بٷگٸن جىر الىبى جامبىلدىڭ (1846-1945) تۋعانىنا 175 جىل تولدى. وسى ورايدا قازاقستاندا اقىننىڭ مەرەيتويىن جاپپاي مەرەكەلەۋ جٷرٸپ جاتىر, دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
اتاپ ايتقاندا, قازاقستان پرەزيدەنتٸ مەرەيتويلىق ٸس-شارالاردىڭ جوعارى ۇيىمداستىرۋشىلىق جەنە مازمۇندىق دەڭگەيٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن «جامبىل جاباەۆتىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىن دايىنداۋ جەنە ٶتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميسسييا قۇرۋ تۋرالى» ارنايى جارلىق قابىلداعانى بەلگٸلٸ.
جاقىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك حاتشىسى قىرىمبەك كٶشەرباەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن جامبىل جاباەۆتىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىن دايىنداۋ جەنە ٶتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميسسييانىڭ العاشقى وتىرىسى ٶتتٸ.
تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتٸك كوميسسييا مەرەيتويلىق ٸس-شارالاردىڭ جالپىرەسپۋبليكالىق جوسپارىن ماقۇلدادى جەنە بەكٸتتٸ. مەرەيتويلىق جىل ٸشٸندە رەسپۋبليكا بويىنشا 500-گە جۋىق ەلەۋمەتتٸك, يميدجدٸك, عىلىمي, تانىمدىق ٸس-شارالار ٶتكٸزٸلەدٸ. بۇدان بٶلەك, اقىن ٶمٸرٸنەن دەرەكتٸ فيلم تٷسٸرۋ, ٶلەڭدەرٸنٸڭ جاڭا جيناقتارىن شىعارۋ, ايتىستار مەن ەدەبي كونكۋرستاردى, كٸتاپ كٶرمەلەرٸن ۇيىمداستىرۋ, مەرەيتويلىق مونەتا, پوشتا ماركاسىن ەزٸرلەۋ جەنە باسقا دا شارالار ٶتكٸزۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
مەملەكەتتٸك حاتشى ٷكٸمەتكە جالپىرەسپۋبليكالىق جوسپاردىڭ ساپالى ورىندالۋىن جەنە مەرەيتويلىق ٸس-شارالاردىڭ اقپاراتتىق تۇرعىدان جان-جاقتى سٷيەمەلدەنۋٸن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىردى. وبلىستاردىڭ, نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ ەكٸمدەرٸنە جامبىل جاباەۆتىڭ مەرەيتويىن مەرەكەلەۋ جٶنٸندەگٸ ٶڭٸرلٸك جوسپارلاردى ەزٸرلەپ, بەكٸتۋدٸ جەنە ولاردىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋدى مٸندەتتەدٸ.
بٸرنەشە كٷننەن بەرٸ ەلٸمٸزدەگٸ جەنە شەت ەلدەردەگٸ قالالار مەن ەلدٸ مەكەندەردە جامبىل جاباەۆتىڭ ەسكەرتكٸشتەرٸ مەن بيۋستتەرٸنە گٷل شوقتارى قويىلدى, ەرقيلى مەدەني شارالار ٶتكٸزٸلدٸ.
ايتا كەتەيٸك, وسى اپتادا ۋكراينا استاناسى كيەۆتە قازاق اقىنى جامبىل جاباەۆتىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا پوەزييا وقۋلارى ٶتتٸ.
ٸس-شاراعا قاتىسۋشىلار ج.جاباەۆتىڭ قازاق, ۋكراين جەنە ورىس تٸلدەرٸندەگٸ ٶلەڭدەرٸن جاتقا وقىپ, ٶمٸربايانىن ايتىپ بەردٸ.
26 اقپان كٷنٸ ەلوردادا ج. تەشەنوۆ جەنە اممان كٶشەلەرٸنٸڭ قيىلىسىندا جامبىل جاباەۆتىڭ ەسكەرتكٸشٸنە گٷل شوعىن قويۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ.
سونىمەن قاتار تاراز قالاسىنداعى «بالاساعۇن» كونتسەرت زالىندا ٶتكەن جىر الىبى جامبىل جاباەۆتىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان «جامبىل – مەنٸڭ جاي اتىم, حالىق – مەنٸڭ شىن اتىم» اتتى رەسپۋبليكالىق ايتىس مەرەسٸنە جەتتٸ.
عاسىر جاساعان جامبىل بابامىز بەن ەلٸمٸزدٸڭ بٸرقاتار تۇلعالارىن, تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ 30 جىلدىعىن جىرىنا ارقاۋ ەتكەن اقىندار جاقسى ايتىس جاساي بٸلدٸ.
