قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸ

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸ


اقوردا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸن جارييالادى.

«قاسٸرەتتٸ قاڭتار» ساباعى:

قوعام تۇتاستىعى – تەۋەلسٸزدٸك كەپٸلٸ

قۇرمەتتٸ تٶراعا!

قۇرمەتتٸ مەجٸلٸس دەپۋتاتتارى!

تەۋەلسٸزدٸك تاريحىندا بٸز العاش رەت اسا كٷردەلٸ جەنە قاتەرلٸ كەزەڭگە تاپ بولدىق. ەل باسىنا تٷسكەن وسىنداي سىناقتى قايىسپاي, بٸرتۇتاس ەل بولىپ ەڭسەرە بٸلدٸك.

ەندٸ بٸز مۇنداي جاعدايعا ەشقاشان جول بەرمەۋٸمٸز قاجەت. 

سوندىقتان ەلٸمٸز دۋشار بولعان اۋىر قاسٸرەتتٸڭ سەبەپتەرٸن سارالاپ, ونىڭ سالدارىنا ناقتى باعا بەرۋ – الدىمىزدا تۇرعان ٶتە ماڭىزدى مٸندەت. 

ٶكٸنٸشكە قاراي, بٷگٸندە حالىق اراسىندا وسى وقيعاعا بايلانىستى تٷرلٸ قاراما-قايشى, شىندىققا جاناسپايتىن جالعان اقپاراتتار تاراپ كەتكەنٸن كٶرٸپ وتىرمىز.

مۇنىڭ, ەرينە, بٸرنەشە سەبەپتەرٸ بار: كەيبٸر ازاماتتارىمىز احۋالدى ەگجەي-تەگجەي بٸلمەي تۇرىپ, قاتە پٸكٸردە بولسا, كەيبٸرٸ اقپاراتتى ەدەيٸ بۇرمالاپ, جاعدايدى ودان بەتەر ۋشىقتىرادى.

بٸراق, بٸزگە كەرەگٸ – تەك اقيقات قانا.

سول سەبەپتٸ, وقيعالاردى مۇقييات زەرتتەي وتىرىپ, ايتارىم: جىل باسىنان بەرٸ ورىن العان بارلىق جاعدايلار – بٸر تٸزبەكتٸڭ تارماقتارى دەۋگە تولىق نەگٸز بار.

اشىعىن ايتساق, بۇل - بٸرنەشە جىل بويى الدىن الا ويلاستىرىلعان زۇلىمدىقتىڭ كٶرٸنٸسٸ. ولاردىڭ كٶزدەگەنٸ – ٶزدەرٸنٸڭ قاتٸگەز پيعىلدارىن ٸسكە اسىرۋ بولعانى ايدان انىق.

ۆ ەتوم ريادۋ ناحودياتسيا ي بەسپوريادكي ۆ جامبىلسكوي وبلاستي, رازليچنىە پروۆوكاتسيي نا مەجەتنيچەسكوي پوچۆە ي درۋگيە كونفليكتى.

سپلوچەننوست ناشەگو وبششەستۆا مەتوديچنو راسشاتىۆالي, ۆ توم چيسلە پوسرەدستۆوم اكتسيي پروتەستا, سوگلاسنو پروفەسسيونالنو رازرابوتاننىم ستسەنارييام.

كونسپيراتيۆنو شلا پودگوتوۆكا كونكرەتنىح يسپولنيتەلەي راديكالنىح مەر.

كوميتەت ناتسيونالنوي بەزوپاسنوستي كاك ۋپولنوموچەننىي ورگان نە سموگ ي نە زاحوتەل دات چەتكۋيۋ وتسەنكۋ ەتوي پودرىۆنوي رابوتە. نە رازگليادەل كريتيچەسكوي ۋگروزى ناتسيونالنوي بەزوپاسنوستي.

ورگانيزاتورام اتاكي وستاۆالوس نايتي تولكو پوۆود, كوتورىي پوياۆيلسيا بى ۆ ليۋبوم سلۋچاە.

ۆ كاچەستۆە ينسترۋمەنتا بىلو يسپولزوۆانو نەدوۆولستۆو ناسەلەنييا يز-زا روستا تسەن نا اۆتوگاز.

دالەە سوبىتييا رازۆيۆاليس كاك پو سپيرالي.

نا پەرۆوم ۆيتكە پرويزوشلي ميتينگي ۆ ريادە رەگيونوۆ, ۆ چاستنوستي, ۆ جاناوزەنە.

نا ۆتوروم – پودكليۋچيليس بانديتى ي مارودەرى.

دالەە پوسلەدوۆالا «گورياچايا» فازا ۋجە س ۋچاستيەم ۆوورۋجەننىح تەرروريستوۆ, ۆ توم چيسلە زارۋبەجنىح بوەۆيكوۆ.

پوسلە ەتوگو ستالا وچەۆيدنا يح كليۋچەۆايا تسەل – دەزورگانيزاتسييا ينستيتۋتوۆ گوسۋدارستۆەننوگو ۋپراۆلەنييا, پودرىۆ كونستيتۋتسيوننوگو سترويا, ۆ كونەچنوم يتوگە زاحۆات ۆلاستي.

نازىۆايا ۆەششي سۆويمي يمەنامي, ي يا ۋجە زاياۆيل ۆچەرا وب ەتوم نا سامميتە ودكب, پروتيۆ ناشەي سترانى بىلا رازۆيازانا تەرروريستيچەسكايا ۆوينا.

ۆراگ پوكازال كراينيۋيۋ جەستوكوست ي گوتوۆنوست پويتي نا ليۋبىە شاگي.

ون سەيال ستراح سرەدي ناسەلەنييا, چتوبى پوداۆيت داجە سامۋ مىسل و سوپروتيۆلەنيي.

پلان اتاكي نا كازاحستان ۆكليۋچال ۆ سەبيا تسەلىي رياد رازليچنىح اسپەكتوۆ: ۆوەننىي, پوليتيچەسكيي, يدەولوگيچەسكيي, دەزينفورماتسيوننىي ي پروچيە. ناد پودگوتوۆكوي زاحۆاتا ۆلاستي رابوتالي پروفەسسيونالى.

كول سكورو ەتو بىلا ۆوورۋجەننايا اگرەسسييا سو ستورونى مەجدۋنارودنوگو تەرروريزما پروتيۆ ناشەي سترانى, تو كازاحستان يۋريديچەسكي وبوسنوۆاننو وبراتيلسيا ك سۆويم پارتنەرام پو دوگوۆورۋ و كوللەكتيۆنوي بەزوپاسنوستي س پروسبوي ناپراۆيت ميروتۆورچەسكيي كونتينگەنت.

نەوبحوديمو پونيمات: نا مومەنت پرينياتييا تاكوگو رەشەنييا مى موگلي پولنوستيۋ ۋتراتيت كونترول ناد الماتى, كوتورىي پروستو بىل بى وتدان نا راستەرزانيە تەرروريستام.

پوتەرياۆ الماتى, مى پوتەريالي بى ستوليتسۋ, ا زاتەم ۆسيۋ سترانۋ. ۆ ەتوم سۋت سوبىتيي تراگيچەسكيح يانۆارسكيح دنەي.

س پوياۆلەنيەم ميروتۆورچەسكوگو كونتينگەنتا ۆ ستوليتسە مى سموگلي پەرەبروسيت وتسيۋدا دوپولنيتەلنىە چاستي سپەتسنازوۆتسەۆ ۆ الماتى ي سپاستي گورود.

ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك تۋرالى شارت ۇيىمىنا جەكە توقتالعىم كەلەدٸ.

بۇعان قاتىستى تٷرلٸ قاۋەسەتتٸڭ, ەسٸرەسە, شەتەلدە تاراپ جاتقان جاڭساق پٸكٸردٸڭ الدىن الۋ قاجەت.

بۇل ۇيىم ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸمەن اينالىسادى.

قازاقستان – ونىڭ تولىققاندى قۇرىلتايشىسىنىڭ بٸرٸ.

وسى ۇيىمنىڭ بارلىق مٷشەلەرٸنەن جاساقتالعان بٸتٸمگەرشٸلٸك كونتينگەنتٸ قازاقستانعا ۋاقىتشا مەرزٸمگە عانا كەلدٸ.  وعان جٷكتەلگەن مٸندەتتەر ناقتى ايقىندالعان.

بۇل – ستراتەگييالىق نىسانداردى كٷزەتۋ جەنە اقىل-كەڭەس بەرٸپ, قولداۋ كٶرسەتۋ.  

لاڭكەستەرگە قارسى وپەراتسييانى تولىعىمەن قازاقستاننىڭ كٷشتٸك قۇرىلىمدارى جٷزەگە اسىرۋدا.

شىن مەنٸندە, سولاردىڭ جانكەشتٸ ٸس-ەرەكەتٸنٸڭ ارقاسىندا تٶڭكەرٸسكە جول بەرٸلگەن جوق.   

پوپىتكا گوسۋدارستۆەننوگو پەرەۆوروتا, پوكۋشەنيە نا تسەلوستنوست سترانى پروۆاليليس.

ۆمەستە, كاك ەدينايا ناتسييا, مى وتستويالي الماتى ي درۋگيە وبلاستنىە تسەنترى. ۆ كراتچايشيە سروكي وني بۋدۋت ۆوسستانوۆلەنى ي ستانۋت ەششە كراشە.

تەپەر ەتو مويا ليچنايا وبيازاننوست ي, ەستەستۆەننو, وتۆەتستۆەننوست پراۆيتەلستۆا.

پولزۋياس ناستوياششەي ۆوزموجنوستيۋ, حوتەل بى ۆىرازيت سوچۋۆستۆيە جيتەليام گورودوۆ, ستاۆشيح وبەكتامي تەرروريستيچەسكوي اگرەسسيي.

*  *  *

سەگودنيا, كوگدا ەتي «چەرنىە» دني ۋجە پوزادي, حوچۋ وتمەتيت مۋجەستۆو بويتسوۆ سپەتسپودرازدەلەنيي مۆد ۆ وتراجەنيي تەرروريستيچەسكوي اگرەسسيي.

ناپريمەر, ۆ الماتى نەبولشايا گرۋپپا پوليتسەيسكيح دۆە نوچي پودرياد وتبيۆالا اتاكي بانديتوۆ, پىتاۆشيحسيا زاحۆاتيت زدانيە دەپارتامەنتا پوليتسيي.

ۆ كريتيچەسكوي سيتۋاتسيي دوستوينو پروياۆيلي سەبيا ي ۆوەننوسلۋجاششيە مينيستەرستۆا وبورونى ي سلۋجبى گوسۋدارستۆەننوي وحرانى.

ودناكو نە ۆسە پروياۆيلي ۆەرنوست سۆوەمۋ دولگۋ.

ۆ ريادە گورودوۆ رۋكوۆوديتەلي دكنب, نەسموتريا نا دوستاتوچنىي بوەۆوي ارسەنال, نە ۆستۋپايا ۆ بوي پوكينۋلي سلۋجەبنىە زدانييا, وستاۆيۆ تام ورۋجيە ي سەكرەتنۋيۋ دوكۋمەنتاتسييۋ.

*  *  *

تەپەر حوچۋ وبوزناچيت پەرۆىە كونتۋرى رابوتى, كوتورۋيۋ نام پرەدستويت ۆىپولنيت.

