جاس اقىن ەلٸمجان ەلٸشەردٸڭ "قۇشاقتا مەنٸ" كٸتابىنىڭ جارىق كٶرگەنٸنە كٶپ ۋاقىت ٶتە قويعان جوق. تاقىرىبىنىڭ ٶزٸنەن جاستىق ماكسيماليزمنٸڭ لەبٸ ەسٸپ تۇر ەمەس پە?!
"قۇشاقتا مەنٸ!" - مۇندا ارسالاڭداعان اشىق دوستىق كٶڭٸل بار. ٸشكٸ بولمىسىمەن ەگٸز كٷي كەشٸپ, ورتادان وقشاۋلانىپ, بارا-بارا جالعىزدىققا وڭباي شىرمالاتىن ححٸ عاسىر ادامىن وسى كرەاتيۆتٸ كٶرٸنەتٸن ەرەكەتتٸڭ ٶزٸ تاڭ قالدىراتىنى انىق.
كٸتاپتىڭ ٸشكٸ سىرىنا ٷڭٸلمەي تۇرىپ, الدىمەن بەزەندٸرٸلۋ ەرەكشەلٸگٸنە توقتالساق, ودان دا جاستىققا تەن جاڭاشىلدىققا قۇشتارلىقتى اڭعارۋعا بولادى. بۇل كٸتاپتىڭ بٸر-اق "ەتتەگەن-ايى" بار - تارالىمى ٶتە ماردىمسىز, بار بولعانى - 500 دانا.
بۇل كٷنٸ جاس تالانتتىڭ كٸتابى شىققاندا قۋانامىز, "جاستار نە جازىپ جٷر ەكەن, جاھاندىق ٶزگەرٸستەردٸڭ بٸزدٸڭ قازاقى ورتاعا, قازاقى مٸنەز بەن بولمىسقا جاعىپ جاتقان بوياۋىن دەل اڭعارىپ, بەرە الدى ما? قازٸرگٸ زامانداس جانىن دٶپ باسىپ تانىپ جٷر مە?" دەگەن سۇراقتاردىڭ اينالاسىندا, ويىمىز قوزداپ, قىزىعۋشىلىعىمىز لاپىلداپ-اق كەتەتٸنٸ راس.
سەبەبٸ, دٷنيە ون تٶڭكەرٸلسە دە ٶزگەرمەيتٸن كونتسەپتۋالدى پوەزيياعا بەرٸكتٸگٸمٸز كەيدە, شىنىندا دا, ٶكٸنٸشكە جەتەلەيدٸ.
الدىڭعى يدەيالاردان اجىراۋى قيىن كونتسەپتۋالدى ٶنەردٸ - سونىڭ ٸشٸندە پوەزييانى "ۇناتام" دەيتٸندەردٸ مەن "يميتاتورلار" دەپ اتار ەدٸم.
سونىمەن, ەلٸمجان ەلٸشەر قانداي اقىن?
جاس تالانتتىڭ تىرناقالدى كٸتابىندا بٸز ٸزدەگەن جاڭالىق بار ما?
"جاراتىلىس" ٶلەڭٸنەن:
مەن اسپانعا قول سوزامىن,
قول سوزادى اسپان ماعان, - دەگەن جولداردى كەزٸكتٸردٸم. كٷللٸ تٸرشٸلٸكتٸڭ ٶزارا تىلسىم بايلانىسى بار ەكەنٸن سەتتٸ كٶرسەتكەن, مۇنىسى دۇرىس, سونىسىمەن ٶلەڭنٸڭ نەگٸزگٸ ٶزەگٸن تانۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىڭدى وياتادى.
