The Washington Times باسىلىمىندا (اقش) قازاقستانداعى سوڭعى ساياسي رەفورمالارعا ارنالعان ماقالا جارييالاندى.
ماقالانىڭ اۆتورى - لوندون ساياسي زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرٸ, اقش-تىڭ تەڭٸز جاياۋ ەسكەرٸ كورپۋسىنىڭ 20 جىلدىق ەڭبەك ٶتٸلٸ بار ارداگەرٸ, ترامپتىڭ ارداگەرلەر كەڭەسٸنٸڭ تەڭ تٶراعاسى دجەسسي دجەين دافف. ول سايلاۋداعى ەيەلدەر مەن جاستارعا ارنالعان كۆوتالاردى «بارلىق دەموكراتييالىق رەفورماتورلار مەن بەلسەندٸلەر ٷشٸن مونۋمەنتالدىق سەيسميكالىق سەرپٸندٸلٸك» دەپ باعالادى.
پرەزيدەنت ترامپتىڭ ٶز قىزمەتٸنە كٸرٸسكەن كەزدەن باستاپ, ول بٷكٸل ەلەم ٷكٸمەتتەرٸنە دەموكراتييالىق رەفورمالار, ەركٸندٸك يدەالدارىن ٸلگەرٸلەتۋ, ەدٸلەتتٸلٸك پەن تەڭدٸك قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى ايتقان. ونىڭ پرەزيدەنتتٸك ٷگٸت ناۋقانى بٶلٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ – ٷكٸمەتتٸڭ شەتەلدەردٸڭ ٸستەرٸنە ارالاسا وتىرىپ جۇمساعان ادامي جەنە قارجى قورلارىنىڭ ٷلكەن قورىنا سٸلتەپ, سىرتقى ساياسي باعدارعا يزولياتسيونيزم پوزيتسيياسى بولعان.
«ۇلت قۇرۋ» – بۋش ۋاقىتىنداعى مانترا, مۇنداي ارالاسۋ شەتەلدەگٸ دەموكراتييانىڭ ٸلگەرٸلەتۋدٸڭ جالعىز ەدٸسٸ رەتٸندە قاراستىرىلعان, قازٸرگٸ كەزدە ول ارتتا قالدى.
ول ەلدەر مەن ولاردىڭ كٶشباسشىلارى ٶزدەرٸنٸڭ مەملەكەتتٸك ورگاندارى مەن جٷيەلەرٸن دەموكراتييالاندىرۋ بويىنشا شارالاردى ٶزدٸگٸنەن قابىلدايتىن جٷيەنٸ قۇرعان. وسىنداي ەرەكەتتەردٸ ىنتالاندىرۋ قابٸلەتتٸلٸگٸ ول ٷشٸن بٸرەگەي بولىپ تابىلادى, جەنە ول بۇل ىنتالاندىرۋدى قۇرۋعا تالپىنىپ جٷر.
قازاقستان – ورتالىق ازيياداعى مەملەكەت, سوڭعى جىلدارى ول كٷردەلٸ دەموكراتييالىق رەفورمالار جٷرگٸزگەن ەلدٸڭ تاماشا ٷلگٸسٸ بولىپ وتىر.
پرەزيدەنت ترامپ قازاقستاننىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن اق ٷيدە 2018 جىلدىڭ قاڭتارىندا كەزدەسكەن. ساياسي پروتسەستەردە دەموكراتييالىق رەفورمالاردى جٷزەگە اسىرۋ نيەتٸن تانىتىپ وتىرعان بٸرەگەي تراەكتوريياسىن ەسەپكە الا وتىرىپ, اق ٷي ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ قازاقستانعا دەگەن قارىم-قاتىناسى ەرەكشە.
بيىلعى جىلدىڭ تامىز ايىندا قازاقستاندا ٶتكٸزٸلەتٸن ساياسي پرايمەريز الدىندا ەلدٸڭ بيلٸك پارتيياسى «Nur Otan» اشىق جەنە ساياسي بەسەكەلەستٸكتٸ ىنتالاندىرۋ, ساياسي پروتسەستە ازاماتتىق بەلسەندٸلٸكتٸ ٸلگەرٸلەتۋ, سونداي-اق ەلدەگٸ ەيەلدەر مەن جاستار ٷشٸن مٷمكٸندٸكتەردٸ كەڭەيتۋگە ارنالعان بٸرقاتار بٸرەگەي دەموكراتييالىق حاتتامانى بەكٸتكەن.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل رەفورمالاردى پارلامەنت وپپوزيتسيياسى الدىندا قورعاعان. قازاقستان تاريحىندا العاش رەت اشىق پرايمەريز ٶتەدٸ. بۇل باسقارۋشى پارتييانىڭ كانديداتتارى مەن قوعام ٶكٸلدەرٸنٸڭ اراسىندا تيٸمدٸ ٶزارا ەرەكەتتەستٸكتٸ جەڭٸلدەتۋگە كٶمەكتەسەدٸ. بۇل ٷلگٸ سونداي-اق كانديداتتاردى شەتەلدٸك تۇلعالار تاراپىنان قارجىلاندىرۋعا تىيىم سالۋ ٷشٸن قابىلدانعان ناقتى شارالاردىڭ ارقاسىندا كانديداتتار اراسىنداعى بەسەكەلەستٸكتٸ ىنتالاندىرادى.
