقتى ينتەگراتسييالىق بايلانىسى, ساۋدا-ساتتىق بويىنشا قارىم-قاتىناسى كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ تەز تارالۋىنا جول اشقان سەكٸلدٸ. كوروناۆيرۋس – اتقا دا, تاققا دا قاراپ تۇرعان جوق. ۇلىبريتانييا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى نادين دورريسكە كوروناۆيرۋس دياگنوزىنىڭ قويىلۋى, 74 جاستاعى فيليپپين پرەزيدەنتٸ رودريگو دۋتەرتەنٸڭ كٷدٸككە ٸلٸنٸپ, تەست تاپسىرۋى وسىنى اڭعارتسا كەرەك. اكتەر توم حەنكس زايىبى ريتا ۋيلسونمەن بٸرگە اۆسترالييادا كوروناۆيرۋسقا تاپسىرعان سىناماسىنىڭ قورىتىندىسى وڭ بولىپ شىقتى. 63 جاستاعى حەنكس پەن ونىڭ زايىبى كۆيسلەندتە سۋىق تييۋ بەلگٸلەرٸ پايدا بولعان سوڭ, مەديتسينالىق كٶمەككە جٷگٸنگەن ەكەن.
كوروناۆيرۋس ويىن-ساۋىق ورتالىقتارى مەن مەدەني سالانىڭ جۇمىسىنا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار سپورتقا دا ەسەر ەتٸپ وتىر. ۆيرۋس كەسەلٸنٸڭ بيىل توكيو وليمپياداسىن كەيٸنگە شەگەرەتٸن تٷرٸ بار. The Wall Street Journal توكيو-2020 اتقارۋشى كوميتەتٸنٸڭ مٷشەسٸ حارۋيۋكي تاكاحاشي توكيو وليمپياداسىن توقتاتقاننان گٶرٸ ەكٸ جىلدان كەيٸن ٶتكٸزگەن جٶن دەپ جاتىر. سونىمەن قاتار, ٸرٸ فۋتبول وقيعالارى دا كەيٸنگە قالدىرىلدى. مانچەستەر مەن ارسەنال كوماندالارى اراسىنداعى اعىلشىن ماتچى توقتاتىلىپ, فرانتسييا «پسج» مەن «ليون» اراسىنداعى ەل كۋبوگىنىڭ فينالىن كەيٸنگە شەگەرٸلگەن.
ەۋروپا فۋتبول قاۋىمداستىقتارى وداعى (ۋەفا) ماتچ باستالار الدىنداعى قول الىسۋ دەستٷرلٸ شاراسىن ٶتكٸزۋگە تىيىم سالعانىن دا اتاپ ٶتۋ كەرەك. رەسمي مەلٸمدەمەگە سەيكەس, فۋتبول ويىندارى الدىندا قول الىسۋعا تىيىم سالۋ شەشٸمٸ ەۋروپادا كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا بايلانىستى قابىلدانعان. وسى رەتتە, قارسىلاس كوماندا مٷشەلەرٸ مەن تٶرەشٸلەر ۋەفا حاتتاماسىمەن مٸندەتتٸ بولىپ كەلگەن شارانى ٶتكٸزبەيتٸن بولدى.
«رەال مادريد» كلۋبى باسكەتبول كومانداسىنىڭ بٸر مٷشەسٸنەن COVID-19 ۆيرۋسى تابىلۋىنا بايلانىستى كلۋب تٷگەلدەي كارانتينگە جابىلدى. فۋتبولدان يسپانييا چەمپيوناتى – لا ليگا توقتاتىلدى. ليگا Twitter اككاۋنتى رەسمي مەلٸمدەمە جاسادى.