پەرۆوە. نەوبحوديمو ۋسپەشنو زاۆەرشيت انتيتەرروريستيچەسكۋيۋ وپەراتسييۋ.

پولنوستيۋ ۆوسستانوۆيت پراۆوپوريادوك, چتوبى ناشي گراجدانە موگلي سۆوبودنو حوديت پو ۋليتسام گورودوۆ, پوسەلكوۆ ي اۋلوۆ, رابوتات ي ۋچيتسيا, نە وپاساتسيا زا سۆويح دەتەي ي بليزكيح.

ۆ تسەلوم وسترايا فازا كونترتەرروريستيچەسكوي وپەراتسيي پرويدەنا.

سيتۋاتسييا ۆو ۆسەح رەگيوناح ستابيلنايا.

ۆ سۆيازي س ەتيم زاياۆليايۋ, چتو وسنوۆنايا ميسسييا ميروتۆورچەسكيح سيل ودكب ۋسپەشنو زاۆەرشەنا.

چەرەز دۆا دنيا ناچنەتسيا پوەتاپنىي ۆىۆود وبەدينەننوگو ميروتۆورچەسكوگو كونتينگەنتا ودكب. پروتسەسس ۆىۆودا كونتينگەنتا زايمەت نە بولەە 10 دنەي.

ۆتوروە. سلەدۋەت نايتي ي ناكازات ۆسەح بوەۆيكوۆ ي يح پوسوبنيكوۆ, پريچاستنىح ك پرەستۋپلەنييام پروتيۆ ميرنىح گراجدان.

كريتيچەسكي ۆاجنو رازوبراتسيا س تەمي, كتو ستويت زا تەرروريستيچەسكيمي اتاكامي.

درۋگوي كراينە ۆاجنىي مومەنت: پوچەمۋ گوسۋدارستۆو «پروسپالو» ناليچيە سپياششيح ياچەەك بوەۆيكوۆ ي دەياتەلنوست يح كوماندنوگو پۋنكتا?

پوچەمۋ نا تەرريتوريي ناشەي سترانى وكازالوس تاك منوگو نەلەگالنوگو ورۋجييا ي سپەتسسرەدستۆ?

پوچەمۋ نە پروۆوديلاس اگەنتۋرنايا رابوتا پو ۆىياۆلەنييۋ ي نەيتراليزاتسيي ادەپتوۆ تەرروريزما?

سپەتسيالنايا سلەدستۆەننو-وپەراتيۆنايا گرۋپپا دولجنا كاچەستۆەننو ي ۆ پولنوم وبەمە ۆىپولنيت سۆويۋ رابوتۋ, راسكرىت ۆسە پريچينى ي دەتالي تراگەديي.

ٷشٸنشٸ. قازا بولعان تەرتٸپ ساقشىلارىنىڭ, ەسكەري قىزمەتشٸلەر مەن قاراپايىم ازاماتتاردىڭ وتباسىنا كٶمەك كٶرسەتۋ – بٸزدٸڭ قاسيەتتٸ بورىشىمىز.

بۇل مەسەلە مەنٸڭ جٸتٸ باقىلاۋىمدا بولادى. 

تۇرعىن ٷيمەن, وقۋمەن جەنە باسقا دا قاجەتتٸ نەرسەمەن قامتاماسىز ەتەمٸز.

تٶرتٸنشٸ. قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە قيراعان دٷنيە-مٷلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ كەرەك.    

تولىعىمەن قالىپتى ٶمٸرگە ورالامىز.

قارجى جٷيەسٸ مەن كٶلٸك سالاسىنىڭ, ازىق-تٷلٸك جەتكٸزۋ ٸسٸنٸڭ ەش كەدەرگٸسٸز جۇمىس ٸستەۋٸن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.

تاۋارلار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸڭ تاپشىلىعىن, باعانىڭ نەگٸزسٸز كٶتەرٸلۋٸن بولدىرماۋ ماڭىزدى. 

ٷكٸمەت كوميسسيياسى ٶز جۇمىسىن باستاپ كەتتٸ. ول ازاماتتار مەن بيزنەسكە قولداۋ كٶرسەتەدٸ.

مەملەكەت قارجىلاي كٶمەكپەن قاتار, كەسٸپكەرلەرگە باسقا دا قولداۋ تٷرلەرٸن ۇسىنادى.

اتاپ ايتقاندا, نەسيەلەر بويىنشا پايىزدىق تٶلەمدەر, ايىپپۇل مەن ٶسٸمپۇل بەلگٸلەۋ توقتاتىلا تۇرادى. 

بەسٸنشٸ. ەلٸمٸزدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن نىعايتۋ جەنە قاۋٸپ-قاتەردٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن شۇعىل شارالاردى جٷزەگە اسىرۋ قاجەت.

بٸز ساربازداردى, ەسكەري تەحنيكا مەن قارۋ-جاراقتى قاجەتتٸ جەرگە جەدەل جەتكٸزۋ ٷشٸن ەسكەري-كٶلٸك اۆياتسيياسى پاركٸن تولىقتىرۋ ٸسٸن قولعا الامىز.

مەملەكەتتٸك شەكارانى نىعايتۋىمىز كەرەك. 

كٶشٸ-قون, سونىڭ ٸشٸندە ٸشكٸ كٶشٸ-قون سالاسىن تەرتٸپكە كەلتٸرەتٸن كەز كەلدٸ.

قارۋ-جاراق اينالىمىن مۇقييات تەكسەرٸپ, ونى زاڭ تۇرعىسىنان رەتتەۋ قاجەت.

شۇعىل تٷردە قيراعان عيماراتتار مەن ارناۋلى تەحنيكانى جٶندەپ, بەينەباقىلاۋ جٷيەسٸن ٸسكە قوسىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتٸن قالپىنا كەلتٸرۋ كەرەك.       

*  *  *

وسوبو حوچۋ وستانوۆيتسيا نا تاكوي ستراتەگيچەسكوي زاداچە, كاك كاردينالنايا رەورگانيزاتسييا ۆسەي سيستەمى وبەسپەچەنييا ناتسيونالنوي بەزوپاسنوستي.

پرەدستويت پەرەسترويت رابوتۋ ناشيح ۆوورۋجەننىح سيل, پراۆووحرانيتەلنىح سترۋكتۋر, ورگانوۆ ناتسيونالنوي بەزوپاسنوستي, ۆنەشنەي رازۆەدكي.

ۆسە وني دولجنى سلاجەننو رابوتات ۆو يميا ودنوي تسەلي – ماكسيمالنو ەففەكتيۆنوي زاششيتى ناشيح گراجدان, كونستيتۋتسيوننوگو سترويا ي سۋۆەرەنيتەتا وت ۋگروز ليۋبوگو حاراكتەرا ي ماسشتابا.

ەتوگو ترەبۋيۋت كورەننىە ينتەرەسى ناشەگو گوسۋدارستۆا.

دليا رەشەنييا داننوي زاداچي نەوبحوديمو سفوكۋسيروۆاتسيا نا سلەدۋيۋششيح پريوريتەتاح.

پەرۆوە. ۆنەستي سروچنىە كوررەكتيۆى ۆ رەفورميروۆانيە پراۆووحرانيتەلنوي سيستەمى.

مى زناچيتەلنو پرودۆينۋليس ۆ دەلە سوزدانييا سەرۆيسنوي مودەلي پوليتسيي ي مودەرنيزاتسيي ۋگولوۆنوگو پروتسەسسا.

نو نۋجنو بىت گوتوۆىمي پروتيۆوستويات توتالنىم تەرروريستيچەسكيم اتاكام.

كوماندوۆانييۋ سيلوۆىح سترۋكتۋر نەزامەدليتەلنو پريستۋپيت ك وترابوتكە بوەۆىح ناۆىكوۆ, وسناششەنييۋ ەففەكتيۆنىمي سرەدستۆامي زاششيتى ي ناپادەنييا.

ۆتوروە. ۋكرەپيت كوليچەستۆەننو ي كاچەستۆەننو ناتسيونالنۋيۋ گۆاردييۋ.

پرەدستويت سفورميروۆات ەە نوۆىە پودرازدەلەنييا ۆ رەگيوناح ي ۋسيليت دەيستۆۋيۋششيە, رەشيت ۆوپروسى س ترانسپورتنىم ي ماتەريالنو-تەحنيچەسكيم وبەسپەچەنيەم.

ۋۆەليچيت چيسلەننوست پودرازدەلەنيي سپەتسيالنوگو نازناچەنييا مۆد ي ناتسيونالنوي گۆارديي.

پوۆىسيت ۋروۆەن بوەگوتوۆنوستي.

دووسناستيت نەوبحوديمىمي سپەتسيالنىمي ي ترانسپورتنىمي سرەدستۆامي.

ۋۆەليچيت وپلاتۋ ترۋدا سوترۋدنيكوۆ سپەتسپودرازدەلەنيي ۆسەح سيلوۆىح ورگانوۆ.

ترەتە. پوۆىسيت پراۆوۆۋيۋ زاششيششەننوست پوليتسەيسكيح.

ۋجەستوچيت وتۆەتستۆەننوست زا ناپادەنييا نا پرەدستاۆيتەلەي ۆلاستي ي نەپودچينەنيە زاكوننىم ترەبوۆانييام.

چەتۆەرتوە. كاردينالنو پوۆىسيت بوەسپوسوبنوست ارميي.

ۆ كراتچايشيي سروك سوزدات كوماندوۆانيە سيل سپەتسيالنىح وپەراتسيي.

پياتوە. پەرەسموترەت پرينتسيپى ورگانيزاتسيي ي ۋپراۆلەنييا پوگرانيچنوي سلۋجبوي.

پروۆەستي رەۆيزييۋ رەفورم, كوتورىە سمەستيلي اكتسەنت س ۆويسكوۆوي وحرانى گوسۋدارستۆەننوي گرانيتسى نا وپەراتيۆنىە مەتودى رابوتى.

شەستوە. پولنوستيۋ پەرەسترويت دەياتەلنوست رازۆەدىۆاتەلنوگو سووبششەستۆا, ۆكليۋچايا ۆنەشنيۋيۋ, ۆوەننۋيۋ, كريمينالنۋيۋ ي فينانسوۆۋيۋ رازۆەدكۋ.

سەدموە. وبەسپەچيت ەففەكتيۆنۋيۋ كوورديناتسييۋ مەجدۋ رازليچنىمي سيلوۆىمي سترۋكتۋرامي.

اكتۋاليزيروۆات الگوريتمى دەيستۆيي گوسورگانوۆ ۆ كريزيسنىح سيتۋاتسيياح, ۋسيليت مەجۆەدومستۆەننۋيۋ كوورديناتسييۋ.

نالاديت وپەراتيۆنۋيۋ ي ۆوەننو-تەحنيچەسكۋيۋ سوۆمەستيموست ۆسەح سيلوۆىح سترۋكتۋر.

ۆوسموە. وبەسپەچيت ساموستوياتەلنوست سيلوۆىح سترۋكتۋر پري پرينياتيي رەشەنيي, پوۆىسيت ۋروۆەن وتۆەتستۆەننوستي يح رۋكوۆوديتەلەي.

