زەينەتاقىعا كەتەتٸن شىعىن كٶبەيگەن ٷستٸنە كٶبەيٸپ جاتىر, سوندىقتان كٷندەردٸڭ كٷنٸندە ادامدار مٷلدەم زەينەتكە شىقپايتىن بولۋى مٷمكٸن. ەندەشە شاشىمىز ەپپاق بولىپ اعارىپ, ٶزٸمٸز قاۋساپ قارتايعان كەزدە بٸز قانداي جۇمىستار ٸستەي الار ەدٸك? ونداي جاسىمىزدا جۇمىسقا شامامىز كەلە مە? جەنە كٸم بٸزدٸ جۇمىسقا الۋى مٷمكٸن?
«100-دەن 105 جاسىما دەيٸن مەن تٶرت عىلىمي ماقالا جازدىم» دەيدٸ قارسى الدىمدا وتىرعان قارت ادام. قازٸر 106 جاستاعى بيلل فرەنكلەند سٸرە ەلەمدە جۇمىس ٸستەپ كەلە جاتقان ەڭ كەرٸ دەرٸگەر. بٸز كەزدەسەتٸن كٷن سەنبٸ ەدٸ, اسپان جارقىراپ تۇر, ال ول كٸسٸ مەنٸ لوندونداعى كەڭسەسٸنە قۋانا شاقىردى. ٶزٸ كوستيۋم كيٸپ, گالستۋك تاققان, ال وتىرعان ورنىنىڭ اينالاسى عىلىمي كٸتاپتارعا تولى.
فرەنكلەند دەرٸگەر ماماندىعىن 1930 جىلدارى الدى. ۇزاق ەرٸ تابىستى ەڭبەك جولىنىڭ ارقاسىندا ول اللەرگييا مەسەلەلەرٸ بويىنشا ەلەمدەگٸ ەڭ بەدەلدٸ مامانعا اينالدى. ول انتيبيوتيكتەردٸ ويلاپ تاپقان نوبەل سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ الەكساندر فلەمينگپەن جۇمىس ٸستەدٸ. بٸر كەزدەرٸ ديكتاتور ساددام حۋسەيٸندٸ ەمدەۋ ٷشٸن يراكقا شاقىرىلعان ەدٸ.
ٶز ۋاقىتىنداعى تەرتٸپ بويىنشا فرەنكلەند 65 جاسىندا زەينەتكە شىعۋى تيٸس ەدٸ. الايدا, ول جۇمىستى تاستاۋ تۋرالى ويلاعان دا جوق جەنە سول كەزدەن بەرٸ ەرٸكتٸ رەتٸندە ەڭبەك ەتٸپ كەلە جاتىر. «ەندٸ قايتۋٸم كەرەك ەدٸ?» دەيدٸ ول. قارت عالىم ٶزٸنٸڭ سوڭعى عىلىمي جۇمىسىن جاقىندا جارىققا شىعارعالى وتىر. «جاسىم 106-عا كەلگەندە تاعى بٸر ماقالا جازام دەپ شەشتٸم. جالپى العاندا ونىڭ نۇسقاسى دايىن تۇر. جازىپ بوپ قالدىم دەۋگە دە بولادى».
راسىندا فرەنكلەندتٸڭ ۇستانىمى تاڭعالارلىق. ادامداردىڭ كٶبٸ ٶمٸرٸنٸڭ سوڭعى كەزەڭٸن دەمالاتىن كەز - جۇمىس كرەسلوسىن تەربەلەتٸن كرەسلوعا اۋىستىرىپ, تٷستەن كەيٸن كٶز شىرىمىن الىپ جاتاتىن ۋاقىت دەپ ەلەستەدٸ. بٸراق بولاشاقتا جاعداي بٸز ويلاعاننان باسقاشا بولۋى مٷمكٸن.
