«Nur Otan» پارتيياسى ساياسي كەڭەسٸنٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا ەلباسى جارييالاعان «ەلدٸكتٸڭ جەتٸ تۇعىرى» قاعيداتتارىنىڭ ماڭىزدىلىعى پارتييا جانىنداعى «Miras» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەسٸندە تالقىلاندى.
كەڭەسكە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ سەناتى مەن مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتتارى, ۋەكٸلەتتٸ مينيسترلٸكتەر مەن زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ, ساراپشىلار, كەڭەس مٷشەلەرٸ قاتىستى. كەڭەس تٶراعاسى, قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى جاناربەك ەشٸمجان جەتٸ تۇعىردى ەلٸمٸزدٸڭ ەربٸر ازاماتىنا جەتكٸزٸپ, بولاشاق ۇرپاقتىڭ بويىنا سٸڭٸرۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن العا تارتتى.
«ەلباسى بۇل مەسەلەلەردٸ سوناۋ العاش پرەزيدەنت بولعان كٷننەن باستاپ ٷنەمٸ كٶتەرٸپ كەلەدٸ. 2017 جىلى تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسى جارييالانىپ, سونىڭ نەگٸزٸندە «رۋحاني جاڭعىرۋ» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى قابىلداندى. بۇل باعدارلاما ەلٸمٸز ٷشٸن بٸر سٸلكٸنٸس بولدى. سەبەبٸ ەر ادام رۋحاني جاڭعىرۋدى ٶزٸنەن باستاۋ كەرەك. بالانى شىر ەتٸپ دٷنيەگە كەلگەن كٷننەن باستاپ دۇرىس تەربيە بەرٸپ, انا تٸلٸن ٷيرەتٸپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ساناسىنا سٸڭدٸرۋٸمٸز كەرەك», - دەدٸ كەڭەس تٶراعاسى.
«ەلدٸكتٸڭ جەتٸ تۇعىرى» اتتى قاعيداتتار جيىنتىعىندا «جەر – اتا-بابا مۇراسى, حالىق قازىناسى» دەگەن ەلباسى ونى بولاشاق ۇرپاققا ميراس ەتۋ – ورتاق بورىشىمىز ەكەنٸن باسا ايتقان بولاتىن. وسى ورايدا جازۋشى, قر مەملەكەتتٸك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ەلٸبەك اسقار تەۋەلسٸزدٸك تۇعىرىنا قونعان 30 جىلدا كٶپتەگەن وڭ رەفورمالاردى جٷزەگە اسىرعان ەلٸمٸزدٸڭ باستى جەتٸستٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ رەتٸندە شەكارانى تولىقتاي زاڭداستىرىپ, بەكٸتۋٸمٸز ەكەنٸن ايتتى.
«ەسٸن جيىپ, ەتەگٸن قىمتاعان ەلدٸڭ ەڭ بٸرٸنشٸ قولعا الاتىن باستى مەسەلەسٸ – شەكارا شەبٸن بەكەمدەۋ بولاتىنى انىق. بۇل تۇرعىدا ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ العاشقى جىلدارىنان-اق قيمىلداپ, قايسارلىقپەن قايرات كٶرسەتٸپ, مەملەكەتتٸك شەكارانى شەگەندەپ, حالىقارالىق كەلٸسٸم-شارتتاردى بەكٸتٸپ الدى. سوندىقتان, قازاقستاننىڭ شەكارا مەسەلەسٸن شەشۋدەگٸ ەڭ باستى نەتيجەسٸ – بولاشاق ۇرپاققا بەيبٸت جەنە تۇراقتى شەكارانى قالدىرۋ. كٶرشٸ ەلدەرمەن قالىپتاسقان جاقسى قارىم-قاتىناستى ودان ەرٸ دامىتۋ جەنە ىنتىماقتاستىقتى ۇلعايتۋ», - دەدٸ ەلٸبەك اسقار.
«ەلدٸكتٸڭ جەتٸ تۇعىرىن» تيياناقتاۋ مەن تۇلعالاندىرۋ – جاڭا بۋىنعا امانات. بۇل – ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پرورەكتورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اكادەميك ديحان قامزابەكۇلىنىڭ پايىمى. ول جاڭا بۋىن دەپ 30 جىلدا تەۋەلسٸز ەلدە دٷنيەگە كەلگەن 9,5 ميلليوننان استام ادامدى ايتىپ وتىر.