الايدا, بۇدان ەرٸ اقىن:
تەك جاقسىلىق اڭسا, جانىم,
ٶمٸرٸم بار باستالماعان, - دەگەن سولقىلداق, ەلسٸز جولداردى العا تارتادى. جاس ٶركەن جاپىراعىن جايناتىپ, كٶككە ساۋساق سوزسا, اسپان جىلى جاۋىنىن دا, شۋاعىن دا اياماي مەيٸرلەنسە, "جاقسىلىق اڭساپ" قانا بٸر كٷنٸن ٶتكٸزۋ ادامزات بالاسىنا لايىق پا? ەرتەڭدٸ جوسپارلاۋ, ماقساتقا ۇمتىلۋ, مۇزدى جارىپ, تاۋ قوپارۋ سىندى جاسقا تەن بويداعى بۇلا كٷشتٸ قايدا قوياسىڭ?
سونداي-اق, جاس ٶركەننٸڭ ٶمٸرٸ دەنەگٸ جەرگە تٷسكەندە-اق باستالىپ كەتەتٸنٸن ايتقىم كەلەدٸ. جاس اقىندار زامان تىنىسىنا ساي, ۋاقىتتىڭ قىسقالىعىن ھەم قىمباتتىعىن باعالاسا, تەرەڭ سەزٸنەسە دەگەن تٸلەك بار.
بۇل ايتىپ جاتقان بولماشى سىنىمىز ەلٸمجان اقىننىڭ جامان اقىن ەكەنٸن بٸلدٸرمەيدٸ. ونىڭ جىرلارىندا ديونيستٸك كٶڭٸل-كٷي بار, بٸرىڭعاي مۇڭعا سالىنۋ كٶپ بايقالمايدى. سونىسى قۋانتادى. "ەكستاز" ٶلەڭٸندە:
جوقشىلىققا ٶكٸنبەي, بارعا سىنباي,
كٶرٸنبەيتٸن ۇستاعان قولعا سىرناي.
جاۋىن جاۋسا قىزىققان ەر تامشىعا,
جەندٸك كٶرسە, سىرلاسقان جولداسىنداي,- دەپ, ٶنەر ادامىنىڭ بولمىس-مٸنەزٸن دٶپ باسىپ سۋرەتتەپ بەرەدٸ.
شىنايى ٶمٸردٸ ەكستاز كٷيٸنە تٷسكەن ادام, شىنىندا, قابىلداي قويمايتىنى انىق, جابايى تايپالاردىڭ شامان-باقسىلارىنان بۋدداعا دەيٸن, ودان كەيٸنگٸ دٸني ميستيكتەردٸڭ پسيحولوگييالىق كٷيٸنەن دٸني ەكستاز حالٸ بايقالسا, بۇل ەرەكشەلٸكتٸڭ بۇدان باسقا دا تٷرلەرٸ بار ەكەنٸن بٸلەمٸز, سونىڭ ٸشٸندەگٸ شىعارماشىلىق ادامىنا تەن ەرەكشەلٸگٸ تۋرالى:
سٸز ولاي قاراماڭىز, ەسٸم دۇرىس,
قاڭتاردىڭ توقسانىنشى كٷنٸ بٷگٸن, - دەپ وي ٶرگەن ەلٸمجان ەلٸشەر اقىندىق ٶنەر - جان مەن قۇدايدىڭ ٶزارا تىلسىم بايلانىسى دەگەندٸ جەتكٸزگٸسٸ كەلگەنٸ انىق.
جاس اقىن ٶلەڭدەرٸندە ٶزٸندٸك وي ايتۋعا تىرىسادى, بۇل - انىق. سٶيتسە دە قازاق پوەزيياسىنداعى كونتسەپتۋالدى باعىتتان ياكي دەستٷر جالعاستىعىنان ٸرگە اجىراتىپ, بٶلەك كەتە المايدى. "تۋعان كٷن" ٶلەڭٸندە ول ٶز تۋعان كٷنٸنٸڭ بەلگٸلٸ اقىندارمەن قاتار ەكەنٸن ايتىپ, سول ٷشٸن قاڭتار ايىنا ماداق ايتىپتى.