ادامداردىڭ كٶبٸن الىپ قاراساق, زەينەتاقىعا جيناقتاعان اقشا مەن زەينەتكە شىققان سوڭ قاجەت قارجى اراسىندا سالىستىرۋعا كەلمەيتٸن الشاقتىق بار. ياعني, جيناعان اقشا زەينەتكە شىققان سوڭ تٷك بولماي قالادى. بۇل الشاقتىق كٷن ساناپ ٶسٸپ جاتىر. ەلەمدٸك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ (WEF) تاياۋدا جارييالاعان بايانداماسىنا قاراعاندا, اقش, ۇلىبريتانييا, نيدەرلاندى, كانادا, اۆسترالييا, قىتاي جەنە ٷندٸستان سيياقتى ەلەمدەگٸ ەكونوميكا كٶلەمٸ اسا ٸرٸ ەلدەردە تۇرعىندار 2050 جىلعا قاراي جالپى العاندا $428 تريلليون زەينەتاقى جەتٸسپەۋشٸلٸگٸنە تاپ بولماق.
ال ەلەمدە كەرٸ ادامدار سانى ٶسكەن سايىن ٷستٸنە ٶسۋدە, ياعني جاھان تۇرعىندارى تەز قارتايىپ بارا جاتىر. جٷز جاساعان ادامدار سانى 2015 جىلى شامامەن 451 000 بولسا, الداعى وتىز جىل ٸشٸندە ولاردىڭ سانى سەگٸز ەسە ٶسكەلٸ وتىر. اقش-تا ولار ەڭ تەز كٶبەيٸپ كەلە جاتقان جاس توپتارىنا جاتادى, ال ۇلىبريتانييادا جٷز جاساۋشىلاردىڭ كٶبەيگەنٸ سونشا, كورولەۆا ولارعا 100 جاسىمەن قۇتتىقتاۋ اشىق حاتتارىن جولداۋ ٷشٸن قوسىمشا ادامدار جالداۋعا مەجبٷر بولدى. بٷگٸندە ەلەمنٸڭ باي ەلدەرٸندە دٷنيەگە كەلٸپ جاتقان سەبيلەردٸڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ جٷز جاسايتىن بولادى دەگەن بولجام بار.
بۇلار - مەسەلەنٸڭ بەر جاعى. ايتالىق, 1960 جىلدارى امەريكادا مەملەكەت العاش رەت زەينەتاقى جٷيەسٸن ەنگٸزگەن سوڭ جيىرما جىلدان كەيٸنگٸ كەزدەرٸ ادامدار زەينەتاقىنىڭ قىزىعىن بەس جىلداي عانا كٶرەتٸن. ٶيتكەنٸ, زەينەتكە شىعاتىن جاس 65 بولسا, ادامداردىڭ ورتاشا ٶمٸر ۇزاقتىعى 70 جىل ەدٸ.
ال جٷز جاساۋشىلار ٷشٸن زەينەتكە شىققاننان كەيٸنگٸ ٶمٸر بۇدان جەتٸ مەرتە ۇزاق بولۋى مٷمكٸن. قازٸر كومپانييالار ادامعا زەينەتاقىنى ونىڭ سوڭعى جۇمىس جىلىنداعى جالاقىسى بويىنشا بەلگٸلەيتٸن زەينەتاقى جٷيەسٸنەن باس تارتىپ جاتقانىن ەسكەرسەك, جىلىنا $44,564 (اقش-تاعى ورتاشا جالاقى كٶلەمٸ) زەينەتاقى العىسى كەلەتٸن ادام زەينەتكە شىققانشا شامامەن بٸر ميلليون دوللار جيناقتاۋى تيٸس.
ول ٶتە قيىن بولعاندىقتان, بۇل ادامدار جۇمىس ٸستەۋٸنە تۋرا كەلەدٸ. قانداي جۇمىس ٸستەۋٸ مٷمكٸن? ونى ٸستەي الاتىن شامالارى بولا ما? جەنە ەڭ باستىسى, كٸم ولاردى جۇمىسقا الادى?