دەۆياتوە. رەاليزوۆات كومپلەكس سيستەمنىح مەر پو پروتيۆودەيستۆييۋ رەليگيوزنومۋ ەكسترەميزمۋ.

ني ۆ كوەم سلۋچاە نە دوپۋستيت ەگو سراششيۆانييا س كريمينالوم, وسوبەننو ۆ ۋچرەجدەنيياح ۋگولوۆنو-يسپولنيتەلنوي سيستەمى.

ۆ بليجايشەە ۆرەميا مى پروۆەدەم زاسەدانيە سوۆەتا بەزوپاسنوستي, نا كوتوروم راسسموتريم كونكرەتنىە ناپراۆلەنييا رەاليزاتسيي ۆسەح ەتيح زاداچ.

سلەدۋەت پريزنات, چتو پرويزوشەدشيە تراگيچەسكيە سوبىتييا ۆو منوگوم ۆىزۆانى سەرەزنىمي سوتسيالنو-ەكونوميچەسكيمي پروبلەمامي ي نەەففەكتيۆنوي, ا توچنەە, پروۆالنوي دەياتەلنوستيۋ نەكوتورىح گوسۋدارستۆەننىح ورگانوۆ.

پرويزوشەل زامەتنىي وترىۆ وتدەلنىح يسپولنيتەلنىح ورگانوۆ وت ترۋدنىح رەاليي ي پوترەبنوستەي گراجدان. ۋ پرەدستاۆيتەلەي ۆلاستنىح سترۋكتۋر سفورميروۆالوس يسكاجەننوە پرەدستاۆلەنيە و جيزني ليۋدەي, يح چايانيياح ي زاپروساح.

وبوستريلاس ي پروبلەما نەراۆەنستۆا. ونا ۋسۋگۋبلياەتسيا يز گودا ۆ گود, حوتيا سرەدنيە پوكازاتەلي دوحودوۆ ناسەلەنييا ۆرودە بى راستۋت, پو كراينەي مەرە نا بۋماگە.

ودناكو زا پريليچنىمي سرەدنيمي زارابوتكامي سكرىۆاەتسيا سيلنوە يمۋششەستۆەننوە راسسلوەنيە ۆ وبششەستۆە. منوگيە ناسۋششنىە پروبلەمى گراجدان نە رەشەنى.

وبەسپەچەنيە بلاگوپولۋچييا ي كاچەستۆا جيزني – گلاۆنايا زاداچا گوسۋدارستۆا. ەتي سلوۆا سلەدۋەت پەرەۆەستي ۆ پلوسكوست رەالنىح دەل.

دوحودى ۆسەح گرۋپپ ناسەلەنييا دولجنى راستي پو مەرە روستا ەكونوميكي. ەتو نەپرەلوجنايا اكسيوما, كوتورايا ۆ ناشەم سلۋچاە نە رابوتاەت.

سوزداننايا ۆ سترانە سوتسيالنو-ەكونوميچەسكايا سيستەما پوكازالا دوستاتوچنۋيۋ ەففەكتيۆنوست ۆ وبەسپەچەنيي وبششەگو روستا ناتسيونالنوگو دوحودا, نو پري ەتوم ياۆلياەتسيا نەەففەكتيۆنوي ۆ ەگو راسپرەدەلەنيي, ي ۆى ەتو حوروشو پونيماەتە ي زناەتە.

كليۋچەۆىمي ۆىگودوپريوبرەتاتەليامي ەكونوميچەسكوگو روستا ستالي فينانسوۆو-وليگارحيچەسكيە گرۋپپى.

سلوجيۆشيەسيا وليگوپوليي سەرەزنو وگرانيچيلي رازۆيتيە سۆوبودنوگو رىنكا ي سنيزيلي كونكۋرەنتوسپوسوبنوست سترانى.

ەڭ الدىمەن, ەلٸمٸزدٸڭ جاڭا ەكونوميكالىق تۇعىرىن قالىپتاستىرۋدى مىقتاپ قولعا الۋ قاجەت.

ەكونوميكالىق ساياساتىمىزدىڭ ماقساتى – ايقىن. بۇل – زامان تالابىنا ساي ەلەۋمەتتٸك باعدارى بار نارىقتىق ەكونوميكا قۇرۋ جەنە دامىتۋ.

بۇل جٷيەنٸڭ ٶزەگٸندە قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸن سەزٸنە بٸلەتٸن كەسٸپكەرلەرٸمٸزدٸڭ اۋقىمدى توبى تۇراتىنى انىق. ياعني, بۇل – ٶزٸنٸڭ جەنە بالالارىنىڭ تاعدىرىن قازاقستانمەن عانا بايلانىستىراتىن كەسٸپكەرلەر.

دەل وسىنداي كەسٸپكەرلەر ەل بولاشاعى ٷشٸن ٶزٸنە جاۋاپكەرشٸلٸك الۋعا دايىن. 

سول سەبەپتٸ, كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ ٷشٸن جٷيەلٸ جۇمىس اتقارۋ ٶتە ماڭىزدى. 

مەن بيزنەسكە تٷسكەن بيۋروكراتييالىق سالماقتى ايتارلىقتاي ازايتىپ, ونىڭ ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸنە جول اشاتىن زاڭعا قول قويدىم.   

ٷكٸمەت وسى زاڭنىڭ ەلەۋەتٸن ناقتى ٸس جٷزٸندە پايدالانۋى قاجەت.

منوگو سپراۆەدليۆىح ۆوپروسوۆ ۆىزىۆاەت ەففەكتيۆنوست ي دوستۋپنوست مەر گوسۋدارستۆەننوي پوددەرجكي.

سلوجيۆشاياسيا سيستەما وريەنتيروۆانا گلاۆنىم وبرازوم نا وبسلۋجيۆانيە كرۋپنىح سترۋكتۋر پو پرينتسيپۋ: «درۋزيام ۆسە, وستالنىم – پو زاكونۋ».

پو سۋتي, داننايا سيستەما ەششە بولەە ۋسيليۆاەت وليگوپولييۋ ۆ ەكونوميكە. بولشيە پرەدپريياتييا پولزۋيۋتسيا وسوبىمي پريۆيلەگييامي, پوداۆليايا كونكۋرەنتسييۋ ي پرەپياتستۆۋيا پروۆەدەنييۋ رەفورم.

ناپريمەر, بانك رازۆيتييا كازاحستانا, پو سۋتي, پرەۆراتيلسيا ۆ ليچنىي بانك دليا يزبراننوگو كرۋگا ليتس, پرەدستاۆليايۋششيح فينانسوۆو-پرومىشلەننىە ي سترويتەلنىە گرۋپپى. مى زناەم ۆسەح پوفاميلنو.

پولزۋياس دوستۋپوم ۆ ۆىسوكيە كابينەتى, وني پولۋچايۋت پريۆيلەگيروۆاننىە ۋسلوۆييا دليا رەاليزاتسيي سۆويح پروەكتوۆ.

نا ەتي پروەكتى وتۆلەكايۋتسيا رەسۋرسى گوسۋدارستۆا, كوتورىە موگلي بىت يسپولزوۆانى دليا رازۆيتييا يمەننو مالوگو ي سرەدنەگو پرەدپرينيماتەلستۆا.

پراۆيتەلستۆۋ پورۋچاەتسيا پەرەسترويت دەياتەلنوست برك.  

وستايۋتسيا نەپروزراچنىمي, نەەففەكتيۆنىمي ي پروتسەدۋرى پرەدوستاۆلەنييا مەر گوسۋدارستۆەننوي پوددەرجكي.

سلەدۋەت كاردينالنو پەرەسموترەت ەتي پودحودى. ەتو دولجنى بىت پروزراچنىە ي پونياتنىە مەحانيزمى. وسوبوە ۆنيمانيە نۋجنو ۋدەليت رازۆيتييۋ مالوگو ي سرەدنەگو بيزنەسا ۆ رەگيوناح.

ەدٸل بەسەكەلەستٸك بٸزدٸڭ ەكونوميكا ٷشٸن باستى تالاپقا اينالۋعا تيٸس.   

بٷگٸندە باعانى ىمىرالاسا وتىرىپ بەلگٸلەۋ قالىپتى نەرسەگە اينالدى.

مەملەكەتتٸك جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردىڭ ساتىپ الۋ سالاسىندا كارتەلدٸ كەلٸسٸمدەر جاساسۋ كەڭٸنەن تاراپ كەتتٸ.

مىسالى, مەن بىلتىر فارماتسەۆتيكا نارىعىنداعى كارتەلدٸ رەتكە كەلتٸرۋدٸ تاپسىردىم. 

بٸراق, كەيبٸرەۋلەر زاڭناماداعى كەمشٸلٸكتەردٸ جەلەۋ ەتٸپ, بۇل جۇمىستى اياقسىز قالدىرۋعا تىرىسۋدا.     

سوندىقتان, كارتەلدٸ كەلٸسٸمدەر جاساستى دەگەن كٷدٸك بولعان جاعدايدا مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋعا قاتىسۋشىلاردى تەكسەرۋگە تىيىم سالۋ تۋرالى موراتورييدٸڭ كٷشٸن جويۋدى تاپسىرامىن.

كەلەسٸ مەسەلە. جىلدان جىلعا بٸزدٸڭ ازاماتتارىمىز بەن كەسٸپكەرلەرٸمٸز جانار-جاعار ماي ٶندٸرۋ جەنە ونى بٶلٸپ-تاراتۋ جٷيەسٸنٸڭ اشىق بولماۋىنان زارداپ شەگٸپ كەلەدٸ.  

تٸپتٸ, جانار-جاعار ماي باعاسىن جارتى جىل بويى قولدان رەتتەۋگە مەجبٷر بولىپ وتىرمىز.

وسى كەزەڭدە باس پروكۋراتۋرا بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸمەن, سونداي-اق ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, وسى سالاداعى جۇمىستاردى رەتكە كەلتٸرۋگە, ونى رەفورمالاۋ ٷشٸن كەشەندٸ ۇسىنىستار ەزٸرلەۋگە تيٸس.

ەگەر بۇل جۇمىس بٸر جولعا قويىلماسا, جانار-جاعار ماي باعاسىن رەتتەۋ جٷيەسٸ ساقتالادى.

كەلەسٸ مەسەلە – «سامۇرىق-قازىنا» قورى قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ.

بٷگٸندە بۇل قوردىڭ اكتيۆٸ ەلٸمٸزدٸڭ ٸشكٸ جالپى ٶنٸمٸنٸڭ 60 پايىزىنا جۋىقتايدى.

ياعني, وسى ۇيىمنىڭ تيٸمدٸ قىزمەتٸ بٷكٸل ەكونوميكامىزدى ٶركەندەتۋگە تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ.

قوردىڭ كەگوك, قازاقگاز جەنە قازاقستان تەمٸر جولى سيياقتى ينفراقۇرىلىمدىق كومپانييالارى ەكونوميكامىزدىڭ بارلىق دەرلٸك سەكتورىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ايقىندايدى.  

وسى تۇستا, قور ٶزٸنٸڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸن ورىنداپ وتىر ما, ياعني ۇلتتىق بايلىقتى ەسەلەي الدى ما دەگەن ورىندى سۇراق تۋىندايدى.

قوماقتى جالاقى الاتىن قىزمەتكەرلەرٸ, ديرەكتورلار كەڭەسٸ نەمەن اينالىسادى?

