عالامتور - بٷكٸل ەلەم بويىنشا اقپاراتتار الماسۋ مٷمكٸندٸگٸ, جەلٸلەر جٷيەسٸ. عالامتور - بايلانىس ارالارىن ٶزارا بٸرٸكتٸرەتٸن توراپتاردىڭ جيىنتىعى.
عالامتور - ادامزاتتىڭ ەڭ ٷلكەن جەتٸستٸگٸ, ادامدار ونى قولدانۋ ارقىلى ادام بالاسى ٶتە الىس قاشىقتىقتى باعىندىرىپ, باسقا ەلدەر مەن قۇرلىقتارمەن ەركٸن بايلانىس قۇرا الادى.
عالامتوردى دٸن سالاسىنداعى وتاندىق عالىمدار مەن ساراپشىلار, اقپاراتتىق تٷسٸندٸرۋ توبىنىڭ مٷشەلەرٸ مەن مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر دە ٶز جۇمىستارى بارىسىندا جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە قولدانىپ, دٸني اقپاراتتاردى ناسيحاتتاۋعا قولدانۋدا.
الايدا, عالامتوردىڭ وسىنداي جەتٸستٸگٸ مەن قولجەتٸمدٸلٸگٸن دەستٷرلٸ ەمەس دٸني اعىمدار دا ٶز پايدالارىنا تيٸمدٸ قولدانۋدا. ەكسترەميستٸك جەنە تەرروريستٸك ۇيىمداردىڭ حالىققا اقپارات ارقىلى ەسەر ەتۋدٸ كەڭٸنەن قولدانۋى ولاردىڭ قىزمەتٸنٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸنە اينالدى. ەڭ الدىمەن ەكسترەميستٸك جەنە تەرروريستٸك ۇيىمدار عالامتوردى جەلٸ قولدانۋشىلاردىڭ ەلٸ قالىپتاسىپ ٷلگەرمەگەن ساناسىنا ىقپال ەتۋ ٷشٸن قولدانادى. ياعني, ولاردىڭ نەگٸزگٸ نىساناسى ەلەۋمەتتٸك جاعدايى مەن دٷنيەگە دەگەن كٶزقاراسى تولىق قالىپتاسپاعان جاستار بولىپ تابىلادى. مۇنداي ەرەكەتتٸڭ بٸر قالا نەمەسە بٸر ەلمەن شەكتەلمەيتٸندٸگٸ بەلگٸلٸ, بۇل ەكسترەميستٸك جەنە تەرروريستٸك ۇيىمدار ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى. ولاردىڭ قىزمەتٸ ٶزدەرٸنٸڭ يدەولوگيياسىن بەلسەندٸ تٷردە ناسيحاتتاۋعا, جاڭا مٷشەلەردٸ ٶز قاتارلارىنا تارتۋعا, جاقتاستارىن تەورييالىق جەنە پراكتيكالىق تۇرعىدان وقىتۋعا جەنە ٶزدەرٸنە قارسى شىققان جەلٸ قولدانۋشىلارىنا قارسى اقپاراتتىق كٷرەس جٷرگٸزۋگە باعىتتالادى.
دٸني ساۋاتى تاياز ادامداردىڭ دٸني اقپاراتتى عالامتوردان ٸزدەيتٸندٸگٸ بەلگٸلٸ. ال, مۇنداي ادامنىڭ اقپارات تاراتۋ مەسەلەسٸندە ٶتە بەلسەندٸ جۇمىس جٷرگٸزەتٸن راديكالدى ۇيىمداردىڭ قارماعىنا ٸلٸنۋٸ ەبدەن مٷمكٸن. «Google» ارقىلى بٸر مەسەلەنٸ ٸزدەگەن كەزدە راديكالدى باعىتتى ۇستاناتىن ۇيىمداردىڭ سالعان اقپاراتتارىنا كەزٸگٸپ, ولاردىڭ شەيحتارىنىڭ بەينە جەنە اۋديو جازبالارىن تىڭداۋى مٷمكٸن. ولاردىڭ جازبالارىندا جيھادقا شىعۋ, شەيٸت بولۋ سەكٸلدٸ ۇعىمداردىڭ بۇرمالانعان ماعىناسى بەرٸلٸپ, مۇنداي اقپاراتتار جەلٸ قولدانۋشىنىڭ ساناسىنا كەرٸ ەسەر ەتۋٸ ىقتيمال.
تەرٸس پيعىلدى اعىمداردىڭ كەيبٸر سايتتارى حالىقتى ەكسترەميستٸك نەمەسە تەرروريستٸك ەرەكەتتەرگە شاقىرۋدى ناسيحاتتاماۋى مٷمكٸن. ولار يسلامعا ارنالعان اقپارتتىق پورتال رەتٸندە جۇمىس جٷرگٸزەدٸ. الايدا, ولار شىن مەنٸندە حالىقتىڭ دەستٷرلٸ دٸني ۇستانىمدارىن ىدىراتىپ, مۇسىلماندار اراسىنا جٸك سالىپ, دٸندٸ ٸشتەي بٶلشەكتەۋدٸ كٶزدەۋٸ مٷمكٸن. مىسالى, ولاردا پارىزداردى (ناماز, ورازا) ورىنداماعاندار كەپٸرگە بالانىپ, دەستٷرلٸ حانافي مەزھابىنا قايشى اقپاراتتار بەرٸلەدٸ. ال, دٸني ساۋاتى جەتكٸلٸكسٸز ٸزدەنۋشٸ مۇنداي سايتتارداعى دٸن تاقىرىبىنداعى بارلىق مەلٸمەتتەر مەن دەرەكتەردٸ سول قالپىندا قابىلداپ, ساناسىنا سٸڭٸرەدٸ.