العاشقى سۇراققا جاۋاپ سٸزدٸ كەدٸمگٸدەي تاڭداندىرۋى مٷمكٸن. بٷكٸل ەلەمدە, كاليفورنييادان پولشاعا جەنە ٷندٸستانعا دەيٸنگٸ ەلدەردە جٷز جاساۋشى ادامدار ماڭداي تەرٸن تٶگٸپ ەڭبەك ەتٸپ جاتىر. جەنە ولار قولعا المايتىن كەسٸپ جوق سيياقتى. ولار ٸستەيتٸن جۇمىستىڭ تٷرٸ كٶپ, ونىڭ ٸشٸندە شاشتارازدار بار, مىسالى, ەنتوني مانچينەلليدٸڭ شاش قىسقارتىپ جٷرگەنٸنە 95 جىل بولدى - ول بۇل ٸستٸ 1923 جىلى 12 جاسىندا باستاعان. سونىمەن قاتار 100 مەترگە جٷگٸرۋدە قارتاڭ ادامدار اراسىنداعى ەلەم رەكوردىن جاڭارتقان ستانيسلاۆ كوۆالسكيي سيياقتى سپورتشىلار, جازىلۋشىلارىنا تٷرلٸ تاماقتار جاساۋدى ٷيرەتەتٸن 107 جاستاعى YouTube جۇلدىزى Mastanamma بار.
راسىندا قارت ادامداردىڭ كٶبٸ جۇمىس ٸستەگٸسٸ كەلەدٸ. بريتان بيزنەسمەن پيتەر نايتتىڭ كەسٸبٸ وسى نەرسەگە بايلانىستى. ول تٶرت جىلداي بۇرىن Forties People دەپ اتالاتىن جۇمىسشى الۋ كومپانيياسىن قۇردى. كومپانييا قارت ادامداردى جۇمىسقا تۇرعىزۋمەن اينالىسادى. «بٸزدە جاسقا بايلانىستى شەكتەۋ جوق. مىسالى, 82 جاستاعى بٸر كليەنتٸمٸز بٸز ارقىلى ٶزٸنە 94 جاستاعى جۇمىسشى تاپقان كەزدەر بولعان» دەيدٸ پيتەر نايت.
94 جاستاعى ول ازامات بٸر كومپانييادان ٷش مەرتە پەنسيياعا شىعىپتى جەنە ٷش رەتتە دە ونىڭ جۇمىسقا ورالۋى بۇرىنعى قىزمەتتەستەرٸن كٶرۋ ٷشٸن كەلۋدەن باستالعان. ول بٸر ٸسكە جاي عانا كٶمەكتەسەدٸ, سوسىن ەكٸنشٸسٸنە, اقىر سوڭىندا كومپانييا وعان ەشەيٸن كەلٸپ تۇرعانى ٷشٸن سيمۆوليكالىق تٷردە اقشا تٶلەيتٸن بولدى. «ول وسىلايشا ينتەرەردٸڭ بٸر بٶلٸگٸنە اينالدى».
ەلبەتتە, كەي جۇمىستاردى ادام تاستاۋعا قيمايدى. ۆۆس ٷشٸن جابايى تابيعات تۋرالى تەلەباعدارلامالار دايىندايتىن 92 جاستاعى بريتان تەلەجٷرگٸزۋشٸ جەنە ۇلتتىڭ ماقتانىشى سەر دەۆيد اتتەنبورو 100 جاسقا كەلگەندە دە جۇمىسىن توقتاتپايتىنىنا كەمٸل سەنەدٸ. زەينەتكە كەتۋ ويى جوق ەكەنٸن ول بٸرنەشە رەت مەلٸمدەگەن بولاتىن. جۇمىس لەنيۆەتستەردٸ قىزىقتاۋ, قاسقىرشا ۇلۋدى ٷيرەتۋ جەنە گوريللانىڭ بالالارىمەن ويناۋ بولسا, كٸم كەتكٸسٸ كەلسٸن?
«بٸزدە ۇلىبريتانييادا ەندٸ مٸندەتتٸ تٷردە مىنا جاستا زەينەتكە شىعۋ كەرەك دەگەن تەرتٸپ جوق. جوعارى بٸلٸم بەرۋ سالاسىن قاراساڭىز, 70 جاستان اسسا دا ساپالى دەرٸس وقيتىن ادامداردىڭ كٶپ ەكەنٸن كٶرەسٸز» دەيدٸ ساۋتگەمپتون ۋنيۆەرسيتەتٸ دەموگرافييالىق ٶزگەرٸستەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, گەرونتولوگ دجەين فولكينگەم. «مەنٸڭشە, بٸزدەگٸ ەڭ جاسى ٷلكەن پروفەسوور 75-تە. بٸراق عىلىم سالاسىندا جۇمىس ٸستەۋ - جانعا جايلى نەرسە».
