ەدٸل دەۋلەتيياروۆ,
«HAMK» قولدانبالى عىلىمدار ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ, فينلياندييا.
...مەن فينلياندييادا, جالپى, شەت ەلدە وقيمىن دەپ ويلاماپپىن. مٷمكٸن ەمەستەي كٶرٸندٸ. "قالتالى بولۋ كەرەك شىعار" دەگەن دە وي بولدى. مەن بٸلٸم العان نازارباەۆ زيياتكەرلٸك مەكتەبٸندەگٸ ۇستازدارىم تامپەرە قالاسىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە بٸلٸمٸن جەتٸلدٸرٸپ كەلگەن-تٸن.
قازاقستاندا ول كەزدە بۇل وقۋ ورنى ونشالىقتى تانىمال بولمادى. تەك سول جىلدارى عانا اتالعان ۋنيۆەرسيتەت بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدٸڭ وقۋ ورىندارىمەن كەلٸسٸمشارتقا وتىرا باستادى. سودان مەكتەپتەگٸ مۇعالٸمدەرٸمٸز وسىنداي ۋنيۆەرسيتەت بار ەكەنٸن, ونداعى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ تۋرالى ايتتى. مەن دە كٶپ ويلانباستان, قۇجاتتارىمدى تاپسىرىپ, بارلىق تالاپتارىن ورىندادىم. كەيٸن سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا ەمتيحان تاپسىردىم. سٶيتٸپ, قولدانبالى عىلىمدار ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ اتاندىم. ارمانىم دەپ ايتا المايمىن, شەت ەلدە جاقسى وقۋ ورنىندا وقۋعا مٷمكٸندٸك تۋدى. مەن سونى تيٸمدٸ پايدالانۋعا بەل بۋدىم. بۇنداعى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ نەگٸزٸنەن پراكتيكاعا باعىتتالعان, توپتىق جۇمىس كٶپ. ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ ەلەم بويىنشا سەرٸكتەسٸ جەتەرلٸك. سوندىقتان ٶزگە ەلدەن قوسىمشا ماماندىق يگەرٸپ شىعۋعا بولادى. ساباق كەستەسٸ ٶتە ىڭعايلى. نەگٸزگٸ ساباقپەن قاتار ٶزٸڭە ۇناعان سالانى تاڭداۋ ەركٸندٸگٸ بار. مەسەلەن, كەي كرەديتتەردٸ ٶزٸمە ۇنايتىن بيزنەس كۋرستارمەن الماستىردىم.
«فيندارمەن دوس بولۋ ٶتە قيىن»
فينلياندييا – تاريحقا باي ەل. بەس جٷز جىل بويى شۆەتسييانىڭ قاراماعىندا بولعان فيندەر 1809 جىلى رەسەي يمپەريياسىنا ٶتكەن ەكەن. رەسەي يمپەريياسىنان تەۋەلسٸزدٸگٸن 1917 جىلى ال-عان. بيىل اتالعان ەلدٸڭ ەگەمەندٸگٸنٸڭ 100 جىلدىعى تويلانىپ جاتىر. حالىق سانى – 5,5 ميلليون. مەملەكەتتٸڭ اۋماعى تٷگەل دەرلٸك ورمان-سۋمەن قورشالعان. تەرريتورييانىڭ 70 پايىزى ورماندى القاپتان تۇرادى. بۇندا 190 مىڭعا جۋىق كٶل بار, ياعني ەر قالادان كٶل تابا الاسىز. اۋاسى ٶتە تازا. ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸ جوعارى, ەكونوميكاسى تۇراقتى. الايدا اۋا رايى ٶتە سۋىق. تٷنٸ ۇزاق. كٷزدٸڭ قازان ايىنان باستاپ قاراڭعى ەرتە تٷسەدٸ. بۇل كٶڭٸل كٷيگە ەسەر ەتپەي قويمايدى. سەبەبٸ قالا قاراڭعى بولىپ تۇرادى. بۇنداعى اۋا رايى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنا ۇقساس. سۋى تازا. فيندەر ٶزگە مەملەكەتتەردٸڭ سۋ مەسەلەسٸن شەشٸپ وتىر. فين حالقى مەدەنيەتتٸ, جيناقى, سالماقتى بولىپ كەلەدٸ. ولاردا كەشٸگۋ دەگەن ۇعىم جوق. جالپى فيندارمەن دوس بولۋ ٶتە قيىن. تۇيىقتاۋ كەلەدٸ. ەگەر قارىم-قاتىناسىڭىز جاراسسا, مەڭگٸلٸك دوس بولاسىز دەپ ويلايمىن. سەبەبٸ دوستىققا ادال. فينلياندييادا حالىق سانى از بولعاندىقتان, ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتەر جاقسى كٶرسەتٸلەدٸ. ايىنا ەكٸ رەت تەگٸن تاماق بەرٸلەدٸ. تەگٸن بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ جولعا قويىلعان. جۇمىس ٸستەپ جٷرٸپ, وقۋعا اۋىسۋعا بولادى. بۇندا ستۋدەنت بولىپ جٷرگەن ەگدە ادامدار ٶتە كٶپ.
