قاراتال اۋدانىنىڭ ەكونوميكاسىنا 8 ملرد. تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسييا تارتىلدى. بۇل تۋرالى بٷگٸن الماتى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆتىڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن قاراتال اۋدانى ەكٸمٸنٸڭ ەسەپتٸ كەزدەسۋٸندە ايتىلدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ەكٸمدٸكتٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
كەزدەسۋ الدىندا اۋدان ەكٸمٸ قايرات بۇلدىباەۆ اۋداندىق مەدەنيەت ٷيٸنٸڭ فويەسٸنە قويىلعان كٶرمە ارقىلى 2019 جىلدىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸ مەن 2020 جىلدىڭ جوسپارلارى تۋرالى اقپاراتتارمەن تانىستىردى.
مەسەلەن, 2020-2025 جىلدارى اۋداندا بٸرقاتار ماڭىزدى ينۆەستيتسييالىق جوبالار جٷزەگە اسىرىلادى. ولاردىڭ قاتارىندا ەت جەنە شۇجىق ٶنٸمدەرٸن شىعاراتىن, بالىق ٶسٸرٸپ, ٶڭدەيتٸن, مۇناي ٶڭدەيتٸن نىساندار, سول سيياقتى 20 مىڭ باسقا ارنالعان مال بورداقىلاۋ الاڭى مەن قۋاتى تەۋلٸگٸنە 5,95 مۆت بولاتىن كٷن ەلەكتر ستانساسى بار.
حالىق الدىندا بايانداما جاساعان اۋدان ەكٸمٸ نەگٸزگٸ كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ 8 ملرد. 688 ملن. تەڭگە بولعانىن, ونىڭ 992,4 ملن. تەڭگەسٸ اۋىل شارۋاشىلىعىنا تارتىلعانىن اتاپ ٶتتٸ. بۇل رەتتە ٶنەركەسٸپ ٶنٸمٸنٸڭ كٶلەمٸ 2 ملرد. 762 ملن. تەڭگەنٸ قۇراعان. شاعىن جەنە ورتا بيزنەستە دە جەتٸستٸكتەر بار. ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇل سالادا 16 ملرد. 700 ملن. تەڭگەنٸڭ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸلگەن.
ق. بۇلدىباەۆ تٷكش سالاسىنا, سونىڭ ٸشٸندە حالىقتى قولجەتٸمدٸ تۇرعىن ٷيمەن, ساپالى اۋىز سۋمەن, گازبەن قامتۋ شارالارىنا دا توقتالدى.
مەسەلەن, قازٸرگٸ كەزدە «الماتى پروداكشن كونستاشن ينۆەست» جشس گازداندىرۋدىڭ تاراتۋ جەلٸسٸ قۇرىلىسىنىڭ جەنە بلوك-مودۋلدٸ قازاندىقتى ورناتۋ جۇمىستارىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارىن دايىنداۋدا. ٷشتٶبە قالاسىن گاز قۇبىرىنا قوسۋ 3 كەزەڭمەن جٷرگٸزٸلەدٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە ٷشتٶبە قالاسى مەن باستٶبە اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى ورتالىقتاندىرىلعان گاز جٷيەسٸنە قوسىلا الادى. سونىمەن قاتار «الماتى پروداكشن كونستاشن ينۆەست» جشس قانابەك, جاڭاتالاپ, ەسكەلدٸ بي, قىزىلجار اۋىلدارىنا گاز جٷيەسٸن تارتۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدٸ جوسپارلاپ قويسا, ورتاتٶبە, ويان, كەلپە, كٶكدالا, تاستٶبە ەلدٸ مەكەندەرٸنە وسىنداي قۇرىلىستار جٷرگٸزۋدٸڭ جسق-سىن دايىنداۋدا.
بايانداماشى ٶز سٶزٸندە بٸلٸم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مەدەنيەت پەن سپورت, سول سيياقتى جۇمىسپەن قامتۋ جەنە جول جٶندەۋ باعىتتارى بويىنشا دا حاباردار ەتتٸ.
