قر باس پروكۋرورى جاقىپ اسانوۆتىڭ نازارىنا
اشىق حات
قۇرمەتتٸ جاقىپ اسانوۆ مىرزا!
2016 جىلدىڭ 16 قازانىندا الماتى وبلىسى, تالعار اۋدانى, پانفيلوۆ اۋىلىنداعى ٷيٸمٸزدەن الاڭسىز جۇمىسقا بەت العان انام كٷلداري ەبٸلقايىروۆانى جول ٷستٸندە كٶلٸك قاعىپ, اجال قۇشتى.
شەشەمدٸ 40 كم/ساعات جىلدامدىقپەن جٷرۋگە تيٸستٸ جەردەن 90 كم جىلدامدىقپەن قارسى باعىتپەن كەلە جاتقان kz 717 ZKA 05 مەملەكەتتٸك نٶمٸرلٸ بمۆ كٶلٸگٸ سوعىپ, 25 مەتر جەرگە دەيٸن سٷيرەپ ەكەتكەن.
جول ٷستٸندە انامدى قاعىپ, مەرت قىلعان جٷرگٸزۋشٸ ٷمٸتبەكوۆ نۇرسۇلتان جامبىلۇلى ارادا ٷش اي ٶتپەي جاتىپ راقىمشىلىققا ٸلٸكتٸ.
ەلباسىمىزدىڭ تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 25 جىلدىققا ارناپ جارييالاعان راقىمشىلىعىنا نۇرسۇلتان ٷمٸتبەكوۆ قالاي, قانداي جولدارمەن, كٸمدەردٸڭ ىقپالى ارقىلى ٸلٸكتٸ?
وسى مەسەلەنٸڭ مەن-جايىن ەگجەي-تەگجەيلٸ اشىپ جازىپ, سٸزدەن كٶمەك سۇرايمىن. ايدىڭ كٷننٸڭ امانىندا اناسىنان ايرىلىپ, ازاماتتىق قۇقىعىن قورعاي الماي زار جىلاپ جٷرگەن بٸزگە قول ۇشىن سوزۋىڭىزدى ٶتٸنەمٸن.
قايعىلى وقيعا 16 قازان كٷنٸ تاڭعى ساعات 6-دان 22 مينۋت كەتكەندە بولعان. جولدىڭ ەكٸ جاعىندا ورنالاسقان دٷكەن مەن جەم ساتاتىن ورتالىقتىڭ ۆيدەو-تاسپاسىنا وقيعانىڭ قالاي بولعانى تولىعىمەن تٷسكەن.
بٸراق, جول وقيعاسىنا قاتىستى قىلمىستىق ٸستٸڭ انىقتاۋشىسى (دوزناۆاتەل) ولەگ اليبەكوۆ قولىمىزداعى ۆيدەو-تاسپاعا «اشىلماي قويدى» دەگەن نەگٸزسٸز سىلتاۋمەن ساراپتاما تاعايىنداۋدان باس تارتتى.
قىلمىستىق ٸستٸڭ بار شىندىعىن اشاتىن ۆيدەو-جازباعا سٷيەنۋدٸڭ ورنىنا جازبانى بەرگەن ازاماتتارعا بارىپ, «بۇل تاسپانى نەگە بەرەسٸزدەر?» دەپ قوقان-لوقى جاسادى.
قاراپايىم حالىقتىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا تيٸستٸ لاۋازىمدى تۇلعانىڭ بۇل قىلىعىنا قالاي تٷسٸنەمٸز? بۇل بٸر.
ەكٸنشٸدەن, بٸزدٸڭ قولىمىزداعى 6 ساعاتتىق ۆيدەو-تاسپادا ولەگ اليبەكوۆتٸڭ ٸستٸ قالاي تەكسەرگەنٸ انىق كٶرٸنەدٸ. ول جەردە قىلمىستىق ٸسكە قاتىسى جوق بٶتەن ادامدار ەلدەبٸر كەلٸسٸمدەر جاساپ (بۇل ٸستٸ بۇرمالاۋدا kz 222 PDA 02 (TOYOTA PRADO) نٶمٸرلٸ كٶلٸكپەن كەلگەن ەر ازامات بەلسەندٸلٸك تانىتتى. جالپى, قىلمىستىق ٸستٸڭ تۋرا جولدان تايقىپ كەتۋٸنە سول كٶلٸكتٸڭ يەسٸنٸڭ ىقپالى مول بولدى دەپ ويلايمىز. كەيٸن بٸلگەنٸمٸزدەي بۇل جٸگٸت نۇرسۇلتان ٷمٸتبەكوۆتٸڭ لاۋازىمدى قىزمەت ٸستەيتٸن تۋىسى كٶرٸنەدٸ) سابىلىپ جٷر. ولەگ اليبەكوۆتٸڭ مەنٸڭ انامنىڭ قانىن «ساۋدالاپ», دەپ بٸر بازارداعىداي ٸسكە قاتىسسىز ادامدارمەن ەلدەنەلەردٸ تالقىلاۋعا قانداي قۇقىعى بار?
