بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك پروبلەمالارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ەزٸرلەگەن Covid-19 قارسى ەكٸنشٸ ۆاكتسينا دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ سايتىنا تٸركەلدٸ. بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك پروبلەمالارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى كٷنسۇلۋ زاكاريا ول قانداي ۆاكتسينا جەنە ودان قانداي نەتيجە كٷتۋگە بولاتىنى تۋرالى ايتتى, دەپ جازادى قازاقپارات.
«بۇل ەلدەقايدا كٷردەلٸ, گەنەتيكالىق تٷرلەندٸرٸلگەن, مٷلدەم زييانسىز جەنە قاۋٸپسٸز, ۆيرۋستىڭ بەتكٸ اقۋىزدارى نەگٸزٸندە جاسالعان سۋببٸرلٸكتٸ ۆاكتسينا. ياعني, ۆيرۋستىڭ بەتكٸ اقۋىزدارىنان بەلگٸلٸ بٸر كٶلەمدە الىنادى جەنە ولاردىڭ نەگٸزٸندە سۋببٸرلٸكتٸ ۆاكتسينا دايىندالادى. بۇل ۆاكتسينانىڭ زاماناۋي نۇسقاسى. مۇنىڭ بەرٸ تەز دايىندالمايدى, قۇجاتتار ۇزاق ۋاقىت قاراستىرىلادى. قۇجاتتار بەس-جەتٸ كٷن بۇرىن ددۇ-عا جٸبەرٸلدٸ, ولاردى كەزەككە قويىپ, زەرتحانالارىندا تەكسەردٸ. 31 شٸلدەدە بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك پروبلەمالارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ قازاقستاندىق ەكٸنشٸ ۆاكتسيناسى كانديداتتىق ۆاكتسينا رەتٸندە دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ سايتىندا سەتتٸ تٸركەلدٸ», - دەيدٸ كٷنسۇلۋ زاكاريا.
العاشقى يناكتيۆتەندٸرٸلگەن ۆاكتسينا ددسۇ سايتىنا 15 مامىردا تٸركەلدٸ. ياعني, ۆيرۋس تولىعىمەن ٶزگەرمەيدٸ, بٸراق جاي حيمييالىق زاتتارمەن باسىپ, بەلسەندٸلٸگٸن جويادى. سۋببٸرلٸكتٸك ۆاكتسينا - بۇل ٶتە كٷردەلٸ مەحانيزم, ٶيتكەنٸ ۆيرۋستىڭ بەتكٸ اقۋىزدارىن الۋ كەرەك. ەگەر ۆيرۋستىڭ ٶزٸن الىپ قارايتىن بولساڭىز, وندا تٸكەنەكتەر بولادى, سوندىقتان ونى «كوروناۆيرۋس» دەپ اتايدى.
«ۆاكتسينا شىعارۋ - قازاقستاننىڭ ٷلكەن جەتٸستٸگٸ. تمد ەلدەرٸ ٸشٸندە رەسەي مەن قازاقستان عانا ددسۇ سايتىنا وسىنداي ۆاكتسينانى تٸركەي الدى. بٸزدٸڭ ۆاكتسينانىڭ اتالعان سايتقا تٸركەلگەنٸ - جانۋارلارعا تەجٸريبە جاساپ كٶرۋگە رۇقسات بەرٸلگەندٸگٸن بٸلدٸرەدٸ. نەتيجە جاقسى بولعان جاعدايدا ادامدارعا كلينيكالىق تەجٸريبە جاسايمىز. ودان كەيٸن ۆاكتسينانى تٸركەۋ ٷشٸن قر دەنساۋلىق مينيسترلٸگٸنە جٸبەرٸپ, ارى قاراي ونى ۆاكتسينا رەتٸندە قولدانۋعا بولادى», - دەيدٸ ول.
ول بٸرٸنشٸ ۆاكتسينا دا كلينيكالىققا دەيٸنگٸ تەجٸريبەدەن ٶتكەنٸن ايتتى.
«ەندٸگٸ ساتى - دەرٸ-دەرمەكتەرگە ساراپتاما جاسايتىن ۇلتتىق ورتالىق. ولار بٸزدٸڭ نەتيجەنٸ تەكسەرەدٸ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا سول بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە. ەگەر بەرٸ دۇرىس بولسا قۇجاتتار دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنە جٸبەرٸلٸپ, ادامدارعا تەجٸريبە جاساۋعا رۇقسات الامىز. ەگەر نەتيجە جاقسى بولسا قىركٷيەك ايىندا كلينيكالىق تەجٸريبە جاسايمىز», - دەيدٸ ينستيتۋتتىڭ باس ديرەكتورى.
ول مۇنداي نەتيجەگە قۋانۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
«ٶزٸن قۇرمەتتەمەگەن ەلدٸ ەشكٸم قۇرمەتتەمەيدٸ. بٸزدٸڭ ەلدەگٸلەر ٶزٸمٸزدٸڭ عالىمدارعا سەنۋٸ كەرەك. بٸزگە حالىق تاراپىنان قولداۋ قاجەت. شەتەلدە ۆاكتسينا جاساۋمەن 2500-گە جۋىق عالىم اينالىسادى, ال بٸزدە بار-جوعى 56 عالىم عانا اينالىسادى. ولار وسىنداي قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە كوروناۆيرۋسقا قارسى ەكٸنشٸ ۆاكتسينا شىعاردى. بۇل وڭاي جۇمىس ەمەس. بۇل قازاقستان ٷشٸن ٷلكەن جەتٸستٸك», - دەيدٸ ول.
ەسكە سالساق, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ ۆاكتسينالاۋ - ينفەكتسييالىق اۋرۋلاردان قورعانۋدىڭ تيٸمدٸ ەدٸسٸ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. قازاقستاندىق عالىمدار 7 ۆاكتسينا دايىنداۋ تەحنولوگيياسىن جاسادى.
جالپى قازاقستاندا كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينانىڭ بەس پروتوتيپٸ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. COVID-19 ۆاكتسيناسىن جاساۋ بويىنشا جۇمىستاردىڭ بارىسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتقان ازاماتتار ددسۇ ۆەب-سايتىندا ۆاكتسيناعا ٷمٸتكەرلەر تۋرالى جالپى شولۋدى وقي الادى. ۆاكتسيناعا ٷمٸتكەرلەردٸڭ تٸزٸمٸ ٷنەمٸ جاڭارتىلىپ وتىرادى.
قازاقستان عالىمدارى ەزٸرلەپ جاتقان كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنا قارسى كانديداتتىق ۆاكتسينا كلينيكالىق زەرتتەۋدەن كٷزدە ٶتكٸزٸلەدٸ. كوروناۆيرۋسقا قارسى قازاقستاندىق العاشقى ۆاكتسينا سىناقتان سەتتٸ ٶتكٸزٸلۋدە. جەنە ونىڭ ساپاسى تۋرالى عالىمدار پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
سونداي-اق, ماماندار كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا قاشان دايىن بولاتىنى تۋرالى دا ايتتى.
الدىن الا بولجامعا سەيكەس, قازاقستاندا كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا 65 جاستان اسقان, جٷرەك-قان تامىرى اۋرۋى, قانت ديابەتٸ جەنە سوزىلمالى ٶكپە اۋرۋلارى بار تەۋەكەل توبىنا كٸرەتٸن ادامدارعا جەنە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنە سالىناتىن بولادى. ۆاكتسينا الاتىنداردىڭ بولجامدى سانى 2 347 000 ادامدى قۇرايدى.
