قازاقستان ٷكٸمەتٸ ٶڭٸرلٸك ساياسات پەن اۋماقتىق دامىتۋدى جەتٸلدٸرۋدٸ جوسپارلاپ وتىر — سكليار

قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى رومان سكليار ەل ٷكٸمەتٸ جٷزەگە اسىرىپ جاتقان پرەزيدەنت جولداۋىن ٸسكە اسىرۋ شارالارى تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.

مەسەلەن, قازاقستان ٷكٸمەتٸ ٶڭٸرلٸك ساياسات پەن اۋماقتىق دامىتۋدى جەتٸلدٸرۋدٸ جوسپارلاپ وتىر.

«ەلدٸڭ دامۋى ٶڭٸرلەردٸڭ تەڭگەرٸمدٸ دامۋى نەگٸزٸندە عانا مٷمكٸن بولادى. جىل سوڭىنا دەيٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ اۋماقتىق دامۋ جوسپارى قابىلدانادى, ول ٶڭٸرلٸك ستاندارتتار جٷيەسٸ نەگٸزٸندە "ينفراقۇرىلىم ادامدارعا" قاعيداتىن ٸسكە اسىرۋعا باعىتتالعان», — دەدٸ سكليار.

رومان سكليار بۇل قاعيداتتىڭ ماڭىزى ينفراقۇرىلىمدى, ونىڭ ٸشٸندە كٶلٸك, ەلەۋمەتتٸك, كوممۋنيكاتسييالىق جەنە ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى وزىق دامىتۋدا ەكەنٸن تٷسٸندٸردٸ.

ٷكٸمەت كەلەسٸ باعىتتار بويىنشا قالالار مەن اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸ دامىتۋعا باسا نازار اۋدارادى:

كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ;

«زەكٸرلٸك جوبالاردى» ٸسكە اسىرۋ ارقىلى ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ;

ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمدى سالۋ جەنە جاڭعىرتۋ;

كٶلٸكتٸك بايلانىس مەسەلەلەرٸن شەشۋ;

ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ كەشەندٸ جوسپارلارىن ٸسكە اسىرۋ جەنە ت.ب.

2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا رەسپۋبليكا حالقىنىڭ 94%-ى سۋمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن. بۇل 17,7 ملن ادام.

مەملەكەت باسشىسى العا قويعان مٸندەتتەردٸ ورىنداۋ ٷشٸن 1,3 ملن-عا جۋىق ەل ازاماتتارى تۇراتىن 1 922 اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندە ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋ جەلٸلەرٸ مەن سۋ تازارتۋ جٷيەلەرٸنٸڭ قۇرىلىسى جالعاساتىن بولادى. وسىلايشا, 2025 جىلعا قاراي ەل حالقى 100% تازا اۋىز سۋعا قول جەتكٸزۋمەن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ.

ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇتىنۋدىڭ ٶسۋٸن ەسكەرە وتىرىپ, ەكولوگييالىق مانەۆرلٸك قۋاتتاردى دامىتۋ مەملەكەتتٸڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ قاجەتتٸ شارتى بولىپ تابىلادى. ٷكٸمەت «سامۇرىق-قازىنامەن» بٸرلەسٸپ, بۋ-گاز قوندىرعىلارىن سالۋ جوبالارى بويىنشا بٸرلەسكەن جۇمىس جٷرگٸزۋدە جەنە 2026 جىلعا قاراي ەلٸمٸزدٸڭ وڭتٷستٸگٸندە شامامەن 3 مىڭ مۆت قۋاتتىلىقتى ٸسكە قوسۋ كٷتٸلۋدە.

«سوڭعى جىلدارى ەلەمدٸك تەجٸريبەنٸ ەسكەرە وتىرىپ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸ سەكتورىنداعى ينۆەستيتسييالىق احۋالدى جاقسارتۋ بويىنشا ناقتى قادامدار جاسالدى. مەملەكەت ەكونوميكانى دەكاربونيزاتسييالاۋعا باعىتتالعان بەلسەندٸ ساياسات جٷرگٸزۋدە. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەلٸمٸزدە شامامەن 2 مىڭ مۆت جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا ٶندٸرٸلەدٸ», — دەپ حابارلادى ر.سكليار.