مەملەكەتتەر مەكتەپتەر مەن كينوتەاترلاردى جاۋىپ جاتىر
ەلەمدەگٸ مەملەكەتتەر ەلەۋمەتتٸك نىساندارمەن بٸرگە جەلدەتٸلۋٸ كٷردەلٸ تەاترلار مەن كينوتەاترلاردىڭ جۇمىسىن جاپپاي توقتاتىپ جاتىر. بۇل شەكتەۋدەن قازاقستان دا تىس قالعان جوق. كوروناۆيرۋستىڭ 44 جاعدايى تٸركەلگەن پولشادا بارلىق مەكتەپ مەن ۋنيۆەرسيتەت جابىلىپ, 12 ناۋرىزدان باستاپ مۇراجايلار مەن كينوتەاترلار ەكٸ اپتاعا جۇمىسىن توقتاتقان. بۇل تۋرالى سول ەلدٸڭ ٷكٸمەتٸ مەلٸمدەدٸ. ونداعى بيلٸك بالالار مەن مەكتەپ وقۋشىلارىنا ٷيدە بولۋعا, سونداي-اق قوعامدىق كٶلٸكتەردەن اۋلاق بولۋعا شاقىرادى.
پاندەمييا جارييالانعاننان كەيٸن ليۆييا, ٷندٸستان جەنە كۋۆەيت تە بارلىق كينوتەاتردى جابۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداعان. سونىمەن بٸرگە تاياۋ شىعىستاعى كٶپتەگەن ەل ينفەكتسييانىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ ٷشٸن قاتاڭ شارالار قولدانۋدا. شەتەلدٸك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ حابارلاۋىنشا, ساۋد ارابيياسىنداعى بارلىق كينوتەاتر 12 ناۋرىزدان باستاپ جابىلعان.
جوعارىدا اتالعان ەلدەرمەن قاتار ٷندٸستان بيلٸگٸ دە بٷكٸل كينوتەاتردىڭ جۇمىسىن توقتاتا تۇرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى. ال ٷندٸستاننىڭ كەرالا شتاتىندا وقۋ ورىندارى مەن كينوتەاترلار, تەاترلار 31 ناۋرىزعا دەيٸن جۇمىس ٸستەمەيتٸن بولدى. سونىمەن قاتار, چەحييا تۇرعىندارى كينوتەاترلارعا بارا المايدى.كوروناۆيرۋستىڭ جاپپاي تارالۋى انىقتالعان ەلدەردە - يتالييا, يران, قىتاي, جاپونييا, گونكونگ, سونداي-اق فرانتسييانىڭ كەيبٸر قالالارىندا ونداعان مىڭ تەاتر جابىلىپ قالعان.
كوروناۆيرۋس قازٸرگٸ تاڭدا ەۋروپا ەلدەرٸن ەسەڭگٸرەتٸپ تۇر. ۆيرۋستىڭ جاڭا تٷرٸنەن ەڭ كٶپ زارداپ شەككەن ەل – يتالييا. 11 ناۋرىزدا يتالييانىڭ ازاماتتىق قورعاۋ ۇلتتىق قىزمەتٸنٸڭ باسشىسى اندجەلو بوررەللي ەلدە كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ جالپى سانى 10 مىڭ ادامنان استى دەپ مەلٸمدەدٸ. ال بٷگٸنگٸ اقپاراتقا سەنسەك, يتالييادا بۇل اۋرۋدان مىڭنان استام ادام كٶز جۇمعان.
يتالييانىڭ پرەمەر-مينيسترٸ دجۋزەپپە كونتە 10 ناۋرىزدان باستاپ ەل ٸشٸندە جايىلعان كوروناۆيرۋسقا بايلانىستى كارانتين شارالارى كەڭەيتٸلٸپ, ونىڭ ٸشٸندە ازاماتتاردىڭ جٷرٸپ-تۇرۋى شەكتەلەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ. ودان بٶلەك وندا 3 سەۋٸرگە دەيٸن ەلدەگٸ بارلىق وقۋ ورنى جابىلدى. بۇعان دەيٸن بارلىق كٶڭٸل كٶتەرۋ ورىندارى, سپورت كلۋبى, سۇلۋلىق سالونى, سونداي-اق تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىن جابۋ تۋرالى جارييالانعان بولاتىن. بٷكٸل يتالييا بويىنشا مەدەني مەكەمەلەر جابىق جاتىر.