ٷشٸنشٸدەن, انىقتاۋشى ولەگ اليبەكوۆ وقيعانىڭ بارىسىن كٶرسەتەتٸن سىزبانى جٷز پايىزعا ٶزگەرتٸپ, قىلمىسكەرلەردٸڭ ىعىنا جىعىلعانىن قالاي تٷسٸنەرٸمٸزدٸ بٸلە الماي, دال بولىپ وتىرمىز.
بٸرٸنشٸ سۋرەت. انامدى قاققان ماشينانىڭ ورنى كٶرسەتٸلگەن سىزبا. بۇل سۋرەت كٷدٸكتٸ نۇرسۇلتان ٷمٸتبەكوۆتٸڭ قارسى باعىتپەن جٷيٸتكٸپ كەلە جاتىپ, انامدى قاققانىن تولىق دەلەلدەي الادى (ونى ۆيدەودان دا انىق بايقاۋعا بولادى).
ەكٸنشٸ سۋرەت. ولەگ اليبەكوۆتٸڭ قىلمىستىق ٸسكە قاتىستى سىزباسى. سىزباداعى ٶلشەمدەر دۇرىس بولا تۇرا, كٶلٸكتٸڭ كەلٸپ توقتاعان باعىتىن تەرٸس تاراپقا اينالدىرىپ جٸبەرگەن. سونىڭ نەتيجەسٸندە قارسى باعىتپەن كەلە جاتىپ انامدى قاققان قىلمىسكەردٸ ٶز جولىمەن كەلە جاتقانداي ەتٸپ ٶزگەرتكەن. انىقتاۋشى ٶزٸنٸڭ قىزمەتتٸك ٶكٸلەتتٸلٸگٸن پايدالانا وتىرىپ, ناقتى دەرەكتەردٸ نە ٷشٸن بۇلاي بۇرمالاپ وتىر?
تٶرتٸنشٸدەن, ولەگ اليبەكوۆ بٸزدٸڭ تاراپ تاعايىنداعان زاڭدى ٶكٸلدٸڭ جوعارىداعى دەرەكتەرٸن قۇلاعىنا دا ٸلگەن جوق. زاڭدى ٶكٸلٸمٸز ٸستٸڭ بارىسىمەن تانىسۋ ٷشٸن انىقتاۋشىعا بٸر نەشە رەت حابارلاستى. ول «ٸسكە قاتىستى ساراپتاما قورتىندىسى دايىن بولعان جوق» دەپ بٸزدٸ الداپ جٷرٸپ, 28 جەلتوقسان كٷنٸ تەلەفونمەن حابارلاسىپ, 29-ى كٷنٸ (تالعار اۋدانى پروكۋرورىنىڭ قولى قويىلماعان) ٷمٸتبەكوۆ نۇرسۇلتان جامبىلۇلىنىڭ راقىمشىلىققا ٸلٸنگەنٸ تۋرالى قاۋلىنى قولىمىزعا بەرە سالدى. راقىمشىلىق تۋرالى زاڭدا زاڭدى ٶكٸلدٸڭ كەلٸسٸمٸ بولماسا, قىلمىسكەردٸڭ اميتسيياعا ٸلٸنبەيتٸنٸ تايعا تاڭبا باسقانداي ەتٸپ جازىلعان. سونى بٸلە تۇرا انىقتاۋشى جەبٸرلەنۋشٸ تاراپتىڭ قۇقىعىن تاپتاپ, ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىن ايىپتالۋشىنىڭ مٷددەسٸنە قاراي بۇرىپ جٸبەردٸ.
بەسٸنشٸدەن, جول وقيعاسىنا قاتىستى قىلمىستىق ٸستٸڭ قاۋلىسىندا شەشەمٸزدٸ كٶلٸك فارىمەن سوعىپ, نەتيجەسٸندە تەك باسىنان سوققى الىپ, مەرت بولعانى كٶرسەتٸلٸپتٸ. ولەگ اليبەكوۆ انامىزدىڭ باسى ەينەككە سوعىلعانىن, باسى عانا ەمەس, جامباس سٷيەگٸنٸڭ كٷل بولىپ كەتكەنٸن, اياعىنىڭ ٷش جەرٸنەن, سونىمەن قوسا بٸر قابىرعاسىنىڭ سىنعانىن جاسىرىپ قالعان.
بەسٸنشٸدەن, انامدى قاققان كٶلٸك ٸس تولىق زەرتتەلٸپ بٸتپەي جاتىپ, 16 كٷننەن كەيٸن يەسٸنە زاڭسىز قايتارىلعان.