«اياز اتانىڭ وتانىنا بارۋ جوسپاردا»
سايت وقىرماندارىنا فينلياندييانىڭ تاريحي جەرلەرٸن ايتىپ ٶتەيٸن. مەسەلەن, سيبەليۋس مونۋمەنتٸ – تۋريستەر جيٸ باراتىن تاريحي ورىن. حەلسينكي قالاسىندا ورنالاسقان مونۋمەنت 1967 جىلى اتاقتى كومپوزيتور يان سيبەليۋستٸڭ قۇرمەتٸنە قويىلعان. يان – فيندەردٸڭ II نيكولاي كەزٸندە تىيىم سالىنعان بەيرەسمي ەنۇرانىنىڭ اۆتورى. ەرينە, اياز اتانىڭ وتانى لاپلاندييانى ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. بۇل جەرگە 1950 جىلى رۋزۆەلتتٸڭ ەيەلٸ العاش رەت تۋريست رەتٸندە كەلگەن ەكەن. مەن ەلٸ ول جەردە بولمادىم. مەنٸڭ تۇرىپ جاتقان قالامنان ٶتە الىس ورنالاسقان. اقىسى دا قىمبات بولۋى مٷمكٸن. بۇيىرسا, وسى قىستا بارامىن دەگەن جوسپار بار. سونىمەن قاتار تۋريستەر ورىس-شۆەد سوعىسى كەزٸندە تۇرعىزىلعان سۆەابورگ قا-مالىنا, ەلەمگە ەيگٸلٸ سەنات الاڭىنا سوقپاي كەتپەيدٸ. فينلياندييانىڭ ەڭ ٷلكەن الاڭىندا حەلسينكي ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ەڭ باستى كامپۋسى, شٸركەۋ, الەكساندر II ارنالعان مونۋمەنت ورنالاسقان.
«گازەت تاراتۋشى بولىپ جۇمىس ٸستەيمٸن»
مەن بٸلٸم الىپ جاتقان ينجەنەرينگ سالاسى بٸرنەشە باعىتتى قامتيدى. بۇندا العان بٸلٸمدٸ اۆتوماتتاندىرۋ باعىتىندا, مەحانيكالىق ينجەنەرييا, IT مامان, بيزنەس باعىتىندا دا قولدانۋعا بولادى. بۇل سالانى تاڭداۋ سەبەبٸم - قازاقستاندا پوتەنتسيالى جوعارى, ەندٸ دامىپ كەلە جاتىر. مەنٸ قوقىستاردى ۋتيليزاتسييالاۋ, سۋدى تازارتۋ, بالامالى ەنەرگييانى قولدانۋ مەسەلەلەرٸ قىزىقتىرادى. كەلەشەكتە ەلگە بارىپ, وسى باعىتتا جۇمىس جاساماقپىن. قىزىقتى جوبالار جەتەرلٸك. قازٸر تامپەرە قالاسىندا تۇرىپ جاتىرمىن. شاعىن قالادا 200 مىڭ ادام بار. ٶتە تازا, ٶمٸر سٷرۋگە قولايلى. زاڭ بويىنشا ستۋدەنتتٸك ۆيزامەن اپتاسىنا 25-30 ساعاتتاي جۇمىس جاساي الامىز. ٶزٸم گازەت تاراتۋشى بولىپ جۇمىس ٸستەيمٸن. جەرگٸلٸكتٸ حالىق كٸتاپ-گازەت وقۋعا قۇمار. بوس ۋاقىتىمدا سپورتزالعا بارامىن. دوستارىممەن كەزدەسەمٸن. ەن ايتۋ, بي بيلەۋ – حوببيٸم. اكتەرلىق قابٸلەتٸمدٸ دە بايقاپ كٶرگەنمٸن. قازاقتىڭ جٸگٸتٸ بولعان سوڭ, سول اتقا لايىق بولۋعا تىرىسىپ جٷرمٸن!