ال 12 ناۋرىزدان باستاپ يتالييادا كوروناۆيرۋستىڭ جىلدام تارالۋىنا بايلانىستى دەرٸحانالار مەن ازىق-تٷلٸك دٷكەندەرٸنەن ٶزگە ساۋدا ورىندارىنىڭ بارلىعى جابىلىپ قالدى.
6 ناۋرىزدا نورۆەگييانىڭ پارلامەنت تٶراعاسى الداعى ەكٸ ايعا ەل ٸشٸندە جەنە شەتەلگە جوسپارلانعان بارلىق ٸسساپارعا تىيىم سالدى. نورۆەگييا بيلٸگٸنٸڭ الدىن الۋ شارالارىنىڭ كٷشەيتۋٸنٸڭ جٶنٸ بارشىلىق – ەكٸ تەۋلٸكتە كوروناۆيرۋستى جۇقتىرۋ فاكتٸلەرٸنٸڭ سانى ٷش ەسەگە ارتقان.
چەحييادا كوروناۆيرۋسقا بايلانىستى 30 كٷندٸك تٶتەنشە جاعداي جارييالاندى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا رەسپۋبليكادا اۋرۋدى جۇقتىرعانداردىڭ سانى 100-گە تاياپ قالعان. چەحييادا مەكتەپتەردٸڭ بەرٸ جابىلىپ, 30 ادامنان ارتىق جينالاتىن شارالاردى ٶتكٸزۋگە تىيىم سالىنعان. ەلدەگٸ بارلىق سپورت زالدار جابىلىپ, ەلگە كٸرۋگە جەنە ەلدەن شىعۋعا تىيىم سالىنعان. بارلار تەك كەشكٸ سەگٸزگە دەيٸن عانا جۇمىس ٸستەيدٸ. پاندەمييانى ەسەپكە الا وتىرىپ, چەحييا شەتەل ازاماتتارىنا بەرٸلەتٸن شەنگەن ۆيزاسىن بەرۋدٸ 14 ناۋرىزدان باستاپ توقتاتپاق.
فرانتسييا پرەزيدەنتٸ ەممانيۋەل ماكرون «كوروناۆيرۋستى كەيٸنگٸ جٷز جىلدىقتاعى ەڭ ٷلكەن ٷرەيلٸ ەپيدەميياعا تەڭەپ», دٷيسەنبٸدەن باستاپ ەلدەگٸ بارلىق مەكتەپتەر مەن ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ جابىلاتىنىن مەلٸم ەتتٸ.
ٶزگە ەلدەرمەن بٸرگە جاپونييا دا قاۋٸپسٸزدٸكتٸ كٷشەيتٸپ, كوروناۆيرۋس سالدارىنان قىتاي ازاماتتارىنا بەرٸلگەن 2,8 ملن ۆيزانىڭ كٷشٸن جويدى. مەسەلە قۇرلىقتىق قىتاي, گونكونگ جەنە ماكاو تۇرعىندارىنا قاتىستى بولىپ وتىر. بۇدان باسقا, جاپونيياعا كٸرۋ ۆيزالارىنان وڭتٷستٸك كورەيانىڭ 17 مىڭعا جۋىق تۇرعىنى ايىرىلادى. شارالار 9 ناۋرىزدان باستاپ كٷشٸنە ەنگەن.
فۋتبولدان انگلييا پرەمەر-ليگاسى چەمپيوناتىنىڭ باسشىلىعى جاڭا كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىمەن كٷرەس ەدٸستەرٸنٸڭ بٸرٸ رەتٸندە 70 جاستان اسقان ەگدە ادامداردى ليگا ماتچىنا, ستاديونعا كٸرگٸزۋگە تىيىم سالۋ تۋرالى مەسەلەنٸ قاراستىرۋدا. ولار ەگدە ازاماتتار جاڭا كوروناۆيرۋس جۇقتىرۋعا تەز بەيٸم بولىپ كەلەدٸ دەپ سانايدى. بۇعان دەيٸن اعىلشىن پرەمەر-ليگاسىنىڭ (اپل) باسشىلىعى كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ ماقساتىندا كوماندالار ويىنشىلارىنا ماتچ الدىندا قول الىسۋعا تىيىم سالعان ەدٸ.