ايىپ-تۇراعىنان ول كٶلٸكتٸ ولەگ اليبەكوۆ شىعارىپ بەرگەنٸن مىنا سۋرەتتەر دەلەلدەيدٸ. قر زاڭدارىندا قىلمىستىق ٸس تولىعىمەن زەرتتەلٸپ بولمايىنشا, ايعاق زاتتى قايتارۋعا, بٷلدٸرۋگە, جاسىرۋعا بولمايتىنى انىق جازىلعان. ايعاق زات قانداي زاڭدىق نەگٸزگە سٷيەنٸپ يەسٸنە قايتارىلدى? ول كٶلٸك قالپىنا كەلتٸرٸلٸپ تاستالعان جوق پا? ايعاق زاتتىڭ بٷلٸنبەگەنٸنە كٸم كەپٸلدٸك ەتەدٸ?
التىنشىدان, ٷمٸتبەكوۆ نۇرسۇلتان جامبىلۇلىن كٶلٸك جٷرگٸزۋ قۇقىعىنان ايىرماعان. كەشە عانا جولدىڭ قارسى بەتٸنە شىعىپ كەتٸپ (جالپى دەنٸ ساۋ پەندە بٸرنەشە كٶلٸك ەركٸن سيياتىن ٷلكەن جولدا قارسى بەتكە شىعا ما?) ادام سوعىپ ٶلتٸرگەن ازامات تاعى باسقالاردىڭ قانىن موينىنا جٷكتەمەسٸنە كٸم كەپٸل?
جەتٸنشٸدەن, انامدى قاعىپ كەتكەن جەردەگٸ ساعاتىنا 40 شاقىرىم جىلدامدىق جٷرۋ كەرەكتٸگٸن كٶرسەتكەن بەلگٸ وقيعادان كەيٸن ەكٸ اپتادان كەيٸن الىنىپ تاستالدى. بٸز ەس بٸلگەلٸ تاپجىلماي تۇرعان, وسى ماڭداعى مەكتەپتٸڭ وقۋشىلارى ٶتەتٸن بۇل بەلگٸنٸڭ الىنىپ تاستالۋىنىڭ سەبەبٸ نەدە? "كٷشتٸ قۇيرىعىمەن ديٸرمەن تارتادىنىڭ" كەبٸ ەمەس پە?
قوش. بٸز انىقتاۋشىنىڭ ٸستٸ بٸرجاقتى جٷرگٸزۋٸنە بايلانىستى الماتى وبلىستىق پروكۋراتۋراسى مەن ٸشكٸ ٸستەر دەپارتامەنتٸنە شاعىمدانعان ەدٸك. پروكۋراتۋرا راقىمشىلىق تۋرالى شىققان قاۋلىنى بۇزدى (ەگەر اليبەكوۆتەردٸڭ ٸسٸ زاڭدى بولسا, ول قاۋلى بۇزىلماس ەدٸ دەپ ويلايمىز). ال ٸٸد ولەگ اليبەكوۆتٸڭ ٷستٸنە جازعان شاعىمىمىزدى تەكسەرۋدٸ انىقتاۋشىنىڭ كٷندە قاسىندا جٷرگەن تٸكەلەي باستىعى مۇحيت سادىرباەۆقا تاپسىرعان. سادىرباەۆ ٶز قىزمەتكەرٸ ولەگ اليبەكوۆ قىلمىستىق ٸستٸڭ شىندىعىن وسىنشاما بۇرمالاپ جاتقاندا قايدا قاراپ وتىردى? بار ٸس ول كٸسٸنٸڭ دە قولىنان ٶتكەن جوق پا? قازاقتا «قارعا قارعانىڭ كٶزٸن شۇقىمايدى» دەگەن مەتەل بار. سول ايتپاقشى بٸز سادىرباەۆقا سەنبەيمٸز. نەگە دەيسٸز بە?
وسىنشاما زاڭسىزدىقتار ورىن الىپ جاتقان سوڭ, ەدٸلدٸك ٸزدەپ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ كٶمەگٸنە جٷگٸندٸك. (سٸلتەمەدەن قاراڭىز: kaznews.kaztrk.kz «قازاقستان» ارناسىنىڭ جاڭالىقتار قىزمەتٸ)
31 ارنانىڭ جاڭالىقتارى
باق جۋرناليستەرٸ مۇحيت سادىرباەۆتان ٶزٸنە تٷسكەن ٸسكە قاتىستى پٸكٸرٸن بٸلمەك بولدى.
ول الماتى وبلىستىق ٸشكٸ ٸستەر دەپارتامەنتٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە مەلٸمەت جٸبەرەتٸنٸن, سول جاقتان رەسمي پٸكٸر بەرٸلەتٸنٸن ايتتى.