ونىڭ ايتۋىنشا, 2025 جىلعا قاراي بۇل كٶرسەتكٸش 2 ەسەگە ارتىپ, 4000 مۆت قۇرايدى, بۇل جەك ٷلەسٸنٸڭ 6%-ىن جوسپارلى ماقساتتى ينديكاتورمەن قامتاماسىز ەتەدٸ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ٷشٸن گاز-حيمييا سالاسىنىڭ ٷش جوباسى ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى. ولاردىڭ بٸرٸ — «قاشاعان» كەن ورنىندا جىلىنا 1 ملرد تەكشە مەتر شيكٸ گازدى ٶڭدەۋ قۋاتىمەن گاز ٶڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى, ول بويىنشا قازٸرگٸ ۋاقىتتا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە.

باتىس قازاقستان ٶڭٸرٸنٸڭ تۇتىنۋشىلارىن تۇراقتى گازبەن جابدىقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن «ماقات-سولتٷستٸك كاۆكاز» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىن جاڭعىرتۋ جەنە «بەينەۋ-جاڭاٶزەن» گاز قۇبىرىنىڭ ەكٸنشٸ جەلٸسٸن (308 كم) ٸسكە قوسۋ جوسپارلانعان.

تۇرعىن ٷي مەسەلەلەرٸن شەشۋگە كەلەتٸن بولساق, قازاقستان ٷكٸمەتٸ «بٸر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا ەكٸمشٸسٸ رەتٸندە «وتباسى بانك»-ٸن بەلگٸلەۋمەن تولىققاندى باعدارلاما ەزٸرلەۋدٸ جٷرگٸزۋدە.

«ەل حالقىنىڭ تۇرعىن ٷي جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان, مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىن ٸسكە اسىرۋ جەنە مۇقتاجدار ەسەبٸنە قويۋدىڭ بٸرىڭعاي قاعيدالارىن بەكٸتۋدٸ كٶزدەيتٸن تۇرعىن ٷي ساياساتىن رەفورمالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى ەزٸرلەندٸ. سونىڭ ٸشٸندە ازاماتتارعا كەيٸننەن تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋ ماقساتىندا جيناقتاۋ ٷشٸن زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن «وتباسى بانكٸندەگٸ» شوتتارعا اۋدارۋعا قۇقىق بەرۋدٸ كٶزدەيتٸن نورماتيۆتٸك بازا قايتا ٶڭدەلەدٸ», — دەدٸ ر. سكليار بريفينگتە.

پرەزيدەنت جولداۋىنا سەيكەس شارالاردى قولدانۋدى تالاپ ەتەتٸن تاعى بٸر سالا — اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ.

ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اتاپ ٶتكەندەي, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەننٸڭ باستى ماقساتى — ەلدٸڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ.

اۋىل شارۋاشىلىعى ٶندٸرٸسٸنە اۋا رايى فاكتورلارىنىڭ تەرٸس ەسەرٸن جويۋ, سونداي-اق مال شارۋاشىلىعىنىڭ جەمشٶپ بازاسىن دامىتۋ ماقساتىندا ەگٸنشٸلٸكتٸ ەرتاراپتاندىرۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە. ول ٷشٸن جالداۋ شارتى شەڭبەرٸندە قابىلدانعان مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداۋ بويىنشا جەر پايدالانۋشىلارىنىڭ جۇمىسىن باقىلاۋ تەتٸكتەرٸ ەزٸرلەندٸ.

«مەملەكەتتٸك رەتتەۋ شارالارى زاماناۋي تسيفرلىق تەحنولوگييالاردى قولدانۋعا, عارىشتىق مونيتورينگ پەن جەردٸ قاشىقتان زوندتاۋعا نەگٸزدەلٸپ, مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىمەن ٷيلەستٸرٸلەتٸن بولادى», — دەپ تولىقتىردى رومان سكليار.

بۇدان باسقا, بيزنەس ٷشٸن: ەگٸس القاپتارىن ەرتاراپتاندىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ٶنٸمٸن ۇلعايتۋ, ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ, سونداي-اق جەردٸ ۇتىمدى پايدالانۋ جٶنٸندەگٸ تالاپتاردى ورىنداۋ سيياقتى قارسى مٸندەتتەمەلەردٸ كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ەنگٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر.