«2020 جىلى دۋبايدا ٶتەتٸن «EXPO» كٶرمەسٸنە قاتىسقىم كەلەدٸ»
بىلتىر جازدا استانادا ٶتكەن «EXPO» كٶرمەسٸندە فينلياندييا پاۆيلونىندا جۇمىس جاسادىم. ٸرٸكتەۋدەن ٶتۋ ٷشٸن ٶتٸنٸم بەردٸم, تٷرلٸ ترەنينگتەردەن ٶتتٸم. سىننان سٷرٸنبەي قابىلداندىم. جالپى جوبا قاتتى ۇنادى. تەجٸريبە جينادىم. فين پاۆيلونى تازا ەنەرگييا, اقىلدى قالا, سۋدى تازالاۋ, ساپالى بٸلٸم بٶلٸمدەرٸ بويىنشا دايىندالدى.
فينلياندييانىڭ ۇلتتىق كٷنٸندە ەكٸ ەلدٸڭ پرەزيدەنتٸمەن, بيزنەس ٶكٸلدەرٸ, بەدەلدٸ ادامدارمەن جٷزدەستٸم. الداعى ۋاقىتتا دا وسىنداي ٸرٸ جوبالاردان قالىس قالمايمىن دەپ وتىرمىن. مەسەلەن, 2020 جىلى دۋبايدا ٶتەتٸن كٶرمەگە قاتىسقىم كەلەدٸ. ايتا كەتەيٸن, بٸزدٸڭ پاۆيلون كٸشٸ پاۆيلوندار اراسىندا بٸرٸنشٸ ورىن الدى. بۇل – ورتاق جەتٸستٸك. كٶرمەدە ٶتكەن كٷندەر ەسٸمدە ساقتالادى دەپ ويلايمىن...
«كٶكتەمگٸ سەمەستردە بەلگييادا وقىماقپىن»
كٶكتەمگٸ سەمەستردە وقۋ باعدارلاماسى بويىنشا اۋىسىپ, بەلگييا ەلٸنە اتتانعالى جاتىرمىن. وندا بٸر سەمەستر بٸلٸم الامىن. كەيٸن وقۋدى بٸتٸرٸپ, ماگيستراتۋراعا تاپسىرعىم كەلەدٸ. نەگٸزگٸ ماقساتىم – بيزنەس باعىتىندا بٸلٸم جيناۋ. ول ٷشٸن گەرمانييا, ۆەنگرييا ەلدەرٸ قولايلى سيياقتى. ادام بaلاسى وقۋدان, ٷيرەنۋدەن جالىقپاۋى كەرەك. قازٸر ەلەمنٸڭ التى تٸلٸن مەڭگەرٸپ جٷرمٸن. كەلەشەكتە دە بۇنىمەن توقتاپ قالمايمىن. قۇداي بۇيىرتىپ, تەجٸريبە جيناعاننان سوڭ, ەلٸمە كەلەمٸن. بۇنداعى باستى ارمانىم – ەكٸ جوبامدى جٷزەگە اسىرۋ. ولار – قوقىستاردى ۋتيليزاتسييالاۋ, يندۋستريالدى سۋدى تازارتۋ جوبالارى. سونىمەن قاتار قازاق-فين اراسىنداعى ديپلوماتييالىق, ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋعا ٷلەس قوسامىن دەپ ويلايمىن. ول ٷشٸن بارلىق مٷمكٸندٸگٸم بار!
جازىپ العان
ايدانا حاميدۋللينا
ۇلت پورتالى