الماتى وبلىستىق ٸٸد باسپاسٶز قىزمەتٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ ايمان مىرزابەكوۆا مۇحيت سادىرباەۆ دايىنداپ بەرگەن جالعان اقپاراتتى بٷكٸل قازاقستان حالقىنا جارييالاپ جٸبەردٸ. ايمان مىرزابەكوۆا: «جەبٸرلەنۋشٸ تاراپتىڭ ٶكٸلٸ قوسىمشا ۇسىنعان بەينەجازبا بويىنشا دا ساراپتامالار جٷرگٸزٸلگەن. قازٸرگٸ كٷنٸ اتالعان فاكت ٸٸد انىقتاۋ باسقارماسى مەن پروتسەسسۋالدىق شەشٸم قابىلداۋ ٷشٸن جولداندى» دەيدٸ.
ەگەر جوعارىداعى ۆيدەو-جازباعا ساراپتاما جٷرگٸزٸلسە, ونىمەن بٸزدٸڭ زاڭدى ٶكٸلٸمٸز نەگە تانىسپاعان? بٸزگە بٸر كٷن بۇرىن ولەگ اليبەكوۆ «ول بەينە-جازبانىڭ اشىلماعانىن راستايتىنىن قۇجاتى بار ەكەنٸن, سوندىقتان دا ساراپتاما جاسالمايتىنىن» مەلٸمدەگەن بولاتىن.
سوندا اليبەكوۆ ٶتٸرٸكشٸ مە, سادىرباەۆ پا?
قۇرمەتتٸ, جاقىپ اسانوۆ مىرزا!
مەن «وسىنشاما زاڭسىزدىقتار نەگە ورىن الىپ وتىر?» دەگەن سۇراققا جاۋاپ ٸزدەپ, اقىرى مىنانداي كٷدٸكتٸ شەشٸمگە كەلدٸم. ەگەر دە ولەگ اليبەكوۆ ايىپتالۋشىدان پارا الىپ, ٸستٸ سوتقا جەتكٸزبەي جاۋىپ تاستاۋعا سٶز بەرمەسە, بٸزدٸڭ تاراپقا بٸر رەت بولسىن كٶز قيىعىن سالار ەدٸ. ول قازٸر ٶزٸنە مٸندەتتەلگەن انىقتاۋشىلىق قىزمەتٸن ۇمىتىپ, كٷدٸكتٸنٸڭ ادۆوكاتىنا اينالىپ الدى. بۇل زايىرلى مەملەكەتتٸڭ زاڭىنا قانشالىقتى سەيكەسەدٸ? وسىنىڭ بەرٸن كٶرٸپ وتىرىپ كٶكەيٸمە «ولەگ اليبەكوۆ ەلباسى جارييالاعان راقىمشىلىقتان اقشا جاساپ, قالتاسىن قامپايتىپ جٷرگەن جوق پا ەكەن?» دەگەن ساۋال تىعىلادى. جوعارىداعى جاعدايلاردى ساراپتاي كەلە, قازاقستاننىڭ ازاماتى رەتٸندە مۇنداي كٷدٸكتٸ وي ويلاۋعا حاقىم بار دەپ ويلايمىن.
قۇرمەتتٸ, جاقىپ اسانوۆ مىرزا! انامدى قاعىپ ٶلتٸرگەن ٷمٸتبەكوۆ نۇرسۇلتان جامبىلۇلى قر زاڭدارى نەگٸزٸندە ٶزٸنە تيەسٸلٸ جازاسىن السا دەگەن تٸلەگٸم بار. ال, وسى قىلمىستىق ٸستٸڭ ٶڭٸن اينالدىرىپ, ەلباسىنىڭ راقىمشىلىعىن ساۋداعا سالىپ جٷرگەن kz 222 PDA 02 (TOYOTA PRADO) مەملەكەتتٸك نٶمٸرلٸ كٶلٸكپەن جٷرەتٸن (ساقتاندىرۋى جوق, كٶلٸك باسقا ادامنىڭ اتىنا تٸركەلگەن) نۇرسۇلتان ٷمٸتبەكوۆتٸڭ لاۋازىمدى قىزمەتتە ٸستەيتٸن تۋىسقانى مەن ولەگ اليبەكوۆتٸ جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىپ, تيٸستٸ جازاسىن الۋىنا ىقپال ەتسەڭٸز.
بٷگٸن ەلباسىنىڭ راقىمشىلىعىن جەكە مٷددەلەرٸنە پايدالانباق بولعاندار ەرتەڭ وتانىمىزدى ساۋدالاۋى ەبدەن مٷمكٸن.
ينديرا سۇلتانقىزى
Abai.kz