بيلل فرەنكلەند ٶزٸنٸڭ زەرتتەۋلەرٸن بارىن سالىپ جاساعانمەن, جۇمىستى توقتاتپاۋ ول ٷشٸن پراكتيكالىق شەشٸم بولدى. «بۇرىن باقشامەن اينالىسۋدى جانىم سٷيەتٸن, بٸراق قازٸر ونى ٸستەي المايمىن. بۇرىن ٸستەگەن جۇمىستاردى 106 جاسىڭدا ٸستەي المايسىڭ. سوندا نە قالادى? مەن ٶتە كٶپ وقيمىن, جەنە كٶبٸنە كٶركەم ەدەبيەت سيياقتى نەرسەلەر ەمەس, عىلىمي كٸتاپتاردى».
Forties People كومپانيياسى قابىلدايتىن ورىنداردىڭ ناقتى تٸزٸمٸ جوق, بٸراق ولارعا كٶبٸنە وفيستە ٸستەيتٸن قىزمەتكەرلەر ٸزدەپ حابارلاسادى. «سوڭعى اپتالاردا بٸزگە ٷش باسپادان تەلەفون شالدى» دەيدٸ پيتەر نايت. باسىندا ولار كادر سالاسى بويىنشا مامان جەنە ادمينيستراتور قىزمەتٸنە بٸر جاستاردى الدى. الايدا, سوسىن ولاردى سەنٸم ارتۋعا تۇرمايدى دەپ تاپقان سوڭ, بۇل ورىندارعا جۇمىستا نە نەرسەگە باسىمدىق بەرۋ كەرەكتٸگٸن بٸلەتٸن قارت ادامداردى الىپ كٶرمەك بولدى.
قارا كٷشتٸ كەرەك ەتەتٸن سالادا ٸستەيتٸندەرگە قارتايعان كەزدە ول جۇمىستى ەرٸ قاراي ٸستەۋ اسا قيىنعا سوعادى. الايدا, بۇل دا قاتىپ قالعان نەرسە ەمەس.
«تەحنولوگييالار بٸز ٸستەيتٸن جۇمىستاردىڭ ٶزٸن ٶزگەرتٸپ جاتىر, - دەيدٸ فولكينگەم. - بۇرىن قولمەن ٸستەلگەن جۇمىستاردىڭ كٶبٸن قازٸر ماشينالار اتقارادى. وسىلايشا, جۇمىستاردىڭ تابيعاتى ٶزگەرۋدە. بۇل كەلەشەكتە ادامداردىڭ قارتاڭ جاستا دا جۇمىس ٸستەۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرۋٸ مٷمكٸن».
بٸراق ولاردىڭ بەرٸندە ونداي جۇمىستاردى ٸستەيتٸن دەنساۋلىق بولا ما? ۇزاق جاساۋشىلاردىڭ كٶبٸنٸڭ دەنساۋلىعى تاڭعالارلىق مىقتى بولىپ كەلەدٸ. يە, ولاردىڭ ەجٸمٸ كٶپ ەرٸ تەرەڭ بولاتىن شىعار, بٸراق ٸش قۇرىلىسى جاسىراق زەينەتكەرلەرمەن سالىستىرعاندا مىقتى بولىپ جاتادى. سوڭعى زەرتتەۋلەردٸڭ بٸرٸ جٷز جاساۋشىلاردا ولاردان جيىرما جاس كٸشٸلەرگە قاراعاندا اۋرۋ از ەكەنٸن كٶرسەتتٸ.