نيۋ-يورك گۋبەرناتورى ەندريۋ كۋومو شتاتتا تٶتەنشە جاعداي رەجٸمٸن جارييا ەتتٸ. باسپاسٶز مەسليحاتىندا سٶز سٶيلەگەن گۋبەرناتور سوڭعى كٷندەرٸ شتاتتىڭ مەديتسينالىق بيلٸگٸ ۆيرۋستىڭ بار-جوعىن انىقتاۋ ٷشٸن «اگرەسسيۆتٸ» تەكسەرۋ جٷرگٸزگەندٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇعان دەيٸن الدىن الۋ شاراسى رەتٸندە ونداعان ادام مەجبٷرلٸ تٷردە كارانتينگە جاتقىزىلعان ەدٸ.
ال پرەزيدەنت دونالد ترامپ كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ٷشٸن اقش-تىڭ ەۋروپامەن اراداعى كەز كەلگەن قاتىناسى, سونىمەن بٸرگە تەڭٸز جەنە ەۋە تاسىمالىنىڭ 30 كٷنگە جابىلاتىنىن جارييالادى. ترامپ حالىققا كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا بايلانىستى ارناعان ٷندەۋٸندە «قاتاڭ, بٸراق قاجەتتٸ شەكتەۋلەر» كوروناۆيرۋستى جۇقتىرۋدىڭ 460 وقيعاسى تٸركەلگەن ۇلىبريتانيياعا قاتىستى قولدانىلمايتىنىن ايتتى.
12 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا اقش-تا كوروناۆيرۋس ٸندەتٸن جۇقتىرۋدىڭ 1135 وقيعاسى تٸركەلگەن, اۋرۋعا شالدىققان 38 ادام قايتىس بولعان.
مەسكەۋ مەرٸ سەرگەي سوبيانين بولسا ەل استاناسىندا 5 مىڭنان استام ادام قاتىساتىن بۇقارالىق شارالاردى ٶتكٸزۋگە تىيىم سالىنعانى تۋرالى حابارلادى.
ونىڭ ايتۋىنشا, فۋتبول جەنە حوككەي ويىندارىن قوسا العاندا, سپورتتىق ٸس-شارالارعا كەلۋشٸلەرگە دە شەكتەۋ قويىلادى. قاتىسۋشىلار مەن جانكٷيەرلەردٸڭ سانى 5 مىڭنان اسپاۋى كەرەك.
سەرسەنبٸ كٷنٸ (11 ناۋرىزدا) تايلاندتىڭ ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ 18 مەملەكەتتٸڭ ەلگە كٸرۋٸنە ۆيزا بەرۋدٸ توقتاتقانىن مەلٸمدەدٸ. بۇعان دەيٸن 18 ەل مەن اۋماقتىڭ ازاماتتارى تايلاندتىڭ يمميگراتسييالىق پۋنكتٸنە كەلە سالىپ, ۆيزا الۋ ٷشٸن تٶلقۇجات نەمەسە جولاۋشى قۇجاتتارىن پايدالانا الاتىن. سونداي-اق مينيستر وڭتٷستٸك كورەيا, يتالييا جەنە گونكونگ ازاماتتارى دا ۆيزا الا المايتىنىن ايتىپ ٶتتٸ.
ارمەنييادا 13 ناۋرىزدان باستاپ بارلىق بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸ جەنە بالاباقشالار جۇمىس ٸستەمەيدٸ. ول سونىمەن قاتار ەل ازاماتتارى سىرقاتتىڭ قانداي دا بٸر بەلگٸلەرٸ پايدا بولعان جاعدايدا دەرەۋ ماماندارعا جٷگٸنۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى كەڭەسكە قۇلاق اسا بەرمەيتٸنٸنە ٶكٸنٸش بٸلدٸردٸ. ارمەنييا ٷكٸمەتٸنٸڭ باسشىسى حالىقتى سابىرلىققا جەنە ەلدەگٸ جاعدايدى اسىرا ايتپاۋعا شاقىردى.