مىسالعا, بيىلعى جىلى اۋداننىڭ اۆتوكٶلٸك جولدارىنا ورتاشا جٶندەۋ جٷرگٸزۋگە 260 ملن. تەڭگە بٶلٸنگەن. سول سيياقتى ٷشتٶبە – المالى – كٶپبٸرلٸك باعىتىنداعى وبلىستىق ماڭىزداعى 28,2 كم اۆتوكٶلٸك جولىن جٶندەۋگە تاعى 471 ملن. تەڭگە بٶلٸنگەن. بۇل جۇمىستار بيىلعى جىلى جٷزەگە اسىرىلادى.
اۋدان ەكٸمٸنٸڭ سٶزٸنەن كەيٸن تۇرعىندار ٶزدەرٸن تولعاندىرعان ساۋالدارىن قويدى.
سونىڭ بٸرٸ اۋدان تۇرعىنى ۆالەنتينا سپيريدونوۆا «ٷشتٶبە قالاسىنىڭ ارىق جٷيەلەرٸ جاڭعىرتىلا ما?» دەگەن سۇراق قويدى. ول ارىقتاردىڭ قازٸرگٸ جاعدايى حالىقتى سۋارمالى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە قاۋقارسىز ەكەنٸن دە جەتكٸزدٸ. سول سيياقتى قالالىق كەرٸز جٷيەلەرٸ دە جٶندەۋدٸ قاجەت ەتەتٸنٸن ايتتى.
وسى سۇراققا جاۋاپ بەرگەن ق. بۇلدىباەۆ, ارىق جٷيەلەرٸن قايتا جاڭارتۋ جوباسى دايىندالىپ جاتقانىن, ونى تولىق جاڭعىرتۋ ٷشٸن 500 ملن. تەڭگە كەرەك ەكەنٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ. ال كەرٸز جٷيەلەرٸن جٶندەۋ ناقتى جوسپاردا بار.
اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸن سۋارمالى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن سەرٸكجان باقىتۇلى كٶتەردٸ. سول سيياقتى تۇرعىندار بلوك-مودۋلدٸ قازاندىقتاردىڭ قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸن, ونى ٸسكە قوسۋ پروتسەستەرٸ قالاي جٷرەتٸنٸن دە سۇراپ بٸلدٸ. وعان قوسا وقۋشىلار ٷشٸن قولايلى بولاتىن جاڭا اۆتوبۋس مارشرۋتى قوسىلسا دەگەن تٸلەكتەرٸن دە جەتكٸزدٸ. ارداگەرلەر ٷشتٶبەدە جاستارعا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعى مەن دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنٸ سالىنعانىن قالايتىندارىن ايتتى.
جيىندا قورىتىندى سٶز العان وبلىس ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆ اۋداننىڭ وڭ دامۋ ديناميكاسىن, سونىڭ ٸشٸندە ينۆەستيتسييا تارتۋداعى جەتٸستٸكتەرٸن اتاپ ٶتتٸ. سول سيياقتى وبلىستىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەرٸنە دە توقتالدى.
ا. باتالوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وبلىستاعى ەكونوميكالىق ٶسٸم 4,5 % قۇراپ, جالپى ٶڭٸرلٸك ٶنٸم 3 ترلن. تەڭگەگە جەتكەن. 48 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلعان, سونىڭ 31 مىڭى – تۇراقتى جۇمىس ورىندارى. وبلىس ەكونومكاسىنىڭ دامۋ قارقىنىن ودان ەرٸ ٶسٸرۋ ماقساتىندا 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ينۆەستيتسييالىق پورتفەل قالىپتاستىرىلعان, وندا جالپى قۇنى 4,9 ترلن. تەڭگە بولاتىن, 40 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇراتىن 422 جوبا بار.
جالپى قاراتال اۋدانىن دامىتۋعا ٶتكەن جىلى 736,6 ملن. تەڭگە بٶلٸنگەن. سونىڭ ٸشٸندە 81 ملن. تەڭگە – ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, 289 ملن. تەڭگە – تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى مەن سۋمەن قامتۋ جۇمىستارىنا, 385,5 ملن. تەڭگە – اباتتاندىرۋ مەن جول جٶندەۋگە بٶلٸنگەن. بيىلعى جىلى اۋداندى دامىتۋعا 1,2 ملرد. تەڭگە بٶلٸنٸپ وتىر.