ولاردىڭ ميى دا ايتارلىقتاي جاقسى جۇمىس ٸستەيدٸ. جاس كەلگەن سايىن ادامنىڭ كەي مٷمكٸندٸكتەرٸ تٶمەندەسە دە, «كريستالدانعان ينتەللەكت» دەپ اتالاتىن بٸلٸم, تەجٸريبە سيياقتى جىلدار بويى جيناقتايتىن قاسيەتتەر جاس كەلگەن كەزدە دە جەتٸلە بەرەدٸ.
2016 جىلى عالىمدار نيۋ-يوركتا سايلاۋشى بولىپ تٸركەلگەن جٷز جاساۋشىلاردىڭ دەنساۋلىعى مەن مٷمكٸندٸكتەرٸن تەكسەرٸپ كٶرٸپ, ولاردا قاۋساۋ جەنە الجۋ بەلگٸلەرٸ تىم از ەكەنٸنە جەنە ول ادامداردىڭ ورگاندارى تاڭعالارلىق جوعارى دەڭگەيدە جۇمىس ٸستەي الاتىنىنا كٶز جەتكٸزدٸ.
زەينەتكە ەرتە شىعۋ دەنساۋلىققا پايدالى دەگەن پٸكٸر بار. الايدا, كەي جاعدايدا جۇمىستان بوساۋ كەرٸ نەتيجە بەرۋٸ مٷمكٸن.
اۆسترييادا بٸلٸگٸ تٶمەن ادامدارعا جاسالعان زەرتتەۋ زەينەتكە 3,5 جىل ەرتە شىققان ادامداردا 67 جاسقا قاراعان شاعىندا ٶلۋ مٷمكٸندٸگٸ 13% جوعارى بولاتىنىن انىقتادى. ولاردىڭ وتباسى جوق بولسا, جالعىزدىقتى سەزٸنسە جەنە زەينەتكە شىققان سوڭ فيزيكالىق بەلسەندٸلٸگٸن كٷرت ازايتسا, بۇل قاۋٸپ جوعارىراق بولماق.
جاپونييانىڭ وكيناۆا ارالى ۇزاق جاساۋشىلار ٷلەسٸ كٶپتٸگٸمەن تانىمال. كەي ەسەپتەر بويىنشا, وندا ٶمٸر سٷرەتٸن ەر 2000 ادامنىڭ بٸرٸنٸڭ جاسى 100-دەن اسادى.
جەر بەتٸنٸڭ وسىناۋ تاڭعالارلىق بٶلشەگٸن كٶپتەن زەرتتەپ كەلە جاتقان عالىمدار ۇزاق جاساۋدىڭ سەبەبٸ وكيناۆالىقتاردىڭ تۇرمىس سالتىندا ەكەنٸن انىقتادى. مۇندا كٶكٶنٸستٸ جەنە كالوريياسى از تاماقتاردى كٶپ جەيدٸ. الايدا, تاعى بٸر ماڭىزدى نەرسە بار: ولاردىڭ جۇمىسقا دەگەن كٶزقاراسى.
وكيناۆالىقتاردىڭ تٸلٸندە «زەينەتكە شىعۋ» دەگەن سٶز جوق. بالا كەزدەرٸنەن فەرمەر نەمەسە بالىقشى بولىپ جۇمىس ٸستەيتٸن جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار ٶلە ٶلگەنشە ەڭبەكتەنە بەرەدٸ. قارتاڭ ادامدار «يكيگاي» دەپ اتالاتىن پرينتسيپ بويىنشا ٶمٸر سٷرەدٸ. بۇل سٶزدٸ «تاڭەرتەڭ تٶسەكتەن تۇرعىزاتىن سەبەپ بولسىن» دەپ اۋدارۋعا بولادى.
ارال وسى سەبەپتٸ دە ۇزاق جاساۋشىلاردان قۇرالعان ەلەمدەگٸ جالعىز پوپ مۋزىكا توبىمەن ماقتانا الادى. KBG84 توبىنىڭ جاپونييا بويىنشا تۋرلارىنا بيلەتتەر ەدەتتە الدىن الا ساتىلىپ كەتەدٸ. بۇل توپقا تەك جاسى 80-نەن اسقاندار قابىلدانادى.