قىزمەتٸ ٶتە قىمبات كونسالتينگ كومپانييالارىن جەنە شەتەلدٸك مامانداردى جۇمىسقا تارتقاننان پايدا بار ما?

«سامۇرىق-قازىنا» قورى ەلٸمٸزدٸڭ ستراتەگييالىق اكتيۆتەرٸن باسقارۋ ٸسٸندە باستى رٶل اتقارادى.

سوندىقتان, ٷكٸمەتكە ستراتەگييالىق جوسپارلاۋ جەنە رەفورمالار اگەنتتٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردى تٷبەگەيلٸ رەفورمالاۋ ٷشٸن ۇسىنىستار ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن.

ەگەر قوردى رەفورمالاۋ مٷلدەم مٷمكٸن بولماسا, ونداي قۇرىلىمنىڭ ەكونوميكامىزدا بولماعانى جٶن.  

سوحرانيايۋتسيا ۆوپروسى پو پروزراچنوستي زاكۋپوك فوندا. جالوبى پريحوديات رەگۋليارنو.

سلەدۋەت وبيازاتەلنو نايتي وتۆەتى نا داننىە ۆوپروسى. ۆ چاستنوستي, ۆاجنو سوكراتيت وسنوۆانييا, پوزۆوليايۋششيە زاكليۋچات دوگوۆورى پو گوسۋدارستۆەننىم زاكۋپكام سپوسوبوم يز ودنوگو يستوچنيكا.

پرەدستويت ۆ تسەلوم پەرەسموترەت پوريادوك زاكۋپوك «سامرۋك-كازىنا» ي ينىح ناتسيونالنىح كومپانيي.

ۆ پروشلوم گودۋ ۆىشەل نوۆىي زاكون و رەگۋليرۋەمىح زاكۋپكاح, نو بولشوە كوليچەستۆو ۆوپروسوۆ پو-پرەجنەمۋ رەشاەتسيا نا ۋروۆنە پودزاكوننىح اكتوۆ ي رەشەنيي ساموگو فوندا.

نۋجنو وبەسپەچيت سوگلاسوۆانيە پراۆيل ي پروتسەدۋر «سامرۋك-كازىنا» س مينيستەرستۆوم فينانسوۆ ي اگەنتستۆوم پو زاششيتە ي رازۆيتييۋ كونكۋرەنتسيي.

ەكونوميكالىق ٶسٸم مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكاداعى ٷلەسٸن ازايتۋمەن تىعىز بايلانىستى.

بٸراق, جەكەشەلەندٸرۋ جٷيەلٸ جەنە اشىق جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جوق.

اتاپ ايتقاندا, بەسەكەلەستٸك ورتاعا بەرٸلۋگە تيٸس اكتيۆتەردٸ ٸرٸكتەۋ تەسٸلدەرٸ ايقىندالماعان. ونى شۇعىل ەزٸرلەۋ قاجەت.

ٷكٸمەتكە بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, تيٸستٸ مەملەكەتتٸك كوميسسييانىڭ جەكەشەلەندٸرۋگە قاتىستى شەشٸمدەرٸنٸڭ تولىق اشىق ەرٸ ايقىن بولۋىن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىرامىن.

ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ – كٷردەلٸ مٸندەت. 

ەرتاراپتاندىرۋ بولماسا, ازاماتتارىمىزدىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرىپ, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋ مٷمكٸن ەمەس. 

بۇل جۇمىستىڭ باستى باعىتى – ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ. دەگەنمەن, ەل ەكونوميكاسىنداعى ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٷلەسٸ ايتارلىقتاي ٶستٸ دەپ ايتۋعا كەلمەيدٸ.

بٸز ەلٸ كٷنگە دەيٸن بٸرقاتار ٶنٸم تٷرٸنەن يمپورتقا تەۋەلدٸمٸز.

جىل ٶتكەن سايىن ەلٸمٸزدٸڭ تٶلەم بالانسىندا ٶتكٸر تاپشىلىق بايقالۋدا.   

اليۋمينييدەن, مىستان جاسالعان دايىن بۇيىمدار جەنە ماشينا جاساۋ سالاسىنا قاجەتتٸ جابدىقتار ەلٸ كٷنگە دەيٸن شەتەلدەن ەكەلٸنەدٸ.

2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تەك مۇناي-گاز جەنە تاۋ-كەن ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ يمپورتى 4 ميلليارد دوللاردان استى.

ەلدە ەلٸمٸزدەگٸ كەيبٸر ادامدار احۋالدىڭ دەل وسىنداي كٷيدە بولۋىنا مٷددەلٸ مە? 

ٷكٸمەت بٷكٸل ٶنەركەسٸپ سالاسىنا تەرەڭ تالداۋ جۇمىسىن جٷرگٸزۋگە تيٸس.

شيكٸزات قورىن, قۇزٸرەتتەرٸ مەن ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸكتٸ ەسكەرە وتىرىپ, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ سەكتورلاردى انىقتاۋ كەرەك.     

جٷرگٸزٸلگەن تالداۋدىڭ نەگٸزٸندە ناقتى جوبالاردى ەزٸرلەپ, ينۆەستورلاردى تارتۋ قاجەت.

بۇل – ٷكٸمەتتٸڭ جاڭا قۇرامىنىڭ الدىندا تۇرعان باستى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ.

دالەە. ۋ پرەدپرينيماتەلەي ي ۆ تسەلوم ۆ وبششەستۆە منوجەستۆو ۆوپروسوۆ ۆىزىۆاەت دەياتەلنوست كومپانيي, كوتورايا نازىۆاەتسيا «وپەراتور روپ».

دوشلو دو توگو, چتو بىلو ورگانيزوۆانو نەكوە وبششەستۆەننوە دۆيجەنيە پروتيۆ ەتوي چاستنوي كومپانيي.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ پرينيات مەرى پو پرەكراششەنييۋ ۋتيليزاتسيوننوگو سبورا ي راسپورياجەنييا ۋتيليزاتسيوننىم سبوروم توو «وپەراتور روپ».

ەتيم دولجنا زانيماتسيا گوسۋدارستۆەننايا ورگانيزاتسييا, كاك ۆ زارۋبەجنىح ستراناح.

چتو كاساەتسيا ساميح سبوروۆ, سلەدۋەت پەرەسموترەت يح ستاۆكي. فۋنكتسيي گوسۋدارستۆا پو ۋتيليزاتسيي, پوددەرجكە اۆتوموبيلنوي پرومىشلەننوستي ي سەلحوزماشينوستروەنييا نيكتو نە وتمەنيال.

نۋجنو كونسترۋكتيۆنو وبسۋديت داننىي ۆوپروس س بيزنەسوم ي وبششەستۆەننوستيۋ.

سلەدۋەت راسسموترەت ۆوپروس پرەدوستاۆلەنييا پوكۋپاتەليام وتەچەستۆەننىح اۆتوموبيلەي ي سەلحوزتەحنيكي ۆاۋچەروۆ زا سچەت ۋتيليزاتسيوننوگو سبورا.

پرورابوتايتە ي ينىە وبششەستۆەننو پولەزنىە سپوسوبى يسپولزوۆانييا ەگو سرەدستۆ.

ەششە ودين ۆوپروس, كوتورىي سيلنو ۆولنۋەت, ەسلي نە سكازات, رازدراجاەت, ناشۋ وبششەستۆەننوست, وسوبەننو جيتەلەي ستوليتسى, – ەتو سترويتەلستۆو LRT.

يز وبىچنوگو ينفراسترۋكتۋرنوگو پروەكتا ون پرەۆراتيلسيا ۆ سەرەزنۋيۋ پروبلەمۋ, كوتورايا ۆرەديت رەپۋتاتسيي سترانى.

ۋجە زاتراچەنى وگرومنىە سرەدستۆا, پريۆلەچەنى زايمى, پرينياتى وبەمنىە كونتراكتنىە وبيازاتەلستۆا پەرەد زارۋبەجنىمي پارتنەرامي.

پروەكت يزناچالنو بىل وشيبوچنىم, ەتو نادو پريزنات. پريچەم ەتو پروەكت س سيلنىم زاپاحوم كوررۋپتسيي.

تەپەر نۋجنو پرينيات وپتيمالنوە رەشەنيە, پوتومۋ چتو پروستوي سنوس وزناچاەت پوتەريۋ ۆرەمەني ي دەنەگ.

ۋ ناس نەت ينوگو ۆىبورا, كاك پريگلاسيت وتەچەستۆەننىح ي زارۋبەجنىح ارحيتەكتوروۆ ي ۋربانيستوۆ, كوتورىە وپرەدەليات ۆوزموجنىە ۆاريانتى يسپولزوۆانييا داننوگو پروەكتا.

اۋىل شارۋاشىلىعىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك.

سوڭعى جىلى ەلٸمٸزدە قۋاڭشىلىق بولدى.

بىلتىرعا قاراعاندا جينالعان استىق كٶلەمٸ 4 ميلليون تونناعا كەمٸدٸ.

بۇل شيكٸزاتپەن جەنە جەم-شٶپپەن قامتاماسىز ەتۋ ٸسٸنە ەسەر ەتتٸ.

بولجام بويىنشا بيىل دا احۋال كٷردەلٸ بولۋى مٷمكٸن. 

ٷكٸمەت تۇقىممەن, جەم-شٶپپەن, تىڭايتقىشپەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸن جەنە ەگٸن ەگۋ ناۋقانىن قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋعا تيٸس.

سۋبسيدييانى تۇراقتى بەرۋگە قاتىستى مەسەلە جيٸ كٶتەرٸلەدٸ.

مەن بۇعان دەيٸن سۋبسيدييالاۋ تەسٸلدەرٸن قايتا قاراۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىنمىن.

بۇل جۇمىس قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە اتقارىلۋعا تيٸس.

بٸز سۋبسيدييا الۋدى جەڭٸلدەتۋگە, ونىڭ قولجەتٸمدٸ بولۋىن جەنە اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە تيٸسپٸز.  

جۋىردا بولعان زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەۋ ماڭىزدى. 

الداعى ٷش جىلدا ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەسٸن تٷبەگەيلٸ شەشۋ قاجەت.

بۇل ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەردٸڭ الدىندا تۇرعان نەگٸزگٸ باسىمدىق ەكەنٸنە ايرىقشا نازار اۋدارامىن. 

ەگەر نارىقتا ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى مول بولماسا, ينفلياتسييانى ۇستاپ تۇرۋعا ەشقانداي شارا كٶمەكتەسپەيدٸ.

دليا وبەسپەچەنييا ماكروەكونوميچەسكوي ستابيلنوستي نەوبحوديمى دوپولنيتەلنىە يستوچنيكي دوحودوۆ بيۋدجەتا.

نا فونە ۆىسوكيح تسەن نا سىرە دوحودى پرەدپريياتيي گورنورۋدنوگو سەكتورا ۆىروسلي. مى ەتو زناەم.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ پرورابوتات ۆوپروس دوپولنيتەلنىح پوستۋپلەنيي ۆ بيۋدجەت. ۆزامەن موجنو پرەدوستاۆيت شيروكيە لگوتى دليا رازۆەدكي ي وسۆوەنييا نوۆىح مەستوروجدەنيي. يا ۆەدۋ رەچ و كرۋپنىح گورنورۋدنىح ي درۋگيح كومپانيياح.