«بۇل رەسٸمنٸڭ جارعى تەرتٸبٸنە ساي ٶزٸندٸك قاتاڭ رەگلامەنتٸ بولسا دا, پارتييا دامۋىنىڭ جاڭا بەلەسٸ رەتٸندە جارييالانعانى قوعامدى ەلەڭ ەتكٸزدٸ دەپ سانايمىز. وسى ورايدا نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى «مەڭگٸلٸك ەل» مۇراتىن تۇرلاۋلى ەتۋدٸڭ جەتٸ تۇعىرىن ەسٸمٸزگە سالدى. ولار: تەۋەلسٸزدٸك, بٸرلٸك پەن كەلٸسٸم, قاسيەتتٸ جەر, وتباسى مەن سالت-دەستٷر, ۇلت مەدەنيەتٸ, بٸلٸم مەن ەڭبەك, پراگماتيزم. ەلباسى مۇنى «ەلدٸكتٸڭ جەتٸ تۇعىرى» دەپ اتادى. ەلبەتتە, بۇل تۇعىردى تيياناقتاۋ مەن تۇلعالاندىرۋ – جاڭا بۋىنعا امانات. تٷپتەپ كەلگەندە, بۇل – توعىز ميلليوننىڭ ەلشٸلدٸگٸ مەن كەسٸبيلٸگٸن انىقتايتىن كٶرسەتكٸش بولىپ بەكيتٸنٸ سٶزسٸز. وسى جولدا بٸلٸم جەنە عىلىم سالاسىنىڭ الدىندا زور مەملەكەتتٸك جەنە قوعامدىق مٸندەتتەر تۇر. مۇنى كەزەڭ-كەزەڭمەن, جٷيەسٸمەن ورىنداۋدا نامىستى, جاۋاپتى ازاماتتار ايانىپ قالمايدى دەپ ويلايمىز», - دەپ تٷيٸندەدٸ عالىم.
جيىندا سٶز العان قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ دەپۋتاتى دينار نٶكەتاەۆا «ەلدٸكتٸڭ جەتٸ تۇعىرى» قاعيداتتار جيىنتىعىن قوعامداعى اۋىزبٸرشٸلٸكتٸ نىعايتىپ, تۇراقتى دامۋ ٷشٸن اۋاداي قاجەت قۇندىلىق دەپ اتادى. ول بٷگٸندە ەلٸمٸزدٸڭ بٸلٸم مەن ەڭبەك سالاسىندا قول جەتكٸزگەن تابىستارىنا توقتالدى.
«تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا 1,5 مىڭنان استام جاڭا مەكتەپ سالىندى. ەلەم ستاندارتتارىنا ساي كەلەتٸن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ مەن 21 نازارباەۆ زيياتكەرلٸك مەكتەپتەرٸ قۇرىلدى. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا بٸلٸم مەن عىلىمدى ودان ەرٸ دامىتۋدىڭ بەرٸك ٸرگەتاسى قالاندى. «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەنديياسى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلىپ, 1993 جىلدان بەرٸ جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. سودان بەرٸ وسى بٸرەگەي ستيپەندييا بويىنشا كٶپتەگەن قازاقستاندىق ەلەمنٸڭ ٷزدٸك وقۋ ورىندارىندا بٸلٸمٸن جەتٸلدٸرۋگە مٷمكٸندٸك الدى. ەلباسى «تابىستىڭ كٸلتٸ ٷزدٸكسٸز بٸلٸم الۋ مەن تىنىمسىز ەڭبەك ەتۋ» ەكەنٸن ٷنەمٸ ايتىپ كەلەدٸ. جالپى العاندا ەلباسى سانامالاپ ٶتكەن بۇل قۇندىلىقتار ەربٸر جاستىڭ جەتٸستٸككە جەتۋ, قوعامعا پايدالى ادام بولىپ, ٶنٸم بەرۋ جولىنداعى باستى قاعيدالارىنا اينالۋى تيٸس», - دەدٸ سەناتور.
ٶز كەزەگٸندە قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى لەززات رامازانوۆا قاعيداتتار جيىنتىعىندا ايتىلعان «وتباسى مەن سالت-دەستٷر – قوعامنىڭ التىن دٸڭگەگٸ» بٶلٸمٸنە قاتىستى ٶز ويىن ورتاعا سالدى. قازاقستاننىڭ ەرتەڭگٸ كەلبەتٸ قانداي بولاتىنى بٷگٸندە ەربٸرٸمٸزدٸڭ وتباسىمىزدا تەربيەلەنٸپ جاتقان ۇل-قىزدارىمىزعا بايلانىستى دەگەن ول, ەلٸمٸزدٸڭ ەربٸر اۋدانىندا وتباسىن قولداۋ ورتالىعىن اشۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ.
ەلباسىنىڭ «كونستيتۋتسييانى قاستەرلەۋ, مەملەكەتتٸك تٸلدٸ بٸلۋ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قادٸرلەۋ – ەر ازاماتتىڭ پارىزى» دەگەن سٶزٸمەن نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى تٷرٸك ەتنومەدەني ورتالىعىنىڭ تٶراعاسى, «Miras» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ ەسكەر پيريەۆ تە تولىقتاي كەلٸسەدٸ.