ياعني, جاسى جٷزدٸڭ ار جاق, بەر جاعىنداعىلار سٸز ويلاعانداي قاۋساپ ٶلگەلٸ وتىرعاندار ەمەس جەنە ولار اتقارا الاتىن جۇمىستار كٶپ. الايدا, ولاردى جۇمىسقا العىسى كەلەتٸن كٸم بار?
بار ەكەنٸن كٶرٸپ وتىرمىز. «مەنٸڭشە ەلەم جۇرتى قارتايادى» دەيدٸ نايت. ونىڭ ويىنشا, جاس ەرٸپتەستەرٸمەن سالىستىرعاندا, قارت جۇمىسشىلاردىڭ بٸرقاتار ارتىقشىلىعى بار. مىسالى, ادامدارمەن جۇمىس ٸستەي بٸلۋ قابٸلەتٸ جەنە تەز قارىم-قاتىناس جاساي الاتىنى.
سونىمەن قاتار قارت جۇمىسشىلاردىڭ كٶبٸ ٶز سالاسىندا مىقتى مامان بولىپ كەلەدٸ. 99 جاسىندا فرەنكلەندتٸ سوتقا ەكسپەرت رەتٸندە شاقىردى. وندا جول اپاتىنا كٸنەسٸن مويىنداۋدان باس تارتقان, ارا شاعىپ الىپ, سونىڭ كەسٸرٸنەن پايدا بولعان اللەرگييا نەتيجەسٸندە اپاتقا ۇشىرادىم دەپ مەلٸمدەگەن جٷرگٸزۋشٸنٸڭ ٸسٸ قارالدى. فرەنكلەند مۇنداي جاعداي بولۋى ەكٸتالاي ەكەنٸن سوتقا دەلەلدەي الدى, نەتيجەدە ايىپتاۋ ٷكٸمٸ شىقتى.
الايدا, كەيدە قيىندىقتار دا شىعادى. نايتتىڭ ايتۋىنشا, اگەنتتٸكتٸڭ بٸرنەشە كليەنتٸ قارتاڭ كانديداتتاردى تىم بٸلٸكتٸ دەگەن سەبەپپەن الماي قويعان. جالداعان ادام ولاردى ٶزدەرٸنٸڭ بەدەلٸنە قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ دەپ تاپقان. مەسەلەن, بٸر جۇمىسشى باستىعى دەمالىستا جٷرگەن كەزدە تۋىنداعان بٸرنەشە قيىن جاعدايدى سەتتٸ شەشە العان. الايدا, العىس ايتۋ ورنىنا ونى جۇمىستان بوساتىپ جٸبەرگەن. ٶيتكەنٸ, ەرٸپتەستەر الدىندا ول باستىققا قاراعاندا بەدەلدٸ بوپ كەتكەن. «سوسىن ولار بٸزدەن بٸلٸكتٸلٸگٸ مەن تەجٸريبەسٸ تٶمەندەۋ بٸر ادام تاۋىپ بەرۋدٸ سۇرادى».
ۇزاق جاساۋشىلار تاپ بولاتىن تاعى بٸر پروبلەمانىڭ سەبەبٸ ايقىن - ولار كەرٸ ادامدار.
«ەگەر بٸر كومپانييانىڭ سايتىنا كٸرٸپ, ولار ٶزدەرٸن «جاس, شيراق جەنە لاپىلداپ تۇرعان ۇجىم» رەتٸندە تانىستىرعانىن كٶرسەڭٸز, ولار قارتايعان ادامدى قالامايتىنىن تٷسٸنەسٸز, - دەيدٸ نايت. - مەسەلە جاسقا قاتىستى مەدەنيەتتٸڭ بٶلەكتٸگٸندە. نەمەرەسٸ بار ەرٸپتەسٸڭٸزگە كەشە وتىرىستا قالاي كٶڭٸل كٶتەرگەنٸڭٸز تۋرالى ايتىپ وتىرعانىڭىزدى ويلاپ كٶرٸڭٸزشٸ. بۇل ەكەڭٸزبەن, تٸپتٸ اتاڭىزبەن بٸر ۇجىمدا جۇمىس ٸستەگەن سيياقتى نەرسە».