وسى ٶلەڭ:
بولاشاققا ٷنسٸز قاراپ تۇرمىن مەن,
ورتاسىندا قادىر مەنەن قاسىمنىڭ, - دەپ تٷيٸندەلەدٸ.
قازٸرگٸ قايناپ تۇرعان كەزەڭنٸڭ شۋماق بولىپ قالانعىسى كەلەتٸن سەتتەرٸ مەن مەزەتتەرٸ جەتكٸلٸكتٸ. قازٸرگٸ ادام مەن جيىرما جىل بۇرىنعى ادامنىڭ اراسى جەر مەن كٶكتەي. بٷگٸنگٸ ادام جانى اقىننان ٶزٸن پسيحولوگييالىق تۇرعىدان جٸتٸرەك زەرتتەۋدٸ كٷتەدٸ. جالت-جۇلت سەزٸم, ەسٸرە كٶڭٸل, ٷنسٸز تٷسٸنٸسۋ فورمالارى قازٸر مٷلدەم باسقا بولسا, كٷتۋ, ساعىنۋ, كەزدەسۋ, قوشتاسۋ جاعدايى دا مٷلدەم باسقاشا. بٷگٸنگٸ ادام - عارىشتىڭ بٶلشەگٸ, بەلگٸلٸ بٸر شەڭبەردەگٸ جٷيەنٸڭ ەمەس...
ەلٸمجاننىڭ "جانداۋىس" دەيتٸن ديالوگ-ٶلەڭٸ بار. سوندا ول بٸر نەرسەنٸ مويىندايدى:
- نەگە كٶكتەم دەمەيسٸڭ اتقان كٷندٸ?
- بۇزۋ وڭاي بولمادى تاپتاۋرىندى! - دەيدٸ ول.
دەمەك, جاس اقىن پوەزيياداعى تاپتاۋرىندى بۇزۋعا تىرىسادى. بۇل كٶڭٸلگە ٷمٸت ۇيالاتاۋى مٷمكٸن بە?
ەلٸمجان ەلٸشەر ٶلەڭدەرٸ تۋرالى شىققان بٸر سىن ماقالادا ونى "اقىن ەمەس" دەپ ۋەج ايتقان زامانداس, قاتارلاستارى بولدى. الايدا, تالانتتى جاستىڭ اقىن ەكەنٸن ايعاقتايتىن مىنا بٸر ٶلەڭٸن العا تارتقىم كەلەدٸ:
كٶز الدىم تۇرسا داعى بۇلدىر بولىپ,
ەستە قالار ەشتەمە بٷلدٸرمەدٸك.
مەن بٸر تٷنٸ ٷيٸمنەن قاشىپ شىقتىم,
قايىققا مٸنگٸم كەلٸپ.
قۇداي, مەنٸ سول سەتتە باقىتتى ەتتٸڭ,
جۇلدىزىنا تاڭ قالىپ باقىت كٶكتٸڭ.
قاپييادا قايىعىم اۋدارىلىپ,
باتىپ كەتتٸم.
اڭعارىپ بٷگٸنٸمدٸ, ٶتكەنٸمدٸ,
بٸلمەدٸم,
قايدا?
قاشان?
شەكتەلۋدٸ.
ەشكٸم ەلٸ بٸلمەيدٸ سودان بەرٸ,
مەنٸڭ باتىپ كەتكەنٸمدٸ.
ەلٸمجان ەلٸشەر - سىرشىل ليريك, تالانتتى اقىن. ول ەلٸ دە ٸزدەنٸس ھەم دامۋ ٷستٸندەگٸ قالام يەسٸ. ەلٸمجاننىڭ الداعى شىعارماشىلىعىنان زامان تىنىسىن دٶپ باسقان, جاڭا زامان ادامىنىڭ بولمىس-تالعامىمەن ەدەمٸ ٷندەسەتٸن ەسەرلٸ ليريكا كٷتەمٸز.
انار قابىلقاق, سىنشى