ۆ ۋسلوۆيياح بلاگوپريياتنوي كونيۋنكتۋرى رىنكا پرويزۆوديتەلي بەنزينا ي رازليچنىە پوسرەدنيكي پولۋچايۋت دوپولنيتەلنىە پريبىلي.

سچيتايۋ نەوبحوديمىم يزىمات چاست ەتوي مارجي ۆ پولزۋ بيۋدجەتا پوسرەدستۆوم اكتسيزوۆ. پراۆيتەلستۆو دولجنو پروۆەستي سووتۆەتستۆۋيۋششيە راسچەتى.

پري ەتوم نەلزيا دوپۋستيت روستا تسەن.

زناچيتەلنىي پوتەنتسيال ۆ پوۆىشەنيي دوحودوۆ بيۋدجەتا كروەتسيا ۆ ناۆەدەنيي پوريادكا نا تاموجنە. وسوبەننو نا گرانيتسە س كيتاەم.

سامىي ناستوياششيي بارداك, تۆورياششييسيا تام, وبششەيزۆەستەن. ماشينى نە دوسماتريۆايۋتسيا, نالوگي ي پوشلينى نە پلاتياتسيا. راسحوجدەنييا ۆ «زەركالنوي» ستاتيستيكە س تاموجەننىمي ورگانامي كنر دوستيگايۋت ميللياردوۆ دوللاروۆ.

سۋششەستۆۋيۋت نەكيە «ۋپولنوموچەننىە وپەراتورى», يمەيۋششيە ستاتۋس نەپريكاساەمىح.

سترانا تەرياەت دەسياتكي ميللياردوۆ تەنگە ۆ ۆيدە نالوگوۆ. تاك دەلو نە پويدەت.

پورۋچايۋ گەنەرالنوي پروكۋراتۋرە سوۆمەستنو س مينفينوم, اگەنتستۆوم پو فينانسوۆومۋ مونيتورينگۋ ي درۋگيمي زاينتەرەسوۆاننىمي ورگانامي پروۆەستي كومپلەكسنۋيۋ پروۆەركۋ ي وبەسپەچيت پوريادوك نا تاموجەننوي گرانيتسە.

گوۆوريا و دوحوداح بيۋدجەتا, نەلزيا نە وتمەتيت ي نەكوتورىە ستاتي راسحودوۆ.

وتمەچۋ زارابوتنىە پلاتى چلەنوۆ پراۆيتەلستۆا, دەپۋتاتوۆ ي اكيموۆ.  

ۆ كونتسە پروشلوگو گودا داننىي ۆوپروس اكتيۆنو وبسۋجدالسيا ۆ وبششەستۆە.

سچيتايۋ, چتو زارابوتنىە پلاتى ۋ ۋپوميانۋتوي كاتەگوريي گوسۋدارستۆەننىح سلۋجاششيح ۆپولنە دوستاتوچنىە.

پوەتومۋ سچيتايۋ ۆوزموجنىم وبياۆيت پياتيلەتنيي موراتوريي نا پوۆىشەنيە زارابوتنىح پلات چلەنوۆ پراۆيتەلستۆا, اكيموۆ رەگيونوۆ ي دەپۋتاتوۆ.

يا پونيمايۋ, چتو ەتو نە وچەن حوروشايا نوۆوست دليا دەپۋتاتوۆ ماجيليسا, نو دۋمايۋ, چتو ۆى ەتۋ نوۆوست ۆوسپريمەتە س پونيمانيەم.

ادمينيستراتيۆنىم گوسسلۋجاششيم ي بيۋدجەتنيكام زارابوتنىە پلاتى پرودولجيم پودنيمات پو مەرە روستا ۆوزموجنوستەي بيۋدجەتا.

قارجى جٷيەسٸنٸڭ تۇراقتىلىعى ۇلتتىق ەكونوميكانى ودان ەرٸ دامىتۋدىڭ كەپٸلٸ ەكەنٸ بەلگٸلٸ.

ەكونوميكا ٶسٸپ, حالىقتىڭ تابىسىندا الشاقتىق پايدا بولعاندىقتان, تۇتىنۋ نەسيەلەرٸ ايتارلىقتاي ارتتى.

ونىڭ مٶلشەرٸ بيزنەستٸ نەسيەلەۋ كٶلەمٸنەن اسىپ كەتتٸ.

حالىق قازٸرگٸ ۋاقىتتا كٶپ نەسيە الىپ جاتىر.

وسىنى ەسكەرسەك, بۇل قارجى نارىعىن قۇبىلتىپ, ەلەۋمەتتٸك تۇراقسىزدىق قاۋپٸن تۋدىرۋى مٷمكٸن.

ٷكٸمەت جەكە تۇلعالاردىڭ بانكروتتىعى تۋرالى زاڭ جوباسىن ەزٸرلەۋدٸ باستادى.

بٸراق, بۇل تىعىرىقتان شىعاتىن جول ەمەس.

ەڭ الدىمەن, شەكتەن تىس قارىزدىڭ كٶبەيۋٸن بولدىرماۋ قاجەت.

سوندىقتان, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸنە ۇلتتىق بانكپەن بٸرلەسٸپ, پرۋدەنتسيالدى رەتتەۋ تەتٸكتەرٸ ارقىلى ناقتى ەرٸ جەدەل شەشٸم قابىلداۋدى تاپسىرامىن.

ۋستويچيۆىي ەكونوميچەسكيي روست نەۆوزموجەن بەز وبەسپەچەنييا ستابيلنوستي نا ۆاليۋتنوم رىنكە.

نا فونە پرويزوشەدشيح سوبىتيي ي رەجيما چرەزۆىچاينوگو پولوجەنييا ۆوزنيكلي سەرەزنىە ريسكي سپەكۋلياتيۆنوگو داۆلەنييا نا ناتسيونالنۋيۋ ۆاليۋتۋ.

پورۋچايۋ ناتسيونالنومۋ بانكۋ ي اگەنتستۆۋ پو رەگۋليروۆانييۋ ي رازۆيتييۋ فينانسوۆوگو رىنكا وبەسپەچيت ستابيلنوست ۆاليۋتنوگو رىنكا دو پولنوگو ۆوسستانوۆلەنييا دوۆەرييا ك تەنگە سو ستورونى ۆنۋترەننيح ي ۆنەشنيح ۋچاستنيكوۆ رىنكا.

س تسەليۋ پوۆىشەنييا بلاگوسوستويانييا كازاحستانتسەۆ مى نەودنوكراتنو پودنيمالي زارپلاتى ي پەنسيي, نو كاجدىي راز ستالكيۆاەمسيا س نەكونتروليرۋەمىم روستوم تسەن.

نا پروتياجەنيي منوگيح لەت ۆىسوكايا ينفلياتسييا وستاەتسيا كليۋچەۆوي پروبلەموي ناشەي ەكونوميكي. ونا سنيجاەت ەففەكتيۆنوست ەكونوميچەسكوي ي سوتسيالنوي پوليتيكي.

پريشلا پورا پوستاۆيت توچكۋ ۆ ەتوم ۆوپروسە, ستابيليزيروۆات تسەنى ي ينفلياتسيوننىە وجيدانييا ناسەلەنييا.

نۋجنا پلانومەرنايا رابوتا پو سنيجەنييۋ ينفلياتسيي. تسەلەۆوي كوريدور – 3-4% ك 2025 گودۋ.

پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س ناتسيونالنىم بانكوم ي پالاتوي «اتامەكەن» پرەدستويت رازرابوتات كومپلەكس مەر پو كونتروليۋ ينفلياتسيي.

ون دولجەن ۆكليۋچات ۆ سەبيا مەرى پو سنيجەنييۋ يمپورتنوي زاۆيسيموستي, سنيجەنييۋ يزبىتوچنوگو پوسرەدنيچەستۆا ي ينسترۋمەنتى دەنەجنو-كرەديتنوي پوليتيكي.

ۆ كازاحستانە سوزدانى ۆسە ۋسلوۆييا دليا پريۆلەچەنييا پريامىح ينوستراننىح ينۆەستيتسيي.

مى زاينتەرەسوۆانى ۆ توم, چتوبى بلاگوپريياتنىي ينۆەستيتسيوننىي كليمات سوحرانيالسيا.

موگۋ زاۆەريت, چتو گوسۋدارستۆوم بۋدۋت پرينياتى ۆسە نەوبحوديمىە مەرى دليا ۆوسستانوۆلەنييا دوۆەرييا ۆنۋترەننيح ي ينوستراننىح ينۆەستوروۆ.

ۆسە وبيازاتەلستۆا ي گارانتيي گوسۋدارستۆا پەرەد ينۆەستورامي بۋدۋت يسپولنەنى ۆ پولنوم وبەمە.

نا داننوم ەتاپە نۋجنا نوۆايا كونتسەپتسييا ينۆەستيتسيوننوي پوليتيكي دليا پوۆىشەنييا پريۆلەكاتەلنوستي سترانى ۆ ۋسلوۆيياح ۋسيلەنييا ترەبوۆانيي ESG, گلوبالنوگو ەنەرگەتيچەسكوگو ي تەحنولوگيچەسكوگو پەرەحودا.

وتدەلنو زاوستريۋ ۆنيمانيە نا سلەدۋيۋششەم ۆوپروسە.

ۆ سۆيازي س ۆۆەدەنيەم چرەزۆىچاينوگو پولوجەنييا ۆىسوك ريسك ۆىۆودا كاپيتالا وتدەلنىح فينانسوۆو-پرومىشلەننىح گرۋپپ زا رۋبەج, ۆ توم چيسلە پۋتەم زاكليۋچەنييا فيكتيۆنىح سدەلوك.

مى ۋجە زافيكسيروۆالي دۆيجەنيە نا سچەتاح وتدەلنىح ليتس.

پوەتومۋ پورۋچايۋ ناتسيونالنومۋ بانكۋ سوۆمەستنو س اگەنتستۆامي پو فينانسوۆومۋ مونيتورينگۋ ي رەگۋليروۆانييۋ فينرىنكوۆ وبەسپەچيت چەتكوە نابليۋدەنيە, پروۆەركۋ ي كونترول ۆسەح ترانزاكتسيي ي ليتس, نەوبوسنوۆاننو ۆىۆودياششيح سرەدستۆا يز سترانى.

ۆ زاۆەرشەنيە ەكونوميچەسكوگو بلوكا ۆىستۋپلەنييا وتمەچۋ.

سەگودنيا مى نازناچيلي نوۆوگو پرەمەر-مينيسترا, پوستاۆيلي رياد كونكرەتنىح زاداچ.

پورۋچايۋ پرەمەر-مينيسترۋ ۆ تەچەنيە ترەح نەدەل پودگوتوۆيت پروگراممۋ دەيستۆيي پراۆيتەلستۆا نا 2022 گود. راسسموتريم ەە نا راسشيرەننوم زاسەدانيي پراۆيتەلستۆا ۆ ناچالە فەۆراليا.

ۆو ۆسەم ميرە ناچالاس نوۆايا ۆسپىشكا كوروناۆيرۋسا. ۆ كازاحستانە نابليۋداەتسيا رەزكيي روست زابولەۆاەموستي. فيكسيرۋەتسيا بولەە 2 تىسياچ نوۆىح سلۋچاەۆ ۆ سۋتكي.