ەيتسە دە, ەلەمدە وسى قيىندىقتان شىعۋدىڭ جولىپ تاپقان ەل بار, ول - جاپونييا. ٶمٸر ۇزاقتىعى بويىنشا بۇل ەلەمدە بەرٸنەن الدا, ال تۋۋ كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا رەكوردتى دەڭگەيدە تٶمەن تۇر. تۇرعىنداردىڭ ٷشتەن بٸر بٶلٸگٸنٸڭ جاسى 65-تەن جوعارى. وسى دەموگرافييالىق جاعدايعا بايلانىستى ٶكٸمەت قارت ادامداردى جۇمىستان بوساتپايتىن كومپانييالاردى ىنتالاندىرادى. سونىمەن قاتار وندا ادامدار مەملەكەتتٸك زەينەتكە كەتەتٸن جاستى 70 جاسقا دەيٸن ۇزارتۋ مەسەلەسٸ قارالىپ جاتىر.
بٷكٸل ەل بويىنشا ەمبەباپ دٷكەندەردە كوسمەتيكا, سالاماتتى تاعامدار جەنە ٸشكيٸمدەر ساتاتىن Pola كومپانيياسىندا بٷگٸندە جاسى 70 پەن 90 ارالىعىنداعى 1500-دەي ادام جۇمىس ٸستەيدٸ, ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ەيەلدەر. كومپانييا ۇزاق جىلدار بويى تۇتىنۋشىلارمەن اراداعى بايلانىستى نىعايتۋمەن بولدى, وسىلايشا ۇجىمداعى قارتاڭ ادامدار جاستارعا قاراعاندا تيٸمدٸ بولىپ وتىر.
فرەنكلەندتەن سۇراپ كٶرەيٸكشٸ, 106 جاستا جۇمىس ٸستەۋ دەگەن قانداي بولادى ەكەن? «مەن قازٸر كٶپتەگەن قيىندىقتارعا كەز بولىپ وتىرمىن. ولاردىڭ بٸرٸ - ساڭىراۋلىق. كٶپ نەرسەلەردٸ ٸستەۋ قيىنداپ بوپ كەتتٸ, - دەيدٸ ول. - مەسەلەن, كەرەك جۋرنالداردى تابۋ قاتتى شارشاتادى».
«فيزيكالىق تۇرعىدان العاندا مەنٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸم ٶتە شەكتەۋلٸ. بۇرىن مەن جۇمىس تۋرالى ۇسىنىستىڭ بەرٸنە كەلٸسەتٸنمٸن, ەندٸ باس تارتاتىن بولدىم».
ال فرەنكلەندتٸڭ اقىل-وي قابٸلەتٸنە كەلسەك, مۇندا مەسەلە باسقا. ەڭگٸمەلەسكەنگە ودان گٶرٸ قىزىق ادامدى ەسٸمە تٷسٸرە الماي وتىرمىن.
ول جاپونداردا تۇتقىندا بولعان كٷندەرٸنەن باستاپ ٶزٸن دەرٸگەر بولۋعا يتەرمەلەگەن كٸتاپقا دەيٸن كٶپتەگەن قىزىقتى حيكايالار ايتتى (ەگەر سٸزگە قىزىق بولسا, ول شۆەد دەرٸگەر جەنە جازۋشى اكسەل مۋنتەنٸڭ «سان-ميكەلە تۋرالى اڭىز» اتتى كٸتابى).
ادامداردىڭ بەرٸ 65 جاستان اساتىن كەزدٸ اسىعا كٷتٸپ ارماندامايتىنى تٷسٸنٸكتٸ. ال ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ دەنساۋلىقتىڭ ناشارلاۋىنان بۇل جاستا جۇمىس ٸستەۋ مٷمكٸندٸگٸنەن ايىرىلادى.
بٸراق ەڭبەك سالاسىنىڭ بولاشاعى جوعارىدا ايتىلعانداي بولسا, وفيستەگٸ جۇمىس ايتارلىقتاي قىزىق بولا تٷسپەك.
اعىلشىن تٸلٸنەن اۋدارعان
التىناي قۋانىشبەك