ەكسترەميستٸك جەنە تەرروريستٸك ۇيىمدار جەكە ۆەب-سايتتارىن قۇرۋمەن قاتار پورتالدارداعى, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ فورۋمداردا دا جۇمىس جٷرگٸزەدٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر بٷكٸلەلەمدٸك عالامتورداعى ەڭ تانىمال قىزمەت تٷرٸ بولىپ وتىر, ستاتيستيكا بويىنشا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸ عالامتور قولدانۋشىلارىنىڭ 90 %-ى قولدانادى. دەرەكتەرگە سٷيەنەتٸن بولساق, تٸركەلگەن قولدانۋشىلارىنىڭ سانى بويىنشا العاشقى وندىققا كٸرەتٸندەر: Facebook (1,4 ملرد.), Youtube (1 ملرد), Google+ (500 ملن-استام), Twitter (500 ملن-نان استام), BKontakte (230 مل.-نان استام), ونوكلاسسنيكي (205 ملن-نان استام) جەنە ت.ب. ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر. وسى ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر ارقىلى مۇنداي ۇيىمدار تانىمال حەشتەگتەردٸ (#) الىپ, ونىڭ مازمۇنىنا ٶز ماتەريالدارىن كٶپتەپ ورنالاستىرادى.
سونداي-اق, ولار ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە جاڭا تانىستار ٸزدەپ تاۋىپ, ولاردى ٶز قۇرىقتارىنا تٷسٸرۋدٸڭ تەسٸلدەرٸن شەبەر قولدانادى. ەسٸرەسە بۇل ەيەل ادامداردى ارباۋدا سەتتٸ ٸسكە اسادى. سەبەبٸ, جاراتىلىسى تۇرعىسىنان ەموتسيياعا بەرٸلگٸش قىزدار عالامتورداعى جەلٸلەر ارقىلى ٶزدەرٸن تولعاندىرعان مەسەلەلەردٸ, كٶڭٸل-كٷيلەرٸن بٸلدٸرٸپ وتىرادى. عالامتور جەلٸسٸندەگٸ ماماندانعان تەرٸس پيعىلدى اعىم مٷشەلەرٸ مۇنى ٶز پايدالارىنا اسىرىپ, ونداي قىزدارمەن سىر بٶلٸسۋ ارقىلى ٶزدەرٸنە جاقىنداتىپ, قۇرباندارىنا اينالدىرۋ ارقىلى ەڭ سوڭىندا «جىنىستىق جيھاد» جاساۋعا كٶندٸرەدٸ.
دٸني ساۋاتى تٶمەن ادامداردى ارباۋدىڭ بٸر قۇرالى عالامتور بەتٸندە تٷرلٸشە پەتۋا بەرۋ بولىپ وتىر. تەرٸس پەتۋالار ادامداردى ەكسترەميزمگە يتەرمەلەيتٸن كٷشكە يە, سەبەبٸ, دٸندەگٸ پەتۋا قوعامداعى دٸني احۋالعا تٸكەلەي ەسەر ەتە الادى. تەرٸس پەتۋا بەرۋشٸ ادام سول ارقىلى قوعامعا ٸرٸتكٸ سالۋعا, قاقتىعىستار تۋعىزۋعا سەبەپكەر بولۋى ىقتيمال. مۇنداي تەرٸس پەتۋالاردىڭ كەرٸ ىقپالى رەتٸندە مىنالاردى كەلتٸرۋگە بولادى:
- نەگٸزسٸز پەتۋەلاردىڭ شەكتەن تىس كٶبەيۋٸ دٸني ساۋاتى تٶمەن دٸندارلاردىڭ اداسۋىنا الىپ كەلەدٸ.
- ارانداتۋشى پەتۋالار يسلام تۋرالى جاعىمسىز پٸكٸرلەردٸ قالىپتاستىرىپ, دەستٷرلٸ يسلام قۇندىلىقتارىنىڭ دامۋىنا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزەدٸ.
- شەتەلدٸك شەيحتار تاراپىنان بەرٸلگەن پەتۋالاردا جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارى, سالت-ساناسى ەسكەرٸلمەيدٸ.
- تالاپقا ساي كەلمەيتٸن پەتۋالار دٸني ۇستانىمداردىڭ بۇرمالانۋىنا, دٸنٸشٸلٸك الاۋىزدىققا سوقتىرادى.