سونداي-اق, كانديداتتار اراسىندا بارلىق ازاماتتارعا كٶرسەتٸلەتٸن مٸندەتتٸ كٶپشٸلٸك جارىسسٶزدەر جٷرگٸزٸلەدٸ. بۇل ولارعا داۋىس بەرۋ كەزٸندە دەيەكتٸ شەشٸم قابىلداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. پٸكٸرتالاس سونداي-اق «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ قازاقستاندا قۇرىپ, ەنگٸزٸپ جٷرگەن جٷيەنٸڭ دەموكراتييالىق سيپاتىن قولداۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
پارتييانىڭ باستاپقى ٸرٸكتەۋ پروتسەسٸ ٷشٸن ٸسكە قوسقان كۆوتالار جٷيەسٸ – قازاقستاننىڭ باستان كەشٸپ وتىرعان دەموكراتييالىق رەفورمالار مەن دامۋ كٶلەمٸن تانىتىپ وتىر. باستاپقى پروتسەستە كانديداتتاردىڭ كەم دەگەندە 30 پايىزى ەيەل, سونداي-اق 20 پايىزى – جاستار بولۋى تيٸس. بۇل ەكٸ كۆوتانى قالىپتاستىرۋدى ىنتالاندىرۋدىڭ قوس سيپاتى بار.
بٸرٸنشٸدەن, ەيەلدٸك كۆوتا – ەيەلدەردٸڭ قۇقىقتارى مەن مٷمكٸندٸكتەرٸنٸڭ كەڭەيۋ, ولاردىڭ ساياسي جەنە ازاماتتىق پروتسەسكە قاتىسۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. جاستارعا كەلەر بولساق, بۇل ولاردى سايلاۋ جەنە دەموكراتييالىق پروتسەسكە ارالاسۋعا يتەرمەلەيدٸ. پرايمەريز جاس ۇرپاققا باسقارۋشى پارتييانىڭ جەتەكشٸلٸك قىزمەتتەرٸنە سايلانۋعا جەنە ٷكٸمەتتٸك شەشٸمدەرگە قاتىسۋعا مٷمكٸندٸگٸ بار كانديداتتاردى تاڭداۋعا جول اشادى.
«Nur Otan» پارتيياسىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان بۇل رەفورمالار قازاقستاندا قالىپتاستىرىلىپ وتىرعان جاڭا ساياسي مەدەنيەتتٸڭ بٸر بٶلٸگٸ بولىپ تابىلادى. بۇل – ەل مٷددەسٸن قورعاپ وتىرعان بەسەكەلەستٸككە تٷسكەن ساياسي فيلوسوفييا مەن كٶزقاراستاردى تانىتاتىن پارتييا. بۇل دامىتىلىپ وتىرعان دەموكراتييالىق مەدەنيەت كەلٸسسٶزدەر مەن پٸكٸرلەر مٷمكٸندٸگٸن, جەنە كٶپشٸلٸكتەگٸ ازاماتتىق بەلسەندٸلٸككە جەردەمدەسۋدٸ تانىتىپ وتىر.
كۆوتالاردىڭ وسىنداي تەجٸريبەسٸ باتىس ەۋروپانىڭ بەلگييا, فرانتسييا جەنە گەرمانييا سيياقتى دامىعان ەلدەرٸندە بار بولعانىمەن, بۇل قازاقستان سەكٸلدٸ دامۋ جولىنداعى ورتالىق-ازييالىق ەل ٷشٸن تەڭدەسٸ جوق فاكتور بولىپ تابىلادى. بۇل – دەموكراتييالىق رەفورماشىلار مەن بەلسەندٸلەر ٷشٸن كٷردەلٸ ەرٸ سەيسميكالىق ٸلگەرٸلەۋ.
امەريكا ازاماتشاسى رەتٸندە, باسقا حالىقتاردىڭ دا وداقتاستارىمىز سيياقتى بٸزدٸڭ باعالى دەموكراتييالىق مودەلٸمٸز بەن سايلاۋ پروتسەسٸنە ەلٸكتەۋگە تىرىسىپ وتىرعانىن كٶرۋ مەنٸ جاقسى سەزٸمدە قالدىرادى.
ساياسي جٷيەسٸندە ۇزاقمەرزٸمدٸ ەرٸ تيٸمدٸ دەموكراتييالىق رەفورمالاردى ٸلگەرٸلەتۋ باستاماسىن ٶزٸنە جٷكتەگەن قازاقستان سيياقتى ەلدەردٸڭ بولاشاعى زور بولىپ كٶرٸنەدٸ. بٸزگە وسىنداي كٷش سالۋعا نازار اۋدارتىپ, ول قاجەت جەردە مويىندالۋىنا نازار اۋدارتۋ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ جٷكتەلگەن. اتاپ ايتقاندا, قازاقستان مەن «Nur Otan» پارتيياسى ٷلكەن قۇرمەتكە لايىقتى.
دجەسسي دجەين دافف,
اقش تەڭٸزدەگٸ جاياۋ ەسكەر كورپۋسىنىڭ 20 جىلدىق ەڭبەك ٶتٸلٸ بار ارداگەرٸ,
لوندونداعى ساياسي زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرٸ جەنە
ترامپ ارداگەرلەر كەڭەسٸنٸڭ تەڭ تٶراعاسى.