زا ۆەس پەريود پاندەميي چيسلو زاراجەنيي سوستاۆيلو بولەە 1 ملن چەلوۆەك.

پوەتومۋ ۆاجنو نە راسسلابلياتسيا ي پرودولجيت بوربۋ س كوروناۆيرۋسوم.

ەتو تاكجە دولجنو بىت كليۋچەۆوي زاداچەي نوۆوگو پراۆيتەلستۆا.

تەپەر و مەجرەگيونالنىح ديسپروپورتسيياح.

وبششەيزۆەستنو, چتو رەگيونى كازاحستانا رازۆيۆايۋتسيا نەراۆنومەرنو.

ديسپروپورتسيي سوزدايۋت پرەدپوسىلكي دليا سوتسيالنوگو ديسكومفورتا, روستا ميگراتسيوننىح ناستروەنيي.

پوسلەدنيە سوبىتييا پوكازالي وسترۋيۋ پروبلەمۋ س زانياتوستيۋ ۆ زاپادنىح ي يۋجنىح رەگيوناح. تام ۆىسوكا روجداەموست, ا ەكونوميكا نە پوسپەۆاەت س سوزدانيەم رابوچيح مەست.

پوەتومۋ سيستەمنايا يندۋسترياليزاتسييا, سودەيستۆيە مسب, رازۆيتيە سەكتورا ۋسلۋگ ۆ ەتيح وبلاستياح ياۆليايۋتسيا نە رەگيونالنىم, ا ناتسيونالنىم پريوريتەتوم.

نەلزيا زابىۆات و كۋلتۋرنوي, وبرازوۆاتەلنوي سوستاۆليايۋششەي رازۆيتييا.

وبرازوۆاننىە گراجدانە بولەە كونكۋرەنتنى ۆ ماسشتاباح سترانى, يمەيۋت بولشە شانسوۆ نا ۋسپەح ي دوستوينۋيۋ جيزن.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ رازرابوتات دليا داننىح رەگيونوۆ وتدەلنىە ناپراۆلەنييا ۆ رامكاح پروگرامم «اۋىل – ەل بەسٸگٸ», «دوروجنوي كارتى بيزنەسا» ي درۋگيح.

دالەە. نە سەكرەت, چتو زاچاستۋيۋ ۋروۆەن پوددەرجكي رەگيونا زاۆيسيت وت «ۆەسا» كونكرەتنوگو اكيما, ا نە وت رەالنىح پوترەبنوستەي جيتەلەي.

ەتو ۆەدەت ك ديسپروپورتسييام ۆ رازۆيتيي ي نەدوۆولستۆۋ گراجدان.

منوگيە يز نيح, وسوبەننو جيتەلي سىرەۆىح رەگيونوۆ, سچيتايۋت, چتو يح وبلاستي زاسلۋجيۆايۋت بولشەگو ۆنيمانييا پري راسپرەدەلەنيي بيۋدجەتنىح رەسۋرسوۆ.

داننىە وبلاستي, ياۆلياياس دونورامي بيۋدجەتا, وتستايۋت پو منوگيم پارامەترام سوتسيالنو-ەكونوميچەسكوگو رازۆيتييا.

پوەتومۋ پودحودى نۋجنو پوستەپەننو مەنيات. نازرەلا وسنوۆاتەلنايا رەفورما مەجبيۋدجەتنىح وتنوشەنيي.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ پودگوتوۆيت پاكەت زاكونوداتەلنىح يزمەنەنيي.

كومپلەكسنوگو رەفورميروۆانييا ترەبۋەت سيستەما گوسۋدارستۆەننوگو ۋپراۆلەنييا.

نەوبحوديمو پريزنات نەۆىسوكيي كادروۆىي پوتەنتسيال, فورماليزم, كوررۋپتسييۋ, بولشۋيۋ تەكۋچەست كادروۆ.

پوەتومۋ سوحرانياەتسيا نيزكيي ۋروۆەن دوۆەرييا وبششەستۆا ك ينستيتۋتام گوسۋدارستۆەننوي ۆلاستي.

سلەدۋەت ۋسوۆەرشەنستۆوۆات سيستەمۋ وتبورا كادروۆ نا گوسۋدارستۆەننۋيۋ سلۋجبۋ, ۋبرات يزليشنيە پرەپونى ي بارەرى دليا پوستۋپلەنييا.

رەالنىم پرينتسيپوم پريەما ي پرودۆيجەنييا پو سلۋجبە دولجەن ستات پرينتسيپ «مەريتوكراتيي».

گوسۋدارستۆەننايا سلۋجبا دولجنا بىت وتكرىتا ليۋبومۋ كازاحستانتسۋ.

سلەدۋەت تاكجە ۋپروستيت پوريادوك «ۆىحودا» يز گوسۋدارستۆەننوي سلۋجبى.

نەكوتورىە بەزىنيتسياتيۆنىە چينوۆنيكي موگۋت پروسيجيۆات شتانى گودامي ۆ سۆويح كابينەتاح. وني نە دايۋت راستي مولودىم ي پەرسپەكتيۆنىم رەبياتام, سنيجايۋت ەففەكتيۆنوست گوساپپاراتا. س تاكيمي چينوۆنيكامي نادو لەگكو پروششاتسيا, حوتيا, چتو كاساەتسيا گوسۋدارستۆەننوگو اپپاراتا, ينستيتۋتسيونالنايا پاميات چينوۆنيكوۆ يمەەت وچەن بولشوە زناچەنيە. نەلزيا پروستو تاك, «چوحوم», زامەنيات ۆسەح چينوۆنيكوۆ نا مولودىح.

زدەس دولجەن بىت ابسوليۋتنو رازۋمنىي پودحود. ەسلي چەلوۆەك سپراۆلياەتسيا ۆ سۆوي 60 لەت س رابوتوي, وبلاداەت ينستيتۋتسيونالنوي پامياتيۋ, وچەن پولەزەن دليا گوسۋدارستۆەننوي سلۋجبى, ەگو ني ۆ كوەم سلۋچاە ۋۆولنيات نەلزيا. تو ەست زدەس دولجەن پريسۋتستۆوۆات رازۋمنىي, ديففەرەنتسيروۆاننىي پودحود.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ ي اگەنتستۆۋ پو دەلام گوسسلۋجبى رازرابوتات ي ۆنەدريت سووتۆەتستۆۋيۋششيە مەحانيزمى.

منويۋ ينيتسييروۆان پروەكت «پرەزيدەنتسكيي مولودەجنىي كادروۆىي رەزەرۆ». ەتو سوتسيالنىي ليفت دليا پەرسپەكتيۆنوي مولودەجي ي ۆ تو جە ۆرەميا مەحانيزم فورميروۆانييا نوۆوگو مىشلەنييا, ۆنەدرەنييا نوۆىح پودحودوۆ ۆ رابوتە گوساپپاراتا. ەتا پراكتيكا بۋدەت پرودولجەنا.

ۆ سووتۆەتستۆيي س مويم پورۋچەنيەم ۆ پروشلوم گودۋ چيسلەننوست گوسۋدارستۆەننوگو اپپاراتا بىلا سوكراششەنا نا 15 %. 

گوساپپارات ياۆلياەتسيا دۆيگاتەلەم ي يسپولنيتەلەم رەفورم, وكازىۆاەت گراجدانام ۆاجنىە گوسۋدارستۆەننىە ۋسلۋگي, وبەسپەچيۆاەت رەاليزاتسييۋ كونتسەپتسيي «سلىشاششەگو گوسۋدارستۆا».

بەز گوسۋدارستۆەننوگو اپپاراتا سامو گوسۋدارستۆو نە موجەت ۋسپەشنو سۋششەستۆوۆات.

نا تەكۋششەم ەتاپە چيسلەننوست گوسسلۋجاششيح سلەدۋەت پريزنات وپتيمالنوي.

پوسلە ۆسەح ورگانيزاتسيوننىح رەشەنيي, سۆيازاننىح س نازناچەنيەم نوۆوگو پراۆيتەلستۆا, ەتۋ چيسلەننوست نۋجنو زافيكسيروۆات نا سرەدنەسروچنىي پەريود. ا زاتەم پوسموتريم: ەسلي مى پوستەپەننو بۋدەم يزباۆلياتسيا وت گوسۋدارستۆەننىح فۋنكتسيي, پەرەداۆات يح ۆ كونكۋرەنتنۋيۋ سرەدۋ, سلەدوۆاتەلنو ي چيسلەننوست گوسۋدارستۆەننوگو اپپاراتا بۋدەت پوستەپەننو سوكراششاتسيا. 

نەوبحوديمو كونستاتيروۆات, چتو ۆ تسەلوم ەففەكتيۆنوست ديالوگا چينوۆنيكوۆ س گراجدانامي پو-پرەجنەمۋ نيزكا. رۋكوۆوديتەلي گوسورگانوۆ نە ۋمەيۋت, ا پوروي ي بوياتسيا وبششاتسيا س نارودوم.

چلەنى پراۆيتەلستۆا دولجنى رەگۋليارنو ۆىەزجات ۆ رەگيونى, ا اكيمى رەگيونوۆ وبيازانى پروۆوديت پوستوياننىە ۆسترەچي س جيتەليامي كاجدوگو ناسەلەننوگو پۋنكتا.

ەششە ودنا پروبلەما – توتالنايا بيۋروكراتييا.

ونا سپراۆەدليۆو فورميرۋەت ۋ گراجدان پرەدستاۆلەنيە و گوساپپاراتە كاك مەدليتەلنوي, راۆنودۋشنوي ماشينە.

بيۋروكراتييا – ودنا يز گلاۆنىح پريچين نەكاچەستۆەننوي رەاليزاتسيي رەفورم.

وت ەتوي بولەزني پرەدستويت يزلەچيتسيا ۆسەم نام.

پريوريتەتوم دولجنو ستات سودەرجانيە, ا نە فورما. وتچەت رادي وتچەتا ي كونترول رادي كونتروليا دولجنى ۋيتي ۆ پروشلوە.

كونەچنىي رەزۋلتات ۆاجنەە پروتسەسسا. ۆسە پروتسەسسى, نەوپراۆداننو ۋسلوجنيايۋششيە ي زامەدليايۋششيە رەالنىە رەشەنييا, دولجنى بىت ليكۆيديروۆانى.

سەگودنيا گوسورگانى وريەنتيروۆانى نە نا سودەرجاتەلنۋيۋ رەاليزاتسييۋ پورۋچەنييا, ا نا ەگو بيۋروكراتيچەسكوە يسپولنەنيە.

گوتوۆياتسيا دوكۋمەنتى – وبرازتسوۆىە پو فورمە, نو ۆىحولوششەننىە پو سودەرجانييۋ.

نەسموتريا نا ينتەگراتسييۋ كليۋچەۆىح ينفورماتسيوننىح سيستەم, گوسورگانى پو-پرەجنەمۋ پلوديات ماكۋلاتۋرۋ ي بەسسمىسلەننۋيۋ پەرەپيسكۋ.