ساقتىق شارالارىن قازاقستان دا كٷشەيتتٸ
ورتالىق ازييا ەلدەرٸندە كوروناۆيرۋستىڭ الدىن الۋ بويىنشا قىزۋ جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن ايتا كەتۋ كەرەك. قازٸرگٸ ۋاقىتتا بٸزدٸڭ ەلدە, ٶزبەكستاندا, تەجٸكستاندا جەنە ۆيرۋس قىرعىزستاندا جۇقتىرۋ وقيعالارى تٸركەلمەگەن. الايدا سونىمەن بٸرگە ۆيرۋستىڭ تارالماۋى ٷشٸن تيٸستٸ شارالار قولعا الىنۋدا. تەجٸكستاندا, قىرعىزستاندا, بٸزدٸڭ ەلدەگٸدەي, بيلٸك بۇقارالىق ورىنداردا, مەشٸتتەردە بۇقارالىق شارالاردى ٶتكٸزبەۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداعان.
كٷنٸ كەشە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كوروناۆيرۋس پاندەميياسىنا بايلانىستى قازاقستاندا قوعامدىق ٸس-شارالاردىڭ توقتاتىلاتىنىن جارييا ەتكەن ەدٸ. سونداي-اق, ەلٸمٸزدە مەكتەپ وقۋشىلارى 16 ناۋرىزدان باستاپ دەمالىسقا شىعاتىن بولدى.
قازاقستاندا كٶپشٸلٸك ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋگە تىيىم سالىندى. «بٸرٸنشٸدەن, 13 ناۋرىزدان باستاپ كٶپشٸلٸك ٸس-شارالاردى, سونىڭ ٸشٸندە مەرەكەلٸك, سپورتتىق, مەدەني شارالار, كونفەرەنتسييالار, كٶرمەلەر ٶتكٸزۋگە تىيىم سالىنادى. ەكٸنشٸدەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ, بٸلٸم بەرۋ وبەكتٸلەرٸندە جەنە قوعامدىق كٶپشٸلٸك ورىنداردا, حالىقتى قامتاماسىز ەتۋ ورتالىقتارى, كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, تاماق ٶنەركەسٸبٸ, ساۋدا, بازارلاردا قوعامدىق تاماقتانۋ, ۆوكزالدار, ەۋەجايلار, قوناقٷيلەردە كٷشەيتٸلگەن سانيتارلىق دەزينفەكتسييالىق رەجيم ورناتۋ. قارتتار مەن مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندارعا ارنالعان مەديتسينالىق-ەلەۋمەتتٸك نىساندارعا, ەلەۋمەتتٸك وڭالتۋ ورتالىقتارىنا, مٷگەدەك بالالارعا ارنالعان وقۋ ورىندارىنا بارۋعا تىيىم سالىنىپ, ول جەرلەرگە كٷشەيتٸلگەن سانيتارلىق-دەزينفەكتسييالىق رەجيم ەنگٸزۋ. كانيكۋل كەزٸندە وقۋشىلارعا ٶڭٸردەن تىس جەرلەرگە ەكسكۋرسييا جاساۋعا تىيىم سالۋ, قوعامدىق كٶلٸكتەردٸ جۋىپ, دەزينفەكتسييا جاساۋ. ورتا بٸلٸم بەرۋ ورىندارى كانيكۋلعا 2020 جىلى 16 ناۋرىز - 5 سەۋٸر ارالىعىندا شىعۋ, 16 ناۋرىزدان باستاپ كوللەدجدەر مەن جوو-لار قاشىقتان وقىتۋعا, ونىڭ ٸشٸندە بٸلٸمدٸ باعالاۋدىڭ بارلىق تٷرلەرٸن قاشىقتان جٷرگٸزۋگە اۋىستىرۋ قاجەت», - دەدٸ كەشەگٸ بريفينگتە ۆيتسە-پرەمەر ەرالى توعجانوۆ.
.jpg)