سولتٷستٸكقازاقستاندىق عالىم اناتوليي پلەشاكوۆ ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىستا حابار-وشارسىز كەتكەن جەنە مايدان دالاسىندا مەرت بولعان جاۋىنگەرلەردٸڭ تۋعان-تۋىستارىن ٸزدەپ جاتىر. وعان چەحيياداعى ەرٸپتەستەرٸ ٶز ەلدەرٸندە جەرلەنگەن 500-گە جۋىق جاۋىنگەردٸڭ تٸزٸمٸن جٸبەردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتٷستٸك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى, اناتوليي پلەشاكوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاقىندا ونى قولىنا قۇندى قۇجات تٷسكەن. بٸرنەشە بەتتەن تۇراتىن تٸزٸمدە ۇلى وتان سوعىسىندا بۇرىنعى چەحوسلوۆاكييا جەنە سمولەنسك وبلىسىندا مايدان دالاسىندا قازا تاپقان جاۋىنگەرلەردٸڭ اتى-جٶنٸ, تۋعان جەرٸ, جىلى جەنە ناقتى قاي جەردە جەرلەنگەنٸ كٶرسەتٸلگەن.
«ماعان تٸزٸمدٸ بەرگەن ادام ۆيكتور بورودين يركۋتسكٸدە تۇرادى. بٸراق ول بٸرنەشە جىل بٸزدٸڭ پەتروپاۆلدا ەڭبەك ەتٸپ كەلەدٸ, ورىس قاۋىمداستىعىنىڭ قىزمەتكەرٸ. ول مەنٸڭ وتباسىمدى جاقسى بٸلەدٸ. سول كٸسٸ ماعان قوڭىراۋ شالىپ, چەحييا مەن سلوۆاكييادا ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىستا قازا تاپقانداردىڭ تٸزٸمٸ بار, سول جاۋىنگەرلەردٸڭ تۋىستارىن تاۋىپ, حابارلاۋ كەرەك, وسى تٸزٸممەن اينالىساسىڭ با دەپ سۇرادى. وعان تٸزٸمدٸ «روسسوترۋدنيچەستۆو» اگەنتٸگٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ جٸبەرگەن ەكەن. ەرينە, مەن بٸردەن قىزىعۋشىلىق تانىتتىم. ٶيتكەنٸ تاريحشىمىن عوي. ەكەم اندرەي يۆانوۆيچ پلەشاكوۆ تا سوعىستى چەحوسلاۆاكييادا اياقتاعان. پەتروپاۆلداعى «مەڭگٸلٸك الاۋدى» مەنٸڭ اعام تۇرعىزعان. سوندىقتان بۇل ٸس مەن ٷشٸن اسا ماڭىزدى», - دەيدٸ اناتوليي پلەشاكوۆ.
تٸزٸمدە سقو جاۋىنگەرلەرٸ عانا ەمەس, ەلٸمٸزدٸڭ شىمكەنت, قىزىلوردا, الماتى سيياقتى باسقا ٶڭٸرلەرٸنەن سوعىسقا اتتانعانداردىڭ ەسٸمدەرٸ جازىلعان.
«ورتالىق قازاقستاننىڭ دا تۋمالارى بار, بۇل تٸزٸمدەردٸ سارالايتىن بولامىن. باسقا ٶڭٸرلەردەگٸ تانىستارىممەن, ەرٸپتەستەرٸممەن حابارلاسىپ, ولارعا دا تٸزٸمدٸ جٸبەرەمٸن. الدا ٷلكەن جۇمىس كٷتٸپ تۇر. بٸزدٸڭ جوعارى وقۋ ورنىندا باسقا ٶڭٸرلەردٸڭ جاستارى وقيدى, سونداي-اق ەسكەري ينستيتۋتتا وڭتٷستٸكتەن كەلٸپ بٸلٸم الىپ جاتقان جاستار كٶپ. سولار ارقىلى ٸزدەيمٸز. ارالارىندا اۋىلداستارى بولۋى مٷمكٸن عوي. باق-تا تٸزٸمدەردٸ جارييالايمىز. بۇل قۇجاتتى بٸز وبلىستىق گازەتتەردە جارييالاۋعا كەلٸستٸك. كەيٸن تٸزٸمدە كٶرسەتٸلگەن ەر ادام بويىنشا جۇمىس ٸستەيمٸز. كەزٸندە حابار-وشارسىز كەتتٸ دەگەن جاۋىنگەرلەردٸڭ تۋىستارى اتالارىنىڭ قايدا جەرلەنگەندەرٸن بٸلۋٸ كەرەك. بۇل ٶتە قاجەت ٸس دەپ ويلايمىن. سوعىس قانشاما ادامنىڭ بولاشاعىن جويدى, تامىرىنا بالتا شاپتى, ٶرٸمدەي جٸگٸتتەر قىرشىن كەتتٸ. ەگەر سوعىس بولماعاندا قازٸر حالقىمىز ەكٸ ەسە كٶپ بولار ما ەدٸ. مايداندا قازا تاپقان جاۋىنگەرلەردٸڭ ارتىندا تۋىستارى قالدى, ولار باتىر اتالارىن ۇمىتپايدى, قايدا جەرلەنگەنٸن بٸلۋلەرٸ تيٸس. جاقىندا ماعان زيراتتاردىڭ فوتوسۋرەتتەرٸن جٸبەرەدٸ, مەن تۋىستارىن تاۋىپ, ولارعا بەرۋگە تىرىسامىن», - دەيدٸ پروفەسسور.
اناتوليي پلەشاكوۆتىڭ قولىنداعى تٸزٸمگە قازاقستان بويىنشا شامامەن 400-500 ادامنىڭ ەسٸمٸ ەنگەن. ايتۋىنشا, قازٸر چەحييادا تاعى دا تٸزٸمدەردٸ جاساپ جاتىر.
«ەلٸمٸزدە, مەنٸڭ ويىمشا, ولار حابارسىز كەتكەندەر ساناتىندا نەمەسە تۋىستارى سوعىستا قازا تاپقانىن بٸلەدٸ, بٸراق قايدا جەرلەنگەنٸنەن حابارلارى جوق. ال مەنٸڭ قولىمداعى تٸزٸمدە ولاردىڭ اتى-جٶنٸ عانا ەمەس, جەرلەنگەن ورىندارى دا كٶرسەتٸلگەن. كەي جاۋىنگەرلەردٸ سونداعى جەرگٸلٸكتٸ حالىق قايتا جەرلەگەن, ياعني, ۇرىس دالاسىندا قازا تاپقان ولاردى باۋىرلاستار زيراتىنا جەرلەگەن.
تٸزٸم جاقىندا عانا قولىما تيدٸ. سوندىقتان ەزٸرگە بٸر وتباسىنى عانا تاپتىق. تاعى ەكٸ وتباسى بويىنشا سۇراۋ جٸبەردٸك. وسى تٸزٸم بويىنشا 8-10 جاۋىنگەردٸڭ وتباسىن تاپساق تا بۇل ٷلكەن جەتٸستٸك», - دەيدٸ اناتوليي پلەشاكوۆ.