حالىقتىڭ دٸني اقپاراتتاردى عالامتوردان ٸزدەۋٸنە عالامتوردىڭ تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەيتٸندٸگٸ, مەلٸمەتتەردٸڭ وڭاي ەرٸ جىلدام تابىلاتىندىعى, ارتىق ۋاقىت پەن اقشالاي شىعىندى قاجەت ەتپەيتٸندٸگٸ سەبەپ بولۋدا. ادامدار عالامتورعا قاتتى سەنٸپ ارتىپ, بارلىق مەلٸمەتتەردٸ عالامتوردان تابا الاتىنىنا كٷمەن كەلتٸرمەيدٸ, ولاردىڭ ٷلكەن قاتەرلەرگە اپارىپ سوقتىراتىن زيياندىلىعىن ەسكەرمەيدٸ.
مۇنداي كەلەڭسٸزدٸكتەرگە جول بەرمەۋ ٷشٸن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن, سونىڭ ٸشٸندە عالامتور جەلٸسٸن ەرەكشە باقىلاۋعا الۋ قازٸرگٸ تاڭدا ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالىپ وتىر. مۇنداي قۇرباندىققا ۇشىراۋدىڭ باستى سەبەبٸ دٸني ساۋاتسىزدىق دەۋٸمٸزگە بولادى. بۇل جەردە جاسالاتىن نەرسە - وسىنداي ەكسترەميستٸك جەنە تەرروريستٸك يدەولوگييانى ناسيحاتتاۋشىلارعا قايتارىم رەتٸندە ولاردىڭ نەگٸزگٸ نيەتٸن, ولاردىڭ زيياندى ەرەكەتتەرٸن ەشكەرەلەيتٸن اقپاراتتاردى وسى عالامتور بەتٸندە دەر كەزٸندە, بەلسەندٸ تٷردە تاراتىپ وتىرۋ. راديكالدى يدەولوگييانىڭ قاۋپٸ تۋرالى عالامتور اقپاراتتارىن, تەلە, راديو باعدارلامالاردى كٶپتەپ شىعارۋعا باسا مەن بەرٸلۋٸ تيٸس. بۇل اقپاراتتار مەن باعدارلامالاردا يسلام دٸنٸنٸڭ سوعىس پەن قانتٶگٸسكە جول بەرمەيتٸندٸگٸ, تەرروريزم مەن دٸننٸڭ بٸر-بٸرٸنە جات ۇعىمدار ەكەندٸگٸ ناسيحاتتالۋى كەرەك. بۇل باعىتتا ەلٸمٸزدە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار از ەمەس, ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى كٷرەس جولىندا كٶپتەگەن ەكسترەميستٸك ۇيىمداردىڭ قىزمەتٸنە سوتتىڭ شەشٸمٸمەن تىيىم سالىنىپ, دٸني مازمۇنداعى ەدەبيەتتەرگە, ٷنپاراقتار مەن اۋديو-بەينە ماتەريالدارعا, عالامتور سايتتارىنا دٸنتانۋ ساراپتاماسى جٷرگٸزٸلٸپ, الدىن الۋ شارالارى رەتٸندە اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جٷرگٸزٸلٸپ, وسى باعىتتا ەلەۋلٸ قىزمەتتەر اتقارىلۋدا. دەگەنمەن مۇنداي حالىقتىڭ رۋحانيياتى مەن ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنا, ەلدٸڭ ٸشكٸ تۇراقتىلىعى مەن تۇتاستىعىنا قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن مەسەلەدە تەك كەسٸبي ماماندار عانا ەمەس, ەلٸن سٷيگەن ەربٸر ازاماتتىڭ كٷش سالىپ, اتسالىسقانى جٶن.
دٸني مەلٸمەتتٸ, قاجەتتٸ پەتۋەنٸ ٸزدەگەن ەربٸر ازامات مٷمكٸندٸگٸنشە شەتەلدٸك عالامتور سايتتارىن پايدالانباۋعا تىرىسىپ, دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸنٸڭ جوباسى اياسىندا جۇمىس ٸستەيتٸن kaz-islam.kz, قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسىنىڭ رەسمي سايتى muftyat.kz جەنە ونىمەن سەرٸكتەس fatua.kz, azan.kz, muslim.kz, ummet.kz جەنە ت.ب. سەكٸلدٸ ەلٸمٸزدەگٸ سەنٸمدٸ سايتتارعا جٷگٸنگەنٸ جٶن.
قازاقستاننىڭ ەربٸر ازاماتى ٶزٸنٸڭ دٸني ساۋاتىن ارتتىرۋعا مەن بەرٸپ, رۋحاني جەنە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دەرٸپتەۋگە ٶز شاماسىنىڭ جەتكەنٸنشە اتسالىساتىن بولسا ەلدٸڭ ٸشكٸ تۇراقتىلىعى مەن بٷتٸندٸگٸنە ەشقانداي جات پيعىلدى اعىمداردىڭ سىزات تٷسٸرە الماسى انىق.
تەڭلٸباەۆا جانار قانتەمٸرقىزى,
قر دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸ دٸن مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تالداۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸ عىلىمي قىزمەتكەرٸ