«ەستەرٸڭٸزدە بولسا, 90 جىلداردىڭ باسىندا ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەتنوسارالىق, دٸنارالىق قاقتىعىستار بولدى. سول كەزدە باتىستىڭ جەنە ەۋروپانىڭ كٶپتەگەن ساياساتتانۋشىلارى, جازۋشىلارى, «فيلوسوفتارى» شىنى كەرەك, قازاقستاننىڭ كەلەشەگٸ جارقىن دەگەن جوق. ال 1995 جىلى ەلباسىمىزدىڭ باستاماسىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلدى. ونىڭ ماقساتى – جالپى قازاقستاندىق ەتنوسارالىق كەلٸسٸم مودەلٸن كٶرسەتۋ. راسىندا وسى مودەل جاڭاعى ايتىلعان تٷرلٸ گيپوتەزالارعا عاجاپ جاۋاپ بولدى دەپ ەسەپتەيمٸن. ەلباسىمىز «قازاقپەن قازاق قازاقشا سٶيلەسسٸن» دەپ ايتىپ ەدٸ. مەنٸڭ ايتارىم, قازاق پەن قازاق قانا ەمەس, قازاقستاننىڭ ەربٸر ازاماتى بٸر-بٸرٸمەن قازاقشا سٶيلەسۋٸ كەرەك جەنە ەربٸر ازاماتىمىز بۇل مەنٸڭ ەلٸم, مەنٸڭ تٸلٸم دەيتٸن زامان كەلدٸ», - دەدٸ ە.پيريەۆ.
«Aiqyn» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى, «Nur Otan» پارتيياسى جانىنداعى «Miras» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەسٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرمۇحامەد بايعاراەۆ «ەلدٸكتٸڭ جەتٸ تۇعىرى» اياق استى جارييالانعان كونتسەپتسييا مەن يدەيالاردىڭ جيىنتىعى ەمەس دەگەندٸ العا تارتتى.
«بۇل – ەلباسى وسىعان دەيٸن جارييالاعان «جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى», «رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالالارى مەن «مەڭگٸلٸك ەل» ۇلتتىق يدەياسىنىڭ زاڭدى لوگيكالىق جالعاسى. مۇنداعى سوڭعى التاۋى ەڭ العاشقى قاعيدا تەۋەلسٸزدٸكتٸ نىعايتۋعا باعىتتالعان دەپ ويلايمىن. ٶيتكەنٸ تەۋەلسٸزدٸك جوق جەردە, جوعارعىدا ايتىلعانداردىڭ ەشبٸرٸ بولمايدى. ال قانداي دا بٸر حالىق, ٶزٸنٸڭ بولاشاعى ٷشٸن ساياسي شەشٸم قابىلداۋدا ستراتەگييالىق باعىت-باعدارىن بەلگٸلەۋدە ەركٸن بولماسا, وندا تولىققاندى مەملەكەت جايلى سٶز قوزعاۋ مٷمكٸن ەمەس», - دەدٸ ول.
سونداي-اق, وسى جيىندا سٶز العان دەستٷرلٸ جىرشى-تەرمەشٸ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ ايگٷل ەلشٸباەۆا ەلباسىنىڭ ساياساتىنداعى قازاق رۋحانيياتىن جاڭعىرتۋ ٷشٸن جاسالىپ جاتقان بارلىق ٸسكە ۇلتىن سٷيەتٸن ەربٸر ازامات ٶز ٷلەسٸن قوسۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ.
ەلباسى جارييا ەتكەن قاعيداتتارعا ٷن قوسقان كەسٸپكەر تالعات دٷيسەكەەۆ پراگماتيزم پرينتسيپتەرٸ بويىنشا ەلٸمٸزدەگٸ ەربٸر ادام ٶزٸنٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ مەن شاما-شارقىن مۇقييات ەسكەرۋٸ تيٸس دەگەندٸ العا تارتتى. ال ترەۆەل-بلوگەر, ازاماتتىق جۋرناليست «Miras» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ ياكوۆ فەدوروۆ ەلٸمٸزدەگٸ ەتنوسارالىق بٸرلٸك پەن كەلٸسٸمنٸڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالا كەلە, قازاق مەدەنيەتٸ, قازاق تٸلٸ بٸرٸكتٸرۋ قۇرالى بولۋ تيٸس دەپ قاداپ ايتتى.
سونىمەن قاتار, وسى جيىندا الماتى قالاسى «Miras» ايماقتىق قوعامدىق كەڭەسٸنٸڭ تٶرايىمى قاراگٶز سٷلەيمەنوۆا, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى «Miras» ايماقتىق كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى بٸرجان جالعاسباەۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسى «Miras» ايماقتىق كەڭەسٸنٸڭ تٶرايىمى ايگٷل بايجانوۆا سٶز الىپ, «ەلدٸكتٸڭ جەتٸ تۇعىرى» قاعيداتتار جيىنتىعىنا قاتىستى ٶز ويلارىن ورتاعا سالدى.