اۋدان تۇرعىندارىنىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرگەن اماندىق باتالوۆ, ٷشتٶبە قالاسىنداعى ارىق جەنە كەرٸز جٷيەلەرٸن جٶندەۋگە قارجى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن بٶلٸنەتٸنٸن ايتتى. سول سيياقتى وبلىستا جالپى ۇزىندىعى 16,7 مىڭ شاقىرىم بولاتىن يرريگاتسييالىق جٷيەلەردٸ قالپىنا كەلتٸرۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا. ٶڭٸردە 1 ميلليوننان 19 ملرد. تەكشەگە دەيٸنگٸ بارلىعى 114 سۋ قويماسى بار.
- اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸن سۋارمالى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرمىز. مەسەلەن, قىزىلاعاش پلوتيناسىن قالپىنا كەلتٸرۋ ارقىلى 7 مىڭ گا سۋارمالى جەردٸ اينالىمعا قوسامىز. سول سيياقتى سارقان اۋدانىنداعى پوكاتيلوۆكا سۋ قويماسىن جوسپارعا ساي قالپىنا كەلتٸرسەك, بۇل تاعى 24 مىڭ گا جەردٸ اينالىمعا قوسۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ال ٷشتٶبە قالاسىنا جاستارعا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعىن سالۋ تۋرالى مەسەلەگە بايلانىستى, ونىڭ ٷلگٸ جوباسى دايىن. قۇرىلىسىن بيىل باستاۋدى تاپسىرامىن. سول سيياقتى دسو-نىڭ دا جاقسى, قىزىقتى جوباسىن دايىنداڭدار. وعان قوسا بيىلعى جىلى اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانانىڭ كٷردەلٸ جٶندەۋ جۇمىستارىن اياقتاۋ كەرەك. اۋداندى گازداندىرۋ بويىنشا جۇمىستى قۋزاپ, ساپالى گازمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىرامىن. ەلدٸ مەكەندەردٸ دامىتۋدا «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» باعدارلاماسىنىڭ قوسار ٷلەسٸ زور. بيىل بۇل باعدارلاماعا وبلىسىمىزدىڭ 21 اۋىلى ەنٸپ وتىر. ەڭ باستىسى, بۇل باعدارلامانىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸ كٶركەيتۋگە تيٸمدٸ پايدالانىڭدار. بٸز بٸرلەسە وتىرىپ, الدىمىزعا قويىلعان بارلىق مٸندەتتەردٸ وڭ شەشەمٸز دەپ ويلايمىن, - دەدٸ ا. باتالوۆ.
كەزدەسۋ ازاماتتاردى جەكە مەسەلەلەرٸ بويىنشا قابىلداۋمەن جالعاستى. وبلىس ەكٸمٸنٸڭ قابىلداۋىنا جازىلعان 10 ادام ٶز ساۋالدارىن قويىپ, تيياناقتى جاۋاپ الدى.
ٷشكٶمەي اۋىلى مەن ٷشتٶبە قالاسىنىڭ ارالىعىنداعى 3 شاقىرىمدىق جولدى جٶندەۋ, المالى اۋىلىنداعى اۋىلدىق دەرٸگەرلٸك امبۋلاتوريياعا, ا.پۋشكين اتىنداعى مەكتەپكە كٷردەلٸ جٶندەۋ جاساۋ, كەلپە اۋىلىنداعى مەكتەپكە دەيٸنگٸ شاعىن ورتالىقتىڭ جۇمىس ۋاقىتىن ۇزارتۋ, بايشەگٸر جەنە قىزىلبالىق اۋىلدىق وكرۋگتەرٸندە ٶرتكە قارسى قىزمەت پۋنكتتەرٸن اشۋ, قاز فەرماسىن اشۋعا قولداۋ كٶرسەتۋ – وسى جەنە ٶزگە دە مەسەلەلەر ازاماتتاردى قابىلداۋ بارىسىندا تالقىلاندى. ەربٸر ٶتٸنٸش بويىنشا اماندىق باتالوۆ اۋدان ەكٸمٸ مەن تيٸستٸ باسقارما باسشىلارىنا تاپسىرما بەرٸپ, بۇل مەسەلەلەردٸڭ ورىندالۋىن باقىلاۋىنا الاتىنىن ايتتى.