وسى اپتادا ەلوردادا اقىننىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان ٸس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى.
ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتٸك اكادەمييالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنداعى مەرەيتويلىق جىلدىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا مەملەكەتتٸك حاتشى قىرىمبەك كٶشەرباەۆ, مەدەنيەت جەنە عىلىم قايراتكەرلەرٸ, الماتى جەنە جامبىل وبلىستارىنىڭ دەلەگاتسييالارى كەلدٸ.
«جامبىلدىڭ بيىلعى مەرەيتويىندا ايتۋلى اقىننىڭ ٶمٸرٸ مەن شىعارماشىلىعىن جالپى ۇلت ماقتانىشى رەتٸندە عانا قاراستىرماي, جاس ۇرپاقتىڭ تاريحي تانىمىن كەڭەيتٸپ, وتانسٷيگٸشتٸككە تەريبەلەۋدٸڭ ىقپالدى قۇرالىنا اينالدىرۋ مەجەلەنٸپ وتىر», - دەدٸ قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ اقتوتى رايىمقۇلوۆا.
مەرەكەلٸك كونتسەرتتە ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتٸك اكادەمييالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى مەن «استانا وپەرا» مەملەكەتتٸك وپەرا جەنە بالەت تەاترىنىڭ سيمفونييالىق وركەسترٸنٸڭ ارتيستەرٸ كٶرەرمەندەرگە «جىر الىبى - جامبىل» اتتى تەاترلاندىرىلعان قويىلىمىن ۇسىندى. ۇلى اقىننىڭ باعا جەتپەس مۇراسىن, ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ مەن دارىنىن اشىپ كٶرسەتەتٸن ەدەبي-مۋزىكالىق كومپوزيتسييادا ونىڭ اتاقتى ايتىستارى مەن ەيگٸلٸ «كەڭ بايتاق قازاقستانىم», «اقىندارعا ارناۋ», «كٷلەشقا», «لەنينگرادتىق ٶرەنٸم!» جەنە ت.ب. شىعارمالارى وقىلدى.
جاباەۆ جامبىل جاسىنان ٶلەڭ-جىرعا قانىپ ٶسكەن, ٶز اناسى ۇلداننىڭ اقىندىق تالانتىن بويىنا سٸڭٸرگەن, «مەنٸڭ پٸرٸم - سٷيٸنباي...» دەپ جامبىلدىڭ ٶزٸ جىرعا قوسقانداي, سٷيٸنباي ارونۇلى سيياقتى جىر داڭعىلىنان تەلٸم-تەربيە العان.
ۇلى جىراۋ قازاق حالقىن, ونىڭ پوەزيياسىن بٷكٸل ەلەمگە جارييا ەتتٸ. 1938 جىلى جامبىلدىڭ شىعارماشىلىق ٶنەرٸنٸڭ 75 جىلدىعىن تويلاعاندا, وعان ەلەمنٸڭ ەر تٷكپٸرٸنەن قۇتتىقتاۋلار كەلدٸ. رومەن روللان, مارتين اندەرسەن, نەكسە, كاتارينا سۋساننا پريچارد سيياقتى اتاقتى سۋرەتكەرلەر جامبىل پوەزيياسىنا ٶتە جوعارى باعا بەردٸ. جامبىل تۋرالى جٷزدەگەن ٶلەڭ-جىرلار جازىلدى. 20-عاسىرداعى حالىق اقىندارىنا جامبىلدىڭ ەسەرٸ ٶتە زور بولدى.
جامبىلدىڭ ەسٸمٸ قازاقستاننىڭ بٸر وبلىسىنا, بٸرنەشە اۋداندارعا, بٸرقاتار ەلدٸ مەكەندەرگە, مەكەمەلەر مەن وقۋ ورىندارىنا, ٶنەر وردالارىنا, مەكتەپتەرگە, كٶشەلەرگە بەرٸلگەن. قازاق حالقى جامبىلدىڭ 100 جىلدىق, 125 جىلدىق, 150 جىلدىق, 160 جىلدىق تويلارىن حالىقارالىق دەڭگەيدە سالتاناتتى تٷردە اتاپ ٶتتٸ. جالپى, اقىننىڭ شىعارمالارى دٷنيەجٷزٸندە قىرىقتان استام تٸلگە اۋدارىلعان. ەلٸمٸزدە جامبىل اقىننىڭ 170 جىلدىعىنا ارنالعان تٷرلٸ شارالار ۇيىمداستىرىلدى.