داننىە ينفورماتسيوننىح سيستەم گوسۋدارستۆەننىح ورگانوۆ سلەدۋەت پريزنات وفيتسيالنىمي ي نە ترەبۋيۋششيمي بۋماجنوگو پەرەپودتۆەرجدەنييا. ۆ پروتيۆنوم سلۋچاە, زاچەم مى ۆۆوديم تسيفروۆيزاتسييۋ? تسيفروۆيزاتسييا – ەتو ۆەد نە مودنايا يگرۋشكا. ونا دولجنا پراكتيچەسكي فۋنكتسيونيروۆات, بىت پولەزنوي س توچكي زرەنييا يسپولنەنييا فۋنكتسيي گوساپپاراتا.

بولشينستۆو سوۆەششانيي نۋجنو پروۆوديت ۆ ونلاين-فورماتە.

ەتي ي درۋگيە مەرى پو كاردينالنوي دەبيۋروكراتيزاتسيي گوساپپاراتا بۋدۋت وتراجەنى ۆ وتدەلنوم ۋكازە.

ۆ فۋنكتسيونالە اگەنتستۆا پو ستراتەگيچەسكومۋ پلانيروۆانييۋ ي رەفورمام ي اگەنتستۆا پو دەلام گوسۋدارستۆەننوي سلۋجبى سلەدۋەت پرەدۋسموترەت كونكرەتنىە فۋنكتسيي مونيتورينگا ي رەاليزاتسيي مەر پو دەبيۋروكراتيزاتسيي ي پوۆىشەنييۋ ەففەكتيۆنوستي گوساپپاراتا.

بلاگوپولۋچيە گراجدان ي يح سوتسيالنوە ساموچۋۆستۆيە دولجنى بىت گلاۆنىمي ي ۆسەگدا ناحوديتسيا ۆ فوكۋسە ۆنيمانييا گوسۋدارستۆا.

پورا زاۆەرشات يگرۋ س تسيفرامي ي پەرەحوديت ك رەالنىم دەلام. زاچاستۋيۋ گوسورگانى ليۋبيات ماسكيروۆات سيتۋاتسييۋ تەرمينامي ۆرودە «پرودۋكتيۆنىح ساموزانياتىح», «نەفورمالنوي زانياتوستي».

ۆ رەزۋلتاتە منوگيە ليۋدي وستايۋتسيا «ودين نا ودين» س بەزرابوتيتسەي ي سوتسيالنوي نەزاششيششەننوستيۋ.

ەتو ترەبۋەت كاچەستۆەننوگو وبنوۆلەنييا سوتسيالنو-ترۋدوۆوي سفەرى.

ۆ ەتيح تسەلياح سلەدۋەت پرينيات كومپلەكس سلەدۋيۋششيح مەر.

رازرابوتات پروگراممۋ پوۆىشەنييا دوحودوۆ ناسەلەنييا.

رابوتا دولجنا بىت توچنوي ي ادرەسنوي. نا كاجدوم ۋپراۆلەنچەسكوم ۋروۆنە سلەدۋەت ۋستانوۆيت كونكرەتنىە پوكازاتەلي سنيجەنييا بەدنوستي.

پرەدستويت ۆىياۆيت رەالنوە كوليچەستۆو گراجدان, نۋجدايۋششيحسيا ۆ ترۋدوۋسترويستۆە.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س «اتامەكەن» ۆ دۆۋحمەسياچنىي سروك پرينيات پروگراممۋ پو پوۆىشەنييۋ دوحودوۆ ناسەلەنييا.

پراۆيتەلستۆۋ سلەدۋەت وبەسپەچيت سۆوەۆرەمەننوە پرينياتيە سوتسيالنوگو كودەكسا.

ۆ رامكاح داننوگو دوكۋمەنتا مى دولجنى اداپتيروۆات سوتسيالنۋيۋ پوليتيكۋ پود نوۆىە رەاليي س ۋچەتوم ۆىزوۆوۆ پاندەميي ي ناكوپيۆشيحسيا پروبلەم.

سوتسيالنىي كودەكس دولجەن ستات كليۋچەۆىم ەلەمەنتوم نوۆوگو «وبششەستۆەننوگو دوگوۆورا».

وسوبوە ۆنيمانيە سلەدۋەت ۋدەليت سنيجەنييۋ بەزرابوتيتسى, وسوبەننو مولودەجنوي.

ۆىپۋسكنيكي ۆۋزوۆ, كوللەدجەي, وسوبەننو مولودەج بەز وبرازوۆانييا نە ۆسەگدا يمەيۋت ۆوزموجنوست ترۋدوۋسترويتسيا نا پوستوياننىە رابوچيە مەستا. ەتو مى حوروشو زناەم. ۆىجيۆايۋت, پەرەبيۆاياس سلۋچاينىمي زارابوتكامي.

نەكوتورىە ۆ پويسكاح دوحودا موگۋت پەرەستۋپيت زاكون.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ راسسموترەت ۆوزموجنوست ۋۆەليچەنييا پرودولجيتەلنوستي ۋچاستييا ي رازمەرا وپلاتى ترۋدا پو پروەكتام «مولودەجنايا پراكتيكا» ي «پەرۆوە رابوچەە مەستو».

ۆاجنو سوزداۆات ۋسلوۆييا دليا رەاليزاتسيي دەلوۆىح ينيتسياتيۆ مولودەجي ي ۋيازۆيمىح كاتەگوريي ناسەلەنييا.

پراۆيتەلستۆۋ پورۋچاەتسيا پرورابوتات ۆوزموجنوست ۋۆەليچەنييا سووتۆەتستۆۋيۋششەگو گرانتا ۆ دۆا رازا دو 400 مرپ.

سلەدۋيۋششەە. بەزۋسلوۆنىم پريوريتەتوم ياۆلياەتسيا پوۆىشەنيە دوستۋپا ك كاچەستۆەننومۋ وبرازوۆانييۋ.

ەتو ۆاجنەيشيي فاكتور رازۆيتييا ۆسەگو وبششەستۆا.

كاك بى مى ني وبەسپەچيۆالي شكولى ماتەريالنو, بەز حوروشيح ۋچيتەلەي پودنيات كاچەستۆو وبرازوۆانييا نەۆوزموجنو.

ۇلى احمەت بايتۇرسىنۇلى ايتقانداي, «مۇعالٸم – مەكتەپتٸڭ جٷرەگٸ».

پوەتومۋ پورۋچايۋ رازرابوتات سپەتسيالنۋيۋ پروگراممۋ پريۆلەچەنييا لۋچشيح پەداگوگوۆ س سووتۆەتستۆۋيۋششيم پاكەتوم مەر پوددەرجكي دليا رەگيونوۆ, گدە ەست دەفيتسيت ۋچيتەلەي.

زلوبودنەۆنىم وستاەتسيا ۆوپروس دوستۋپنوستي ۆىسشەگو وبرازوۆانييا.

وسوبوە ۆنيمانيە سلەدۋەت ۋدەليت ۆىدەلەنييۋ تسەلەۆىح گرانتوۆ دليا مولودەجي يز گۋستوناسەلەننىح رەگيونوۆ سترانى.

دليا پوستروەنييا نوۆوي ەكونوميكي ۆاجنو پوۆىشەنيە كونكۋرەنتوسپوسوبنوستي ۆۋزوۆ.

نەداۆنو ۆ كازاحستانە ناچالي وتكرىۆاتسيا فيليالى ۆەدۋششيح زارۋبەجنىح ۆۋزوۆ. ۆ سكوروم ۆرەمەني پلانيرۋەتسيا وتكرىتيە فيليالوۆ پەرەدوۆىح تەحنيچەسكيح ۆۋزوۆ روسسيي.

سچيتايۋ نەوبحوديمىم ك 2025 گودۋ وتكرىت ۆ ناشەي سترانە نە مەنەە 5 فيليالوۆ اۆتوريتەتنىح زارۋبەجنىح ۋنيۆەرسيتەتوۆ.

پري ەتوم دۆا فيليالا ۆۋزوۆ س تەحنيچەسكيم ۋكلونوم نەوبحوديمو وتكرىت نا زاپادە سترانى.

ۆ تسەلوم, نام ۆسەم نۋجنو يزمەنيت ۆزگلياد نا وبرازوۆانيە. پورا ۋۆلەچەنييا گۋمانيتارنىمي سپەتسيالنوستيامي پروشلا, پريوريتەت نۋجنو وتدات تەحنيچەسكيم پروفەسسييام. پرەدستويت ۆزراستيت نوۆوە پوكولەنيە ينجەنەروۆ, پرومىشلەننيكوۆ.

دالەە. ۆاجنەيشيم ۆوپروسوم وستاەتسيا سوتسيالنايا سپراۆەدليۆوست. كازاحستان پو كونستيتۋتسيي – سوتسيالنوە گوسۋدارستۆو.

گوسۋدارستۆوم دەلاەتسيا نەمالو. بولەە 50 % راسحودوۆ رەسپۋبليكانسكوگو بيۋدجەتا – راسحودى سوتسيالنوگو حاراكتەرا. نو ەتوگو نەدوستاتوچنو.

ۋ ناس ەست ناتسيونالنىي فوند – ەتو فينانسوۆايا وپورا سترانى.

سەگودنيا جە يا پورۋچايۋ سوزدات وبششەستۆەننىي سوتسيالنىي فوند «قازاقستان حالقىنا».

ون بۋدەت زانيماتسيا رەشەنيەم رەالنىح پروبلەم ۆ سفەرە زدراۆووحرانەنييا, وبرازوۆانييا, سوتسيالنوي پوددەرجكي.

ناپريمەر, پوموششيۋ دەتيام س رەدكيمي زابولەۆانييامي. ۆەد دليا بولشينستۆا سەمەي راسحودى نا لەچەنيە پوپروستۋ نەپودەمنى.

بۋدەم سترويت سپورتيۆنىە وبەكتى دليا دەتەي ۆ گوروداح, رايوناح, پوسەلكاح, سەلاح. وكاجەم سودەيستۆيە سپوسوبنىم دەتيام. پوددەرجيم كۋلتۋرۋ. پوموجەم الماتى وپراۆيتسيا وت ستراشنوي تراگەديي.

يز سرەدستۆ ەتوگو فوندا مى پوددەرجيم سەمي پوگيبشيح پوليتسەيسكيح ي ۆوەننوسلۋجاششيح.

ي ەتو ليش وتدەلنىە پريمەرى.

پودچەركنۋ: ەتو نە فوند پرەزيدەنتا, پراۆيتەلستۆا يلي كاكوگو-ليبو درۋگوگو گوسۋدارستۆەننوگو ورگانا. ەتو فوند ۆسەح كازاحستانتسەۆ, نارودنىي فوند.

ون نە بۋدەت فۋنكتسيونيروۆات پري ادمينيستراتسيي يلي پراۆيتەلستۆە.

بۋدەت سوزدان اۆتوريتەتنىي نابليۋداتەلنىي سوۆەت, نازناچەن چەستنىي ي وتۆەتستۆەننىي رۋكوۆوديتەل.

وبەسپەچيم پولنۋيۋ پروزراچنوست ەگو دەياتەلنوستي, پودوتچەتنوست ي پودكونترولنوست يمەننو وبششەستۆۋ.

پلانى, بيۋدجەت, پروەكتى بۋدۋت پۋبليكوۆاتسيا نا سايتە. ۆسيا ينفورماتسييا بۋدەت وتكرىتوي.