اۋىسپالى ەگٸستەگٸ ٷلەسٸن عىلىمي نەگٸزدەلگەن نورمالارعا دەيٸن جەتكٸزە وتىرىپ, جەم-شٶپ داقىلدارىن ٶسٸرۋ الاڭىن كەمٸندە 2 ەسە ۇلعايتۋ جوسپارلانۋدا.

تٷبەگەيلٸ جەنە جەر بەتٸن جاقسارتۋ, سۋلاندىرۋدىڭ نەعۇرلىم تيٸمدٸ مودەلٸن قولدانۋ ارقىلى جاڭا القاپتاردى اينالىمعا تارتۋ جولىمەن جايىلىمداردىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا جاڭا تەسٸلدەر ەنگٸزٸلەتٸن بولادى.

وسىعان بايلانىستى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جەنە سۋدى ٷنەمدەۋ ماقساتىندا تۇراقتى نەگٸزدە سۋ ارنالارىن رەكونسترۋكتسييالاۋ جٷرگٸزٸلۋدە.

«2025 جىلعا دەيٸن جالپى ۇزىندىعى شامامەن 2,3 مىڭ كم بولاتىن كەمٸندە 120 ماگيسترالدىق ارنانى قايتا جاڭارتۋدى جٷرگٸزۋ جوسپاردا بار, سونداي-اق تاياۋ ۋاقىتتا ەلدٸڭ التى ٶڭٸرٸندە جيناقتاۋ كٶلەمٸ 1,7 ملرد م3 بولاتىن 9 جاڭا سۋ قويماسى سالىناتىن بولادى», — دەپ باياندادى ول.

بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدە شامامەن 1,6 ملن جەكە قوسالقى شارۋاشىلىق بار, ولار 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 2,6 ترلن تەڭگە سوماسىنا اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸن ٶندٸردٸ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن پارلامەنتكە «جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار تۋرالى» زاڭ جوباسى ەنگٸزٸلەدٸ. وسى زاڭ جوباسىن قابىلداۋ مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارى شەڭبەرٸندە اۋىل حالقىنىڭ كٶپتەگەن توپتارىنىڭ سۋبسيدييالار مەن جەڭٸلدٸكتٸ كرەديتتەرگە قول جەتكٸزۋٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ ەلەۋەتٸن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسيياسىن دامىتۋ ارقىلى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا, بۇل شاعىن بىتىراڭقى فەرمەرلەرٸنٸڭ تاماق جەنە جەڭٸل ٶنەركەسٸپ كەسٸپورىندارىنىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸمەن ٶزارا ٸس-قيمىلىن تٸكەلەي جەنە جاناما تٸزبەكتەر ارقىلى بايلانىستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

«بٸرگە – كٷشتٸرەك» كووپەراتسييا قاعيداتى اۋىلداعى ۇساق تاۋارلى ٶندٸرٸستٸڭ بەسەكەلەستٸك ارتىقشىلىقتارىن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

سونداي-اق رومان سكليار ۆەتەرينارييا جٷيەسٸنە تٷبەگەيلٸ رەفورما جٷرگٸزٸلەتٸنٸن حابارلادى.

بٸرٸنشٸدەن, مەملەكەتتٸك مونوپولييا فۋنكتسييالارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن بەسەكەلٸ ورتاعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر, بۇل وسى سالاعا جەكە كاپيتالدىڭ كەلۋٸن قامتاماسىز ەتەدٸ.

ەكٸنشٸدەن, ۆەتەرينارلىق قىزمەتتٸڭ ەپيزووتييالىق جاعدايدى جەنە مال شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن باقىلاۋ جٶنٸندەگٸ قىزمەتٸ تسيفرلىق فورماتقا كٶشٸرٸلٸپ, وسىلايشا ەلٸمٸزدٸڭ ۆەتەرينارلىق ماماندارىن نەگٸزگٸ فۋنكتسييالارىن ورىنداۋعا باعىتتاي وتىرىپ, قاعاز جۇمىستارىنان بوساتاتىن بولادى.

ٷشٸنشٸدەن, ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ ۆەتەرينارلىق قىزمەتتەرٸ اراسىندا ٶكٸلەتتٸكتەر ناقتى بٶلٸنەتٸن بولادى.

سونىمەن قاتار, ۆەتەرينارلىق مامانداردىڭ جالاقىسىن كٶتەرۋ مەسەلەسٸن شەشۋ جوسپارلانۋدا.