فينانسيروۆانيە فوندا بۋدەت وسۋششەستۆلياتسيا يز چاستنىح ي گوسۋدارستۆەننىح يستوچنيكوۆ. پلانيرۋەتسيا پريۆلەچ پوموشش مەجدۋنارودنىح بلاگوتۆوريتەلنىح ورگانيزاتسيي.

ۆ داننىي فوند بۋدۋت ناپراۆلەنى وبيازاتەلنىە وتچيسلەنييا وپەراتورا لوتەرەينوي دەياتەلنوستي, تسەنترا ۋچەتا ستاۆوك ي درۋگيح مونوپوليستوۆ.

كونەچنو, مى وجيداەم زناچيتەلنىە ي رەگۋليارنىە, يا پودچەركيۆايۋ, رەگۋليارنىە وتچيسلەنييا ۆ فوند سو ستورونى كرۋپنوگو بيزنەسا.

بلاگوداريا پەرۆومۋ پرەزيدەنتۋ – ەلباسى ۆ سترانە پوياۆيلاس گرۋپپا وچەن پريبىلنىح كومپانيي ي پروسلويكا ليۋدەي, بوگاتىح داجە پو مەجدۋنارودنىم مەركام.

سچيتايۋ, چتو پريشلو ۆرەميا وتدات دولجنوە نارودۋ كازاحستانا ي پوموگات ەمۋ نا سيستەمنوي ي رەگۋليارنوي وسنوۆە.

پوەتومۋ پراۆيتەلستۆۋ پرەدستويت وپرەدەليت كرۋگ كومپانيي ي سوگلاسوۆات س نيمي رازمەر ەجەگودنىح ۆزنوسوۆ ۆ فوند.

كرومە توگو, وجيدايۋ اكتيۆنوگو ۋچاستييا ي وت تەح ليتس, كوتورىە, فاكتيچەسكي وبلادايا وگرومنىمي سرەدستۆامي, ناحودياتسيا ۆ تەني.

ۋۆەرەن, فوند موجەت ستات ەششە ودنيم ينسترۋمەنتوم كونسوليداتسيي وبششەستۆا, ۋكرەپيت ۆ گراجداناح چۋۆستۆو سوتسيالنوي سپراۆەدليۆوستي.

پروشەدشيە سوبىتييا وبناجيلي وسترىە پروبلەمى, سۋششەستۆۋيۋششيە ۆ ناشەم وبششەستۆە.

ناپادەنييا نا ناشي گورودا, رودنىح ي بليزكيح پوكازالي, ناسكولكو حرۋپكيمي وكازاليس گلاۆنىە تسەننوستي ناشەگو گوسۋدارستۆا – مير ي ستابيلنوست.

مى دولجنى چەتكو پونيمات, چتو گوسۋدارستۆو ي گراجدانە – ەتو ەدينوە تسەلوە. ەتي پونياتييا نەدەليمىە, وسوبەننو كوگدا رەچ يدەت و بەزوپاسنوستي سترانى.

باسا نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتٸن تاعى بٸر مەسەلە بار.

كٶپتەگەن جاس ازاماتىمىز قارۋلى كٷشتەر قاتارىندا ەسكەري بورىشىن ٶتەۋدەن قاشادى.

ەسكەري بيلەتكە يە بولۋ جاستاردىڭ ماقتانىشىن تۋدىرمايدى جەنە وتانعا قىزمەت ەتۋدٸڭ بەلگٸسٸ سانالمايتىن بولدى. 

ارمييا قاتارىندا قىزمەت ەتۋ, قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا جۇمىس ٸستەۋ – ايرىقشا ميسسييا.

بۇل – وتان ٷشٸن جانىن سالۋعا بەل بۋعان ازاماتتاردىڭ سانالى تاڭداۋى.

جاستارىمىزدى ەسكەري بورىشىن ٶتەۋگە قالاي ىنتالاندىرۋعا بولاتىنىن بٸز بٷكٸل قوعام بولىپ ويلاستىرۋىمىز كەرەك. 

بٸز – مىقتى حالىقپىز.

تٶل تاريحىمىزدا تالاي جاۋگەرشٸلٸك زاماندى, اشارشىلىقتى جەنە باسقا دا الاپات قيىندىقتى باستان ٶتكەردٸك. 

سوڭعى كٷندەردەگٸ قايعىلى وقيعالار بٸز ٷشٸن تاعى بٸر سىناق بولدى. ونى ەڭسەرٸپ, بۇرىنعىدان دا مىقتى بولامىز.

ۆ تسەلوم, نازرەلا نەوبحوديموست ترانسفورماتسيي ۆزايمووتنوشەنيي مەجدۋ گوسۋدارستۆوم ي وبششەستۆوم.

نۋجەن نوۆىي فورمات وبششەستۆەننوگو دوگوۆورا.

كازاحستان پرودولجيت كۋرس پوليتيچەسكوي مودەرنيزاتسيي. ەتو مويا پرينتسيپيالنايا پوزيتسييا.

ۆ پوليتيچەسكوي سفەرە سدەلانو نەمالو.

منويۋ بىلو ۆىدۆينۋتو چەتىرە پاكەتا پوليتيچەسكيح رەفورم, ۆ رامكاح رەاليزاتسيي كوتورىح پرينياتو بولەە

10 زاكونوۆ. ي ۆ ەتوم پلانە يا بلاگودارەن دەپۋتاتام ماجيليسا ي سەناتا زا وچەن وپەراتيۆنۋيۋ ي كاچەستۆەننۋيۋ رابوتۋ.

زارابوتالو نوۆوە پو سۋتي زاكونوداتەلستۆو و ميتينگاح.

سنيجەن رەگيستراتسيوننىي بارەر دليا سوزدانييا پارتيي ي پوروگ يح پروحوجدەنييا ۆ پارلامەنت.

راسشيرەنو پرەدستاۆيتەلستۆو جەنششين ي مولودەجي ۆ ماجيليسە ي ماسليحاتاح.

ۆۆەدەن ينستيتۋت پارلامەنتسكوي وپپوزيتسيي, ۆ يزبيراتەلنىح بيۋللەتەنياح پوياۆيلاس گرافا «پروتيۆ ۆسەح».

ۆپەرۆىە ۆ يستوريي سترانى سوستوياليس پريامىە ۆىبورى سەلسكيح اكيموۆ.

سەرەزنىە سدۆيگي پرويزوشلي ۆ سفەرە زاششيتى پراۆ چەلوۆەكا.

ۆ چاستنوستي, بىلي دەكريميناليزوۆانى ي گۋمانيزيروۆانى ستاتي 130 ي 174 ۋگولوۆنوگو كودەكسا.

ناشا سترانا پريسوەدينيلاس كو ۆتورومۋ فاكۋلتاتيۆنومۋ پروتوكولۋ ك مەجدۋنارودنومۋ پاكتۋ و گراجدانسكيح ي پوليتيچەسكيح پراۆاح.

پودپيسان ۋكاز «و دالنەيشيح مەراح رەسپۋبليكي كازاحستان ۆ وبلاستي پراۆ چەلوۆەكا», ناپراۆلەننىي نا كومپلەكسنۋيۋ مودەرنيزاتسييۋ پراۆوزاششيتنوي سفەرى.

ناچال سيستەمنو ۋكرەپلياتسيا ينستيتۋت ۋپولنوموچەننوگو پو پراۆام چەلوۆەكا.

پولنوستيۋ وتمەنەنا سمەرتنايا كازن.

ۆ سۆوەم وچەرەدنوم پوسلانيي ۆ سەنتيابرە يا پرەدستاۆليۋ نوۆىي پاكەت پوليتيچەسكيح رەفورم, كوتورىي بۋدەت پودگوتوۆلەن نا وسنوۆە شيروكوگو ي كونسترۋكتيۆنوگو ديالوگا س گراجدانسكيم وبششەستۆوم ي ەكسپەرتامي.

گوسۋدارستۆو تاكجە دولجنو وبەسپەچيت پولنوتسەننوە ي كاچەستۆەننوە ۆىپولنەنيە سۆويح بازوۆىح فۋنكتسيي.

گوسۋدارستۆو دولجنو گارانتيروۆات سوبليۋدەنيە زاكوننوستي ي پراۆوپوريادكا, زاششيتۋ پراۆ سوبستۆەننوستي ي بەزوپاسنوستي گراجدان, وبەسپەچيۆات سوتسيالنىە بلاگا ي كاچەستۆەننىە گوسۋدارستۆەننىە ۋسلۋگي.

ۆ سۆويۋ وچەرەد بيزنەس ي گراجدانە وتۆەتستۆەننى زا سوبليۋدەنيە زاكونوداتەلستۆا ي نورم وبششەستۆەننوگو پوۆەدەنييا, سپراۆەدليۆۋيۋ ۋپلاتۋ نالوگوۆ ي پروزراچنوست ۆ ترۋدوۆىح وتنوشەنيياح.

ۆ ەتوي سۆيازي سلەدۋەت سفورميروۆات پروگراممۋ پوسلەدوۆاتەلنىح پرەوبرازوۆانيي.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س وتۆەتستۆەننىم ەكسپەرتنىم سووبششەستۆوم ي گراجدانسكيم وبششەستۆوم پودگوتوۆيت پاكەت سووتۆەتستۆۋيۋششيح پرەدلوجەنيي.

ون بۋدەت راسسموترەن نا ودنوم يز زاسەدانيي ناتسيونالنوگو سوۆەتا وبششەستۆەننوگو دوۆەرييا.

ۋۆاجاەمىە سووتەچەستۆەننيكي, ۋۆاجاەمىە دەپۋتاتى!

ۆو ۆرەميا نەداۆنيح تراگيچەسكيح سوبىتيي ابسوليۋتنوە بولشينستۆو ناشيح سوگراجدان پروياۆيلي پاتريوتيزم, ەدينستۆو ۆ بوربە س ەكسترەميستامي.

سچيتايۋ, چتو سپلوچەننوست نارودا, يسكرەننيايا ۆەرا ۆ يدەي سۋۆەرەننوگو رازۆيتييا ي نەزاۆيسيموستي كازاحستانا ياۆليايۋتسيا موششنىم فۋندامەنتوم دليا كونسوليداتسيي وبششەستۆا ي پروگرەسسا ناشەي سترانى.

ۆمەستە مى پرەودولەەم ۆسە ترۋدنوستي.

ۆمەستە مى پوسترويم نوۆىي كازاحستان!

قادٸرلٸ وتانداستار!

قيىن كٷندەر ارتتا قالدى.

وسى سەتتە ەل تاعدىرى ٷشٸن ۇيىسا بٸلگەن بٷكٸل حالقىما شىنايى ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸرەمٸن!

بەرٸمٸز بۇل وقيعادان ساباق الۋىمىز كەرەك.

ەڭ باستىسى, بەرەكە-بٸرلٸكتٸ, تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋىمىز قاجەت.   

ەندٸ, قازاقستاندا دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸ باستالادى.

بۇل شىنايى جاڭارۋ كەزەڭٸ بولادى.

ەگەمەن ەلٸمٸزدٸ بٸرگە ٶركەندەتەيٸك!

حالقىمىز ٷشٸن تەۋەلسٸزدٸك بەرٸنەن قىمبات.  

جاڭا قازاقستاندى بٸرگە قۇرايىق